Главная

Алкьвадар Гьасан - хъсан чешне!

Алкьвадар Гьасан - хъсан чешне!

Кьасумхуьрел алай Ибадуллагь Тагьирован тIварцIихъ галай медениятдин маканда кьиле фейи чIехи алим Алкьвадар Гьасан эфендидин ирсиниз бахшнавай мярекатди сиясатдинни жемятдин векилар, алимар, динэгьлияр санал кIватIна.

Арифдар дидедиз хьайидалай инихъ 187 йис тамам хьунихъ галаз международный дережада аваз тешкилнавай конференция лишанлу вакъиадиз элкъвена. Ана неинки са Дагъустандин жуьреба-жуьре шегьеррайни районрай, гьакIни къецепатан уьлквейрай хтанвай кесер авай мугьманри иштирак авуни мярекатдин важиблувиликай лугьузвай.

СтIал Сулейманан райондин имамрин Советдин председатель Амаханов Гьасанан теклифдалди РД-дин милли сиясатдин ва динрин крарин рекьяй министерстводин, Муфтиятдин, райондин администрациядин куьмекни галаз кьиле тухвай конференциядин иштиракчийрин арада Киргизиядин динрин крарин рекьяй государстводин комиссиядин директор Тойгонбай Абдыкаров, гьа уьлкведин муфтий Замир Ракиев, вахтуналди РД-дин милли сиясатдин ва динрин крарин рекьяй министрдин везифаяр тамамарзавай Энрик Муслимов, Кьурагь, Агъул, Хив районрин кьилер – Замир Азизов, Закир Къаидов, Ярмет Ярметов, алим, философиядин илимрин доктор Омар Гьуьсейнов, «Лезги газетдин» кьилин редактор Мегьамед Ибрагьимов, Дагъустандин муфтийдин заместитель Шамил Алиханов, Алкьвадар Гьасанан тIварунихъ галай музейдин директор Гьуьсейн Гьуьсейнов ва масабур авай. Мярекат СтIал Сулейманан райондин кьил Нариман Абдулмуталибова кьиле тухвана.

Конференция Алкьвадар Гьасанан птулрикай тир Абдуллагь Гьамидова Къуръандин аятар кIелунилай гатIунна. Гуьгъуьнлай Нариман Абдулмуталибова мугьманар, иштиракчияр тебрикна, чIехи арифдарди тунвай девлетлу ирсинихъ несилар патал авай важиблувал къейдна. - Къенин мярекат СтIал Сулейманан район патал важиблу вакъиайрикай сад я, - къейдна Н.Абдулмуталибова.

– Чна ам Дагъустандин халкьдин шаир СтIал Сулейманан, цIудралди алимрин, шаиррин, къагьриманрин чилел тухузва. Абурун арада Алкьвадар Гьасан эфендидин тухумдин векилри лайихлу чка кьазва: Абдусалам Гьуьсейнов, Готфрид Гьасанов, Генрих Гьасанов, Амри Шихсаидов, алимар тир Ханмегьамедовар ва масабур. Абур лезги халкьдин тарихда кьетIен гел тунвай кьегьалар я, - лагьана СтIал Сулейманан райондин кьили.

Конференциядиз Киргизиядай хтанвай мугьманар тебрикдайла, Н.Абдулмуталибова октябрдин вацра Дагъустандин делегация къунши уьлкведиз фейиди, ана гуьруьшар хьайиди ва ана дагъустанвияр стхавилелди, дуствилелди яшамиш жезвайди къейдна.

Алкьвадар Гьасанан ирсинин важиблувиликай рахадайла, ада алимдин зегьметрихъ (ктабрихъ) вири дуьнья патал еке метлеб авайди ва гьа са вахтунда абуруз, дериндай ахтармишна, къимет гунин игьтияж авайди лагьана. Энрик Муслимован фикирдалди, Кьасумхуьрел международный дережада аваз конференция тухун Алкьвадар Гьасанан ирс ахтармишунин карда нубатдин кам хьиз кьабулиз жеда.

Ада къейд авурвал, алимдин къелемдикай хкатнавай зегьметар Исламдин гзаф уьлквейра машгьур я ва абуру мусурманрин илимда лайихлу чка кьазва. Алкьвадар Гьасанан уьмуьрдикай ва яратмишунрин рекьикай гегьеншдиз Гьуьсейн Гьуьсейнова ихтилатна. Адан докладдай малум хьайивал, алимди неинки са мусурманрин, гьакIни светский илимрани вичин гел тунва. Гь.Гьуьсейнова Алкьвадар Гьасанан музей эцигунай РД-дин Халкьдин Собранидин депутат Имам Яралиеваз ва «Диван-ал-Мамнун» ктаб акъудунай Дагъустандин лайихлу муаллим, «Просвещение» фондунин регьбер Магьмуд Абдулкеримоваз сагърай лагьана.

Тарихдин вилик Алкьвадар Гьасанан лайихлувилерикай, акьалтзавай несилриз руьгьдинни ахлакьдин тербия гунин карда адан яратмишунрин ирсинихъ авай метлебдикай чпин рахунра Омар Гьуьсейнова, Мегьамед Ибрагьимова, Шамил Алиханова, СтIал Сулейманан райондин имамрин Советдин председатель Гьасан Амаханова, тарихдин «Урусат – зи тарих» паркунин отделдин регьбер, «Алкадаридин гъетерин кIапIал» фильмдин автор Гуьлера Камиловади, шаир Сажидин Саидгьасанова, СтIал Сулейманан райондин образованидин управленидин малуматринни методикадин центрдин директордин заместитель Венера Абдуселимовади ва масабуру лагьана.

Тойгонбай Абдыкаровани Замир Ракиева конференциядин тешкилатчийриз чухсагъул малумарна, Дагъустандикай чпин фикирар ва чпи Дагъустандинни Киргизиядин арада амадагвилин, дуствилин алакъаяр мягькем хьуниз итиж ийизвайди лагьана. Конференциядин сергьятра аваз видеоалакъадин куьмекдалди РАН-дин академик Абдусалам Гьусейновни рахана. Нариман Абдулмуталибова хабар гайивал, тешкилатчияр Алкьвадар Гьасанан 190 йис тамам хьайила чIехи форум тухуниз гьазур жезвайдакай хабар гана.

Ада гьакIни конференциядин иштиракчийриз и месэладин жигьетдай чпин фикирар, алимдин гьихьтин ктабар, яратмишунар цIийи кьилелай чап хъувун герек ятIа лугьун тIалабна. Алкьвадар Гьасанан къамат эбеди авунин мураддалди, тешкилатчийрин къарардалди СтIал Сулейманан райондин жуьмя-мискIин арифдардин тIварунихъ яна. Гуьгъуьнлай мугьманар патал Алкьвадар Гьасанан тIварунихъ галай музейда итижлу сиягьат тешкилна. Къуй Аллагьди ﷻ и мярекат кьабулрай ва чун чи диндар бубайрин рекьяй мягькемдиз фидай кьегьал ирсдарар хьурай!

АГЬМЕД МАГЬМУДОВ

2026-08-01 (Сафар 1448 г.) №8.


Ибрагьим пайгъамбардикай гьакъикъи гьадисар

Са сеферда Ибрагьим пайгъамбардикай асгьабриз ахъайдай чlавуз Мугьаммад Пайгъамбарди ﷺ лагьана: «Гьакъикъатда, Ибрагьим Исмаилахъ ва адан дидедихъ галаз рекье гьатна ва абурув яд авай цел гвай. Исмаилан дидеди а целцяй яд хъваз хьана ва адаз вичин хциз гудай гзаф нек авай, та абур Меккадиз...


Ислягь алакъайра жен

Квез жавандихъ галаз суьгьбетиз кIан хьунин алахъунар шумуд сеферда къал-макъалдалди акьалтIна? Ягьсуз хьанвай аял ягъ тавун патал куьн шумуд сеферда сабур хуьниз мажбур хьана? Вири и дуьшуьшар масакIа куьтягь хьунни мумкин тир! КIанзавайди и четин макъамда аялдив эгечIдай тегьер чир хьун я....


СУАЛ-ЖАВАБ

КапI авурдалай кьулухъ бязибуру кьилелай гъил алтадзава ва са вуч ятIани кIелзава. Ам Шариатда авай кIвалах яни? Ферз тир капI авурдалай кьулухъ кьилин чIараривай гъил гвягъун Сунна (Пайгъамбардин ﷺ рехъ) я. Анас бин Малика лагьана: «КапI авурдалай кьулухъ Пайгъамбарди ﷺ гъил кьиливай...


Исламда мазгьабар гьикl арадал атана?

Са гьихьтин хьайитIани месэладин гьакъиндай къарар кьабулдайла, имамар сифтени-сифте Къуръанда адакай вуч лагьанватIа, гьаниз килигзава.   Эгер анай абуруз жаваб жагъун тавуртIа, абур гьадисриз килигзава. Эгер гьанайни жагъун тавуртIа, а месэладин гьакъиндай асгьабри сад авунвай гафуниз...


Угъри Аллагьди ﷻ лянетламишзава

Газет кlелзвай играми стхаярни вахар, къе чун угъривиликай рахада. Ам Исламда къанни сад лагьай чlехи гунагь я. Угъри инсанриз ва Аллагьдиз ﷻ такlан кас я, ам халкьдин виляй аватзава ва Шариатдини адаз пис жаза гузва, гьавиляй мусурманар а гунагьдивай яргъа хьун лазим я.   Ислам динди...