Главная

Алкьвадар Гьасан - хъсан чешне!

Алкьвадар Гьасан - хъсан чешне!

Кьасумхуьрел алай Ибадуллагь Тагьирован тIварцIихъ галай медениятдин маканда кьиле фейи чIехи алим Алкьвадар Гьасан эфендидин ирсиниз бахшнавай мярекатди сиясатдинни жемятдин векилар, алимар, динэгьлияр санал кIватIна.

Арифдар дидедиз хьайидалай инихъ 187 йис тамам хьунихъ галаз международный дережада аваз тешкилнавай конференция лишанлу вакъиадиз элкъвена. Ана неинки са Дагъустандин жуьреба-жуьре шегьеррайни районрай, гьакIни къецепатан уьлквейрай хтанвай кесер авай мугьманри иштирак авуни мярекатдин важиблувиликай лугьузвай.

СтIал Сулейманан райондин имамрин Советдин председатель Амаханов Гьасанан теклифдалди РД-дин милли сиясатдин ва динрин крарин рекьяй министерстводин, Муфтиятдин, райондин администрациядин куьмекни галаз кьиле тухвай конференциядин иштиракчийрин арада Киргизиядин динрин крарин рекьяй государстводин комиссиядин директор Тойгонбай Абдыкаров, гьа уьлкведин муфтий Замир Ракиев, вахтуналди РД-дин милли сиясатдин ва динрин крарин рекьяй министрдин везифаяр тамамарзавай Энрик Муслимов, Кьурагь, Агъул, Хив районрин кьилер – Замир Азизов, Закир Къаидов, Ярмет Ярметов, алим, философиядин илимрин доктор Омар Гьуьсейнов, «Лезги газетдин» кьилин редактор Мегьамед Ибрагьимов, Дагъустандин муфтийдин заместитель Шамил Алиханов, Алкьвадар Гьасанан тIварунихъ галай музейдин директор Гьуьсейн Гьуьсейнов ва масабур авай. Мярекат СтIал Сулейманан райондин кьил Нариман Абдулмуталибова кьиле тухвана.

Конференция Алкьвадар Гьасанан птулрикай тир Абдуллагь Гьамидова Къуръандин аятар кIелунилай гатIунна. Гуьгъуьнлай Нариман Абдулмуталибова мугьманар, иштиракчияр тебрикна, чIехи арифдарди тунвай девлетлу ирсинихъ несилар патал авай важиблувал къейдна. - Къенин мярекат СтIал Сулейманан район патал важиблу вакъиайрикай сад я, - къейдна Н.Абдулмуталибова.

– Чна ам Дагъустандин халкьдин шаир СтIал Сулейманан, цIудралди алимрин, шаиррин, къагьриманрин чилел тухузва. Абурун арада Алкьвадар Гьасан эфендидин тухумдин векилри лайихлу чка кьазва: Абдусалам Гьуьсейнов, Готфрид Гьасанов, Генрих Гьасанов, Амри Шихсаидов, алимар тир Ханмегьамедовар ва масабур. Абур лезги халкьдин тарихда кьетIен гел тунвай кьегьалар я, - лагьана СтIал Сулейманан райондин кьили.

Конференциядиз Киргизиядай хтанвай мугьманар тебрикдайла, Н.Абдулмуталибова октябрдин вацра Дагъустандин делегация къунши уьлкведиз фейиди, ана гуьруьшар хьайиди ва ана дагъустанвияр стхавилелди, дуствилелди яшамиш жезвайди къейдна.

Алкьвадар Гьасанан ирсинин важиблувиликай рахадайла, ада алимдин зегьметрихъ (ктабрихъ) вири дуьнья патал еке метлеб авайди ва гьа са вахтунда абуруз, дериндай ахтармишна, къимет гунин игьтияж авайди лагьана. Энрик Муслимован фикирдалди, Кьасумхуьрел международный дережада аваз конференция тухун Алкьвадар Гьасанан ирс ахтармишунин карда нубатдин кам хьиз кьабулиз жеда.

Ада къейд авурвал, алимдин къелемдикай хкатнавай зегьметар Исламдин гзаф уьлквейра машгьур я ва абуру мусурманрин илимда лайихлу чка кьазва. Алкьвадар Гьасанан уьмуьрдикай ва яратмишунрин рекьикай гегьеншдиз Гьуьсейн Гьуьсейнова ихтилатна. Адан докладдай малум хьайивал, алимди неинки са мусурманрин, гьакIни светский илимрани вичин гел тунва. Гь.Гьуьсейнова Алкьвадар Гьасанан музей эцигунай РД-дин Халкьдин Собранидин депутат Имам Яралиеваз ва «Диван-ал-Мамнун» ктаб акъудунай Дагъустандин лайихлу муаллим, «Просвещение» фондунин регьбер Магьмуд Абдулкеримоваз сагърай лагьана.

Тарихдин вилик Алкьвадар Гьасанан лайихлувилерикай, акьалтзавай несилриз руьгьдинни ахлакьдин тербия гунин карда адан яратмишунрин ирсинихъ авай метлебдикай чпин рахунра Омар Гьуьсейнова, Мегьамед Ибрагьимова, Шамил Алиханова, СтIал Сулейманан райондин имамрин Советдин председатель Гьасан Амаханова, тарихдин «Урусат – зи тарих» паркунин отделдин регьбер, «Алкадаридин гъетерин кIапIал» фильмдин автор Гуьлера Камиловади, шаир Сажидин Саидгьасанова, СтIал Сулейманан райондин образованидин управленидин малуматринни методикадин центрдин директордин заместитель Венера Абдуселимовади ва масабуру лагьана.

Тойгонбай Абдыкаровани Замир Ракиева конференциядин тешкилатчийриз чухсагъул малумарна, Дагъустандикай чпин фикирар ва чпи Дагъустандинни Киргизиядин арада амадагвилин, дуствилин алакъаяр мягькем хьуниз итиж ийизвайди лагьана. Конференциядин сергьятра аваз видеоалакъадин куьмекдалди РАН-дин академик Абдусалам Гьусейновни рахана. Нариман Абдулмуталибова хабар гайивал, тешкилатчияр Алкьвадар Гьасанан 190 йис тамам хьайила чIехи форум тухуниз гьазур жезвайдакай хабар гана.

Ада гьакIни конференциядин иштиракчийриз и месэладин жигьетдай чпин фикирар, алимдин гьихьтин ктабар, яратмишунар цIийи кьилелай чап хъувун герек ятIа лугьун тIалабна. Алкьвадар Гьасанан къамат эбеди авунин мураддалди, тешкилатчийрин къарардалди СтIал Сулейманан райондин жуьмя-мискIин арифдардин тIварунихъ яна. Гуьгъуьнлай мугьманар патал Алкьвадар Гьасанан тIварунихъ галай музейда итижлу сиягьат тешкилна. Къуй Аллагьди ﷻ и мярекат кьабулрай ва чун чи диндар бубайрин рекьяй мягькемдиз фидай кьегьал ирсдарар хьурай!

АГЬМЕД МАГЬМУДОВ

2026-06-01 (Зуль Гьижжа 1447 г.) №6.


Женнетдикай гьакъикъи делилар

Аллагь Таалади лагьана: «Гьакъикъатда, Аллагьдихъай кичIебур багълара ва булахрин юкьва жеда. Абуруз лугьуда: «Алад гьаниз ислягьвилелди, са затIунихъайни хатавал авачиз!» Чна абурун рикIерай такIанвал акъудда ва абур месерал стхаяр хьиз ацукьда, сад-садахъ элкъвена. Абур ана са...


Дармандин набататар

Успагьан Урусатдин агьалийри чичIек-дикай, шивитдикай менфят къачузвай хьиз, европавийри успагьан (шпинат) ишлемишзава. И набатат абуруз гзаф менфят квайди тирвиляй кIанзава. Успагьан Россиядани эхиримжи вахтара гегьеншдиз ишлемишзавай набататрикай сад я. Гьакъикъатдани, пешекарри ам витаминралди...


Папа гъуьлуьз гьуьрмет авунин эдебар

Ислам – им инсаният патал виридалайни хъсан рехъ ва вини дережадин чешне я.   Гьавиляй ада хизандин рафтарвилерин виридалайни метлеблу, гуьзел ва хийирлу рехъ тайин ийизва, вичиз ухшар авайди мад авачир. Инсанрин тIебиатдихъ галаз кьан тийизвай, кьиле тефир къанунрал бинеламиш хьанвай...


Тапарар ва алай аямдин илим

Чна виш лагьай сеферда Къуръандин аят гъизва (мана): «Чна ахпа Чи аламатар къалурда, та абуруз, Ам Гьакъикъат тирди, ашкара жедалди» («Фуссилат» сурадин 53-аят) – ва виш лагьай сеферда Аллагьдин ﷻ регьимдал чун аламат жезва, вучиз лагьайтIа Ада Вичи лагьайдахъ чаз...


Мусурман ва чарадан мал-мулк

Угъривал ва къанунсуз саягъда чарадан мал-девлет вичиз къачун – им вири мусурманрин вилерай чIехи гунагь яз гьисабзавай еке чIуру кар я. Ам Аллагьди ﷻ къадагъа авунвайдан патахъай абурукай садни шаклу жезвач.   Гьакъикъи мусурман гьамиша дугъри ва намуслу я ва чарадан эменнидикай са...