Аллагьдин ﷺ рекье чан гайиди
Аллагьдин ﷺ рекье чан гайиди
6-сентябрдиз Хасавюрт райондин Цlийи Къурушрин хуьре шагьид Хидиров Мугьаммадан тlварцlихъ гурлу мавлид-межлис кьиле фена. Къейд ийин, Дагъустанда гьар вацран сад лагьай киш юкъуз вири республикадин диндин межлисар тухуз ингье цlуд йисалай пара вахт я. Цlи, Хидиров Мугьаммада Исламдин рекье чан гайидалай инихъ, 10 йис хьанва. Гьаниз килигна Муфтиятдин къуллугъчийри республикадин межлис адан хайи хуьре тешкилун ва шагьид рикlел хкун кьетlна.
Мугьаммад Хидиров
Мугьаммад Хидиров Хидиран хва 1981-йисуз Хасавюрт райондин Къурушрин хуьре дидедиз хьана. 1998-йисуз ада хуьруьн 1-нумрадин юкьван чирвилер гудай мектеб акьалтIарна. Гьеле мектебда амаз Ислам диндал фикир желбай жегьил, ам акьалтIарнамазди Къизилюрт райондин Комсомольск хуьре медресадик экечIна. 2000-йисалай ада вичин кIелунар Махачкъалада кардик квай СКИУ-да (Кеферпатан Къавкъаздин Исламдин университет, алай вахтунда аникай ДИУ – Дагъустандин Исламдин университет хьанва) давамар хъувуна.
2005-йисуз институт агалкьунралди акьалтIарай Мугьаммад гьажи Дагъустандин мусурманрин Диндин идаради (ДУМД) Дербентдин жуьмя-мискIиндин имамдин куьмекчивиле кIвалахал рекье туна. Гьа йисуз ам заочный къайдада Махачкъалада кардик квай ИТиМО-дикни (Теологидин ва международный алакъайрин институт) кlелиз экечIна ва 2009-йисуз ам акьалтIарна. Дербентда имамвилин пешедин тежриба къачурдалай кьулухъ, Мугьаммад гьажиди Сулейман-Стальский райондин Герейханован хуьруьн 1-отделенида кьве йисуз гьакъисагъвилелди имамвиле кIвалахна. Гуьгъуьнлай ам гьа чIавуз ЦIийи Къурушрин хуьруьн имамдин везифаяр тамамарзавайди тир Пирсагьат Умаханован теклифдалди ЦIийи Къурушдал диндин рекье кIвалахун патал хтана.
2012-йисалай Мугьаммад гьажи Хасавюрт райондин имамри Советдин председателдин куьмекчи яз тайинарна. Гьа йисуз ЦIийи Къурушрин хуьруьн имам Пирсагьат Умаханов вичин хушуналди къуллугъдивай къерех хьана, адан чкадал имамвиле хуьруьн жемятди Мугьаммад гьажи Хидиров хкяна.
Мугьаммад-гьажиди сифте яз гьаж 2003-йисуз кьилиз акъудна, гуьгъуьнлай адаз дестейрин регьбер яз мад вад са шумуд сеферда гьаждал фин кьисмет хьана.
2015-йисан 9-сентябрдиз вичин 12 йис хьанвай хва Рамазанни галаз санал экуьнин кпlунал мискlиндиз фидай рекье къанлуйри Мугьаммад гьажидин чандиз къаст авуна. Ам хайи Цlийи Къурушрин сурара кучудна. Аллагьди ﷺ Вичи адаз регьим авурай!
Диндин мярекат адет тирвал Къуръан кlелуналди ачухна. Ам виридуьньяда машгьур тир Къуръандин илимрин алим, Мугьаммад Пайгъамбардин ﷺ неве, шейх Маъмун Шабан ар-Равийди гуьзел сесиналди кlелна. Ахпа ада мавлид-межлисдин фазилатлувиликай араб чlалал насигьат авуна. Урус чlалаз адан насигьат Хасавюрт шегьердин ва райондин имамрин Советдин председатель, диндин илимрин духтур Мугьаммад Аргъваниди таржума авуна. «Эхиримжи вахтара мавлидар инкар ийизвайбур пайда хьанва, амма чна абуруз акси яз пак Къуръандай, Пайгъамбардин ﷺ Суннадай ва зурба алимрин ктабрай ачух делилар гъида. Аллагь Таалади лагьана: «Лагь (абуруз, я Мугьаммад ﷺ): «Аллагьдин ﷺ жумартвилел ва регьимдал шадвал ая» («Юнус» сурадин 58-аят). Шадвал авун – Аллагьдин ﷺ буйругъ я. Вичин регьим вуч ятlа, Ада «Аль-Анбия» сурадин 107-аятда лагьанва: «За вун (Мугьаммад ﷺ) алемар патал регьим яз ракъурна». Яни Аллагьдин ﷺ виридалайни зурба регьим – Мугьаммад Пайгъамбар ﷺ я, гьавиляй ам и дуьньядиз атунал (мавлид) чна шадвал авун лазим я.
Бязибуру лугьузва: «Вучиз асгьабри мавлидар авунач?» Чна абуруз жаваб гуда: «Бес вири чкайра юкъузни йифиз Мугьаммад Пайгъамбардихъ ﷺ галаз санал авай инсанар ам рикlел гъунихъ муьгьтеж хьун мумкин яни?!» Играми стхаярни вахар, чун къе ам рикlел гъунихъ муьгьтеж я, абур муьгьтеж тушир. Бес Пайгъамбарди ﷺ са шей авунач лугьуз ам инкар авун дуьз яни? Ада еке чурчулдин (дабб лугьудай жуьредин) як тlуьнач, амма Халид бин Валида ам тlуьна ва Пайгъамбарди ﷺ адаз мийир лагьанач, идалди дабб чурчулдин як гьалал тирди тестикь хьана. Пайгъамбарди ﷺ тlуьнач лагьана Халида ам тунач кьван. Гьаниз килигна, эгер Пайгъамбарди ﷺ вичи ва я асгьабри мавлид авунач лугьуз, ам къадагъа авун кутугнавач.
Абуру (ягъалмишбуру) мавлид бидъа (ихтияр авачир цlийивал, динда бине авачир цlийи кlвалах) я лугьуз тестикьарзава. Бес асгьабри Пайгъамбарди ﷺ тавур цlийи кlвалахар авуначирни? Абур къадагъа авуначир кьван. Мисал яз, Билал бин Рабагьа гьар сеферда дастамаздилай кьулухъ кьве кьил суннат капl ийизвай. Пайгъамбарди ﷺ вичи акl ийизвачир (яни гьар сеферда дастамаз къачурла суннат), амма Билала а кlвалах авуна ва Пайгъамбарди ﷺ адаз мийир лагьанач, акси яз адалай тарифар авуна. Исламдай тушир цlийивал пис бидъа я, амма мавлиддал пак Къуръан кlелзава, Пайгъамбардикай ﷺ ахъайзава, адан тарифарзава, хийир-дуьаяр ийизва, яни ибур вири Исламда авай ибадатар я.
Вич хайи ислен югъ, вичин мавлид Пайгъамбарди ﷺ ибадат авуналди къейд ийизвай. Гьакъикъи гьадисда лагьанва: «Мугьаммад Пайгъамбарди ﷺ ислен юкъуз сив хуьзвай ва адавай и кардин патахъай хабар кьурла, ада жаваб гана: «Ам зун хайи югъ я…» (Муслим).
Абуру лугьузва хьи, гуя Исламдин тарихда сад лагьай сеферда мавлид шиитри (ягъалмиш десте) авурди я. Ваъ, Ибн Касира «Аль-Бидая ва-н-Нигьая» ктабда кхьенвайвал, сад лагьай мавлид ачухдиз Иракда авай Ирбил чкадин (шегьердин) регьбер Музаффара тешкилайди я. Ам суннит тир, шиит тушир. Гьа и къайда чакай гьар садаз инал гъайи делилар чир хьун лазим я. Абурун куьмекдалди ягъалмиш инсанриз жаваб гудайвал ва дуьз рекьелай алат тийидайвал. Чна Аллагьдивай ﷺ чаз ва квез менфятлу чирвилер, михьи рикlер ва Ада кьабулдай амалар тlалабзава», - къейдна Маъмун Шабан ар-Равийди.
Насигьат гана куьтягьнамазди шейхдиз Хасавюрт райондин кьилин патай савкьватар гана.
Адалай кьулухъ Кьиблепатан Дагъустанда РД-дин Муфтиятдин векилдин кlвалах кьиле тухузвай Раджабов Мугьаммадрамазан рахана. Ада тасаввуф (суфизм, тlарикъат) илимдин важиблувиликай насигьат авуна.
Гуьгъуьнлай РД-дин Муфтиятдин Избербаш шегьерда Ислам диндиз эвер гунин хилен регьбер Саидов Алидиз гаф гана. Ада азад вахт менфятлудаказ ишлемишунин важиблувиликай насигьат авуна.
Ахпа Кеферпатан Дагъустанда РД-дин Муфтиятдин векилдин везифаяр тамамарзавай Мукашдибиров Мугьаммадаз гаф гана. Ам диндин чирвилер къачунин лайихлувиликай рахана.
Адалай кьулухъ инал Дагъустандин Муфтиятдин председатель Салимов Абдуллагь рахана. Ада межлисдал кlватl хьанвайбурал шейх, Муфтий Абдулаев Агьмад гьажидин «Ас-Саламу алайкум ва рагьматуллагьи ва баракатугь» агакьарна. «Гьакlни Муфтийди вичин хас тир «Ас-Саламу алайкум» ва виридалайни хъсан, чими хийир-дуьаяр Хидиров Мугьаммадан хизандал агакьарун тlалабна. Абур гьамиша шейх Агьмад эфендиди вичин дуьайрик кутазва.
Гьикьван дустарикай, сухтайрикай (ученикрикай) ва Муфтиятдин къуллугъчийрикай чи Муфтий Агьмад эфенди магьрум хьанатlа куьне фикир ганани? Абурукай рахадайла, абур рикlел хкидайла, адан рикlиз лап залан ва четин жезва. Гьа са вахтунда Мугьаммад Хидирован тlвар кьур арада адаз генани четин жезва, вучиз лагьайтlа ам Муфтийдин виридалайни рикl алай сухта (ученик) тир, ада гьамиша гьакl лугьузва. Чи Муфтийди вичин жегьил чlавалай диндин тарсар гузвайди я, ам чlехи тежриба авай муаллим я, ада алай вахтундани муаллимдин кlвалах давамарзава. Вилерал накъвар алаз чи Муфтийди мукьвал-мукьвал Хидиров Мугьаммадан гафар рикlел хкизва: «Зи 34 йис я, 17 абурукай за Муфтийдихъ галаз санал кечирмишна». Аллагьдин ﷺ рекье чанар гайи шагьидрикай рахадайла, Агьмад эфендиди икl лугьузва: «На лугьуди виридалайни хъсанбур хкяна вахчуна, чун (Дагъустандин жемят) абурукай магьрум хьана лугьуз зун пашман я, амма душманрин къастар кьилиз акъатнач, гьатта шагьидрин лап мукьва ксари абурун кlвалах давамарна луьгьуз зун шад я». Мусурманар Исламдин ва чеб-чпин къайгъуда хьайила, чи умматдин гьалар вири патарихъай хъсан жеда», - къейдна А. Салимова.
Эхирдайни Цlийи Къурушрин имам Панагьов Азимаз гаф гана. Ада межлисдал кlватl хьанвайбуруз ва ам кьиле тухуз куьмек гайибуруз чухсагъул лагьана. «Гьуьрметлу алимар, мугьманар ва хуьруьнвияр, къуй Аллагь ﷺ квелай виридалай рази хьурай! Чи имамдин, шагьиддин тlварцlихъ авунвай къенин межлис къуй Аллагьди ﷺ кьабулрай, ам себеб хьана Халикьди ﷺ чи гунагьрилай гъил къачурай, чун хъсан патахъ дегишаррай ва чна генани диндин рекье кlвалахдай мумкинвал гурай!» - къейдна Азим гьажиди.
Межлис Стlал-Сулейманан райондин имамрин Советдин председатель Омаров Шамила кьиле тухвана.
Насигьатрин арайра араб чlалал гуьзел мавлидар кlелна ва мярекат вирида санал авур дуьадалди акьалтlарна.
Межлисдилай кьулухъ шейх Маъмун ар-Рави ва Салимов Абдуллагь кьиле аваз мусурманар шагьид хьайи Хидиров Мугьаммад гьажидин сурал зиярат ийиз фена. Анал абуру Къуръандин аятар кlелна ва шагьиддиз, гьакlни вири мусурманриз дуьаяр авуна.
Къуй Аллагьди ﷺ и мярекат кьабулрай ва адан берекат вири Дагъустандиз раиж авурай!
