Главная

Алкьвадар Гьасан - хъсан чешне!

Алкьвадар Гьасан - хъсан чешне!

Кьасумхуьрел алай Ибадуллагь Тагьирован тIварцIихъ галай медениятдин маканда кьиле фейи чIехи алим Алкьвадар Гьасан эфендидин ирсиниз бахшнавай мярекатди сиясатдинни жемятдин векилар, алимар, динэгьлияр санал кIватIна.

Арифдар дидедиз хьайидалай инихъ 187 йис тамам хьунихъ галаз международный дережада аваз тешкилнавай конференция лишанлу вакъиадиз элкъвена. Ана неинки са Дагъустандин жуьреба-жуьре шегьеррайни районрай, гьакIни къецепатан уьлквейрай хтанвай кесер авай мугьманри иштирак авуни мярекатдин важиблувиликай лугьузвай.

СтIал Сулейманан райондин имамрин Советдин председатель Амаханов Гьасанан теклифдалди РД-дин милли сиясатдин ва динрин крарин рекьяй министерстводин, Муфтиятдин, райондин администрациядин куьмекни галаз кьиле тухвай конференциядин иштиракчийрин арада Киргизиядин динрин крарин рекьяй государстводин комиссиядин директор Тойгонбай Абдыкаров, гьа уьлкведин муфтий Замир Ракиев, вахтуналди РД-дин милли сиясатдин ва динрин крарин рекьяй министрдин везифаяр тамамарзавай Энрик Муслимов, Кьурагь, Агъул, Хив районрин кьилер – Замир Азизов, Закир Къаидов, Ярмет Ярметов, алим, философиядин илимрин доктор Омар Гьуьсейнов, «Лезги газетдин» кьилин редактор Мегьамед Ибрагьимов, Дагъустандин муфтийдин заместитель Шамил Алиханов, Алкьвадар Гьасанан тIварунихъ галай музейдин директор Гьуьсейн Гьуьсейнов ва масабур авай. Мярекат СтIал Сулейманан райондин кьил Нариман Абдулмуталибова кьиле тухвана.

Конференция Алкьвадар Гьасанан птулрикай тир Абдуллагь Гьамидова Къуръандин аятар кIелунилай гатIунна. Гуьгъуьнлай Нариман Абдулмуталибова мугьманар, иштиракчияр тебрикна, чIехи арифдарди тунвай девлетлу ирсинихъ несилар патал авай важиблувал къейдна. - Къенин мярекат СтIал Сулейманан район патал важиблу вакъиайрикай сад я, - къейдна Н.Абдулмуталибова.

– Чна ам Дагъустандин халкьдин шаир СтIал Сулейманан, цIудралди алимрин, шаиррин, къагьриманрин чилел тухузва. Абурун арада Алкьвадар Гьасан эфендидин тухумдин векилри лайихлу чка кьазва: Абдусалам Гьуьсейнов, Готфрид Гьасанов, Генрих Гьасанов, Амри Шихсаидов, алимар тир Ханмегьамедовар ва масабур. Абур лезги халкьдин тарихда кьетIен гел тунвай кьегьалар я, - лагьана СтIал Сулейманан райондин кьили.

Конференциядиз Киргизиядай хтанвай мугьманар тебрикдайла, Н.Абдулмуталибова октябрдин вацра Дагъустандин делегация къунши уьлкведиз фейиди, ана гуьруьшар хьайиди ва ана дагъустанвияр стхавилелди, дуствилелди яшамиш жезвайди къейдна.

Алкьвадар Гьасанан ирсинин важиблувиликай рахадайла, ада алимдин зегьметрихъ (ктабрихъ) вири дуьнья патал еке метлеб авайди ва гьа са вахтунда абуруз, дериндай ахтармишна, къимет гунин игьтияж авайди лагьана. Энрик Муслимован фикирдалди, Кьасумхуьрел международный дережада аваз конференция тухун Алкьвадар Гьасанан ирс ахтармишунин карда нубатдин кам хьиз кьабулиз жеда.

Ада къейд авурвал, алимдин къелемдикай хкатнавай зегьметар Исламдин гзаф уьлквейра машгьур я ва абуру мусурманрин илимда лайихлу чка кьазва. Алкьвадар Гьасанан уьмуьрдикай ва яратмишунрин рекьикай гегьеншдиз Гьуьсейн Гьуьсейнова ихтилатна. Адан докладдай малум хьайивал, алимди неинки са мусурманрин, гьакIни светский илимрани вичин гел тунва. Гь.Гьуьсейнова Алкьвадар Гьасанан музей эцигунай РД-дин Халкьдин Собранидин депутат Имам Яралиеваз ва «Диван-ал-Мамнун» ктаб акъудунай Дагъустандин лайихлу муаллим, «Просвещение» фондунин регьбер Магьмуд Абдулкеримоваз сагърай лагьана.

Тарихдин вилик Алкьвадар Гьасанан лайихлувилерикай, акьалтзавай несилриз руьгьдинни ахлакьдин тербия гунин карда адан яратмишунрин ирсинихъ авай метлебдикай чпин рахунра Омар Гьуьсейнова, Мегьамед Ибрагьимова, Шамил Алиханова, СтIал Сулейманан райондин имамрин Советдин председатель Гьасан Амаханова, тарихдин «Урусат – зи тарих» паркунин отделдин регьбер, «Алкадаридин гъетерин кIапIал» фильмдин автор Гуьлера Камиловади, шаир Сажидин Саидгьасанова, СтIал Сулейманан райондин образованидин управленидин малуматринни методикадин центрдин директордин заместитель Венера Абдуселимовади ва масабуру лагьана.

Тойгонбай Абдыкаровани Замир Ракиева конференциядин тешкилатчийриз чухсагъул малумарна, Дагъустандикай чпин фикирар ва чпи Дагъустандинни Киргизиядин арада амадагвилин, дуствилин алакъаяр мягькем хьуниз итиж ийизвайди лагьана. Конференциядин сергьятра аваз видеоалакъадин куьмекдалди РАН-дин академик Абдусалам Гьусейновни рахана. Нариман Абдулмуталибова хабар гайивал, тешкилатчияр Алкьвадар Гьасанан 190 йис тамам хьайила чIехи форум тухуниз гьазур жезвайдакай хабар гана.

Ада гьакIни конференциядин иштиракчийриз и месэладин жигьетдай чпин фикирар, алимдин гьихьтин ктабар, яратмишунар цIийи кьилелай чап хъувун герек ятIа лугьун тIалабна. Алкьвадар Гьасанан къамат эбеди авунин мураддалди, тешкилатчийрин къарардалди СтIал Сулейманан райондин жуьмя-мискIин арифдардин тIварунихъ яна. Гуьгъуьнлай мугьманар патал Алкьвадар Гьасанан тIварунихъ галай музейда итижлу сиягьат тешкилна. Къуй Аллагьди ﷻ и мярекат кьабулрай ва чун чи диндар бубайрин рекьяй мягькемдиз фидай кьегьал ирсдарар хьурай!

АГЬМЕД МАГЬМУДОВ

2026-07-01 (Мугьаррам 1448 г.) №7.


Савда бинт Зам’ат

Меккадиз Ислам атай чIавалай башламишна къурайшитри чпин ватанэгьлийриз абуру Ислам кьабулна лугьуз жазаяр гуз хьана. Мусурманрин гьал лап четин хьайила, Пайгъамбарди ﷺ динэгьлияр къутармишун патал абуруз Эфиопиядиз куьч хьун эмирна, а чIавуз адан кьиле гьахълу пачагь авай. Ада мусурманар...


ФатIимадин къугъунар

Гьар гъилера ФатIима куьчедал экъечIайла, адан кьилел са кар къведай. Гагь адал къунши куьчедавай кицI элуькьдай, гагь тутун тарцяй аватдай, гагь парудилай элячIдайла юбка къазун жедай.   Вун гада хьтин руш я, ­ айиб авуна дидеди. – Рушариз чеб акI тухун кутугнавач. ­ Бес...


Рекье авайла суннатар авун герек яни?

Суал: Са бязибуру сеферда (рекье) авайла суннат-кпIар тавуртIани жеда лугьуз тестикьарзава. Ибур дуьз гафар яни?   Жаваб: Ваъ, дуьз гафар туш. АкI лугьузвайбур чеб Шариатдикай хабар авачирбур я. Абурун гафар кьуд мазгьабдикай гьич садавни кьадайбур туш. Кьуд мазгьабдани а кпIар авун суннат...


Ички зиян я

Чехир, ички. Дегь девиррани и шейэр гьазуриз ва ишлемишиз чизвай. Эгер тарихдиз вил вегьейтIа, жуьреба-жуьре набатат-рикай, емишрикай пиводиз ухшар шей чи эрадал къведалди са шумуд агъзур йис вилик Египетда, Месопотамияда, Китайда, Мексикада гьазурзавай.   Чи эрадал къведалди ирид агъзур йис...


Зулумдалди эменни къазанмишун

Ислам динда къад лагьай чlехи гунагь – зулумдалди эменни къазанмишун я (цlекlуьд лагьай чlехи гунагь – им дяведа душманривай вахчунвай эменнидикай (трофей) чуьнуьхун я. Ам зулумдалди эменни къазанмишунин жуьрейрикай сад хьуниз килигна чна а кьве чlехи гунагьдизни талукь яз са макъала...