«Ас-Салам» газетдикай менфят къачу, зи халкь!
Гьуьрметлу мусурманар, алай вахтунда Дербент шегьердин имамрин председатель вичин ери-бине Кьурагь райондин Кьепlиррин хуьряй тир Бабаев Агьмад гьажи я. Къе чна адахъ галаз суьгьбет тухуда.
Бабаев Агьмад Агъаханан хва 1985-йисуз Къазахстандин Октябрьск шегьерда дидедиз хьана. Советрин Союз чкlай береда ам вичин диде-бубадихъ галаз Дагъустандиз хтана ва Каспийск шегьерда яшамиш жез башламишна. Гуьгъуьнлай адан хизан Кьурагь райондин Кьепlиррин хуьруьз куьч хьана ва Агьмада анин СОШ-да вад йисуз кlелна. Гуьгъуьнлай адан хизан мад Каспийскдиз куьч хъхьана ва алай вахтундани гьана яшамиш жезва. Каспийскдин 3-нумрадин мектеб кlелна акьалтlарайдалай кьулухъ ам Ростовдин экономикадин гьукуматдин университетдик (РГЭУ) кlелиз экечlна (специальность: менеджмент организаций). 2023-йисуз Агьмад гьажиди Дагъустандин гуманитарный институтдин (ДГИ) магистратура кlелна акьалтlарна ва адакай теологиядин магистр хьана.
Диндин чирвилер ада Дагъустандин алимривай къачуна. Адан муаллимар: Анвар Касанкусинов, Абдуллагь Хидирбеков, Камалудин Ахмедов ва масабур.
Кlвалахдикай рахайтlа, 2013-йисуз Бабаев Агьмадакай РД-дин Муфтиятдин Каспийск шегьерда Ислам раиж ийизвай хилен регьбер хьана. Гуьгъуьнлай адакай Каспийскда «Ас-Салам» газетдин векилни хьана. 2018-йисуз Агьмад гьажидикай Каспийскда авай Саид эфендидин тlварцlихъ галай мискlиндин имам хьана. 2019-йисуз адакай РД-дин Муфтиятдин Дербент шегьерда ва Кьиблепатан Дагъустанда Ислам раиж ийизвай хилен регьбер хьана. 2021-йисалай 2024-йисан эхирдалди ада Кьурагь райондин имамрин председателдин везифаяр тамамарна. 2024-йисан ноябрдиз адакай Дербентда авай Мугьаммад Ярагъидин тlварцlихъ галай мискlиндин имам ва 2025-йисан февралдиз Дербентдин имамрин председатель хьана.
– Ас-саламу алайкум, Агьмад гьажи! Куьне Дербентда гьихьтин кlвалах кьиле тухузва?
– Жемят сад авун, мискlинриз къвезвайбур патал къулай шартlар тешкилун, гьукуматдин къуллугърал алайбурухъ галаз алакъа хуьн ва абурухъ галаз санал халкь патал кlвалахун, ВУЗ-ра, мектебра ва маса тешкилатра диндин насигьатар авун – чи хиве авай эвелимжи везифаяр я.
Вири кlвалахрикай инал лугьуз жедач, амма бязибур за къейд ийида. Мисал яз, цlи Рамазандин вацра чна Дербентда вири Кьиблепатан Дагъустан патал чlехи ифтlар (сив хкудунин тlуьн) тешкилна. Аниз къад агъзур кас атана. Гьа ифтlардал атайбурун арада чна умрадин цlуд путёвка патал чип вегьена.
Гьакlни чна цlи Дербентда 5000 «Ас-Салам» газет кхьена. Алатай йисариз килигайла, им еке агалкуьн я.
– Имамдин кlвалахдал алава яз куьне мад вуч ийизва?
– Эхиримжи йисара чун Рамазандин ва Рабиуль-Авалдин варцара Томск ва Омск областра яшамиш жезвай дагъустанвийриз, гьакl Исламдикай чириз кlанзавай маса халкьаризни насигьатар ийиз физва.
Адалайни гъейри, зун дестедин регьбер яз «Марва-Тур» компаниядин векил хьиз гьажияр галаз гьаждал физ ингье пуд йис я. Алай йисузни захъ 37 лезги галай.
– Гьаждал эхиримжи йисара гьихьтин дегишвилер хьанва?
– Авайвал лагьайтlа, цlи гьаждал эхиримжи йисарив гекъигайла, виридалайни тlимил инсанар авай. Алатай йисуз гьаждин вахтунда 1400 кьван кас кечмиш хьуниз килигна, цlи Саудовский Аравиядин гьукуматди гьаждин визаяр авачирбурухъ галаз кlевелай «женг чlугваз» эгечlна. Гьаждин кlвалахар абуру къайдада туна.
– Агьмад стха, бязибуру гьаж Дубайдиз ва я маса гьукуматдиз ял ягъиз финихъ галаз гекъигзава ва гьаждин къимет гзаф багьади я лугьузва. Абуруз вуна гьихьтин жаваб гуда?
– Гьелбетда, гьаж ял ягъунихъ галаз гекъигун бинедай дуьз кlвалах туш. Гьаж – им Аллагь Таалади чи хиве тунвай ферз я. Мумкинвал авай мусурманди ам уьмуьрдин къене са сеферда кьванни авуна кlанда. Гьа са вахтунда гьаж анжах Саудовский Аравиядин чилел чавай ийиз жезва ва адан къиметни гьа гьукуматди тайинарзава. Дубайдиз фин патал чаз виза гьич герек къвезвач, амма гьаждин визадихъ чна 2400 доллар гана кlанзава. Эхциг хъия идал са патаз инсанар аваз фена, муькуь патаз ичlи яз хквезвай самолетдин къимет, гостиницайрин ва маса къулайвилерин къиметарни... Идалайни гъейри, гьаждин арада Саудовский Аравияда вири шейэр багьани жезва. Куьне фикир ганатlа, умрадал (гъвечlи гьаж) чавай Дагъустандай гьатта тахминан са виш агъзурдихъ физ жезва, амма гьаждиз тахминан вад виш агъзур герек къвезва. Гьа са вахтунда умрадал физвайбурни Меккадиз ва Мединадиз физва ва а пак шегьерра кьве гьафтедин муддатда амукьни ийизва.
– Гьаждал физвайбуруз куьне гьихьтин меслятар къалурда?
– Гьаж – им Исламдин зурба дестекрикай сад я. Гьавиляй адан важиблувал гьар са мусурманди гьиссна кlанда. Мумкин я инсан а пак чкайриз вичин уьмуьрдин къене анжах са сеферда акъатун. Адалайни гъейри, шумуд сеферда гьаж тамамарайтlани, сад лагьай сеферда авур гьаж ферз хьиз ва амайбур сувабдинбур хьиз жезва. Бязибуру икl лугьузва: «И гьаж завай тамамдиз ийиз хьанач, амма зун иниз мад хкведа ва къведай сеферда ам тамамдиз хъийида». Адан ферз гьаж хьана алатнава, ам тамамариз хъижедач. Гьаниз килигна, вад виш агъзур ва адалайни артух харжиярни авуна физвай гьаждив инсанар кутугай тегьерда эгечlун лазим я.
– Агьмад гьажи, газет кlел-завайбуруз куьне вуч лугьуда?
– Газет кхьизвай ва ам кlелзавайбуруз за Аллагьдивай ﷻ яргъи ва бахтлу уьмуьрар тlалабзава. Къуй абуру чпиз «Ас-Салам» газетдикай менфят къачурай. Чи жемятдин арада алай вахтунда гзаф четин месэлаяр раиж хьанва, иллаки акьалтзавай несилдихъ галаз алакъалубур... Нагагь аялри ва абурун диде-бубайри «Ас-Салам» газетдай чирвилер къачуз хьайитlа, чи жемят къутармиш жеда, ин ша Аллагь. Газетдихъ гузвай пулни Аллагьдин ﷻ рекье харж ийизвай, Къияматдин йикъалди давам жезвай садакьа я. Гьавиляй ам гуз гьайиф атун виже къведач, Аллагьди ﷻ квез маса патарихъай генани артух хгуда.
