Главная

Дуьаяр дуьз кIелунин важиблувал

Дуьаяр дуьз кIелунин важиблувал

Дуьаяр дуьз кIелунин важиблувал

КпIунал ва маса чкайрал дуьаяр дуьз кIелун – метлеблу истемишун я, ам галачиз абур дуьз тахьун мумкин я. Гьавиляй гьар са мусурман вичиз чизвай вири дуьаяр, кпIунал кIелзавайбур, иллаки арканар тир дуьаяр дуьз кIелиз (араб чIалал) чалишмиш хьана кIанда. И кар патал араб чIалан гьарфар сивяй дуьз акъудиз чирун лазим я.

 

Араб чIала куьруь, яргъи ва лап яргъи ачух сесер, кьве къатан ачух тушир сесер ва сад хьтин ван акъатзавай са шумуд ачух тушир сесер ава. И ва я маса кьетIенвилериз фикир тагана дуьаяр кIелун кутугнавач. Гьавиляй дуьаяр кIелиз махраж (араб чIалан гьарфар дуьз акъуддай къайда) чизвай муаллимдивай чирун лазим я.

Нагагь мукьвал махраж чидай муаллим авачтIа, мусурман ахьтин муаллим авай чкадиз фин мажбур я, гьатта и кар патал гьаж авун патал герек тир кьван такьатар харж авун лазим къвезватIани.

Эгер мусурмандивай вичин бедендин тIебии нахушвал себеб яз са гьарф дуьз кIелиз жезвачтIа, и карни адан муаллимди тестикьарда, адаз вичивай жедай тегьерда дуьаяр кIелдай ихтияр ава. Амма чирун патал гьич чалишмишвал тавуна, алахъайтIани вичивай дуьз кIелиз жедай туш лугьуз жув гьахълу авуна кIандач.

КапI авун патал чарасуз дуьаяр дуьз кIелиз чирун – гьар са мусурмандин буржи (фарзу-ль-‘айн) я. Гьавиляй Къуръан (араб чIалал) кIелиз чирун меслят къалурзава.

Мад сеферда лугьун хъийин хьи, Къуръан кlелиз чирун мусурман патал ферз туш, амма, мисал яз, жуван ферз тир кlпунал кlелна кlанзавай «Аль-Фатигьа» ва «Ат-Тагьият» дуьздаказ махраждалди кlелиз чирун ам патал ферз я. И насигьатдиз килигна инсанди вичи адет яз кlелзавай дуьаяр кlелун акъвазар тавурай, анжах абур дуьз кlелиз чириз (муаллимдивай) чалишмиш хьурай! Къуй Аллагьди ﷻ чаз виридаз тавфикь (куьмек) гурай!

 

Гьасан Амаханов

2026-08-01 (Сафар 1448 г.) №8.


Ибрагьим пайгъамбардикай гьакъикъи гьадисар

Са сеферда Ибрагьим пайгъамбардикай асгьабриз ахъайдай чlавуз Мугьаммад Пайгъамбарди ﷺ лагьана: «Гьакъикъатда, Ибрагьим Исмаилахъ ва адан дидедихъ галаз рекье гьатна ва абурув яд авай цел гвай. Исмаилан дидеди а целцяй яд хъваз хьана ва адаз вичин хциз гудай гзаф нек авай, та абур Меккадиз...


Чам дустагъдай гуьзетдани?

Чам дустагъда ацукьарна. Чна мехъериз гьазурвал аквазвай ва вири хъсанзавай, амма садлагьана ам дустагъ авуна. Адаз са шумуд йис къвезва. Дустагъдай ахъайнамазди зал эвленмиш жеда лагьана гаф гузва. Заз вуч ийидатIа чизвач, ам дустагъдай гуьзетун герек яни?    Алимдин жаваб: Эгер куьн...


Исламда мазгьабар гьикl арадал атана?

Са гьихьтин хьайитIани месэладин гьакъиндай къарар кьабулдайла, имамар сифтени-сифте Къуръанда адакай вуч лагьанватIа, гьаниз килигзава.   Эгер анай абуруз жаваб жагъун тавуртIа, абур гьадисриз килигзава. Эгер гьанайни жагъун тавуртIа, а месэладин гьакъиндай асгьабри сад авунвай гафуниз...


Угъри Аллагьди ﷻ лянетламишзава

Газет кlелзвай играми стхаярни вахар, къе чун угъривиликай рахада. Ам Исламда къанни сад лагьай чlехи гунагь я. Угъри инсанриз ва Аллагьдиз ﷻ такlан кас я, ам халкьдин виляй аватзава ва Шариатдини адаз пис жаза гузва, гьавиляй мусурманар а гунагьдивай яргъа хьун лазим я.   Ислам динди...


СУАЛ-ЖАВАБ

КапI авурдалай кьулухъ бязибуру кьилелай гъил алтадзава ва са вуч ятIани кIелзава. Ам Шариатда авай кIвалах яни? Ферз тир капI авурдалай кьулухъ кьилин чIараривай гъил гвягъун Сунна (Пайгъамбардин ﷺ рехъ) я. Анас бин Малика лагьана: «КапI авурдалай кьулухъ Пайгъамбарди ﷺ гъил кьиливай...