Главная

Дуьаяр дуьз кIелунин важиблувал

Дуьаяр дуьз кIелунин важиблувал

Дуьаяр дуьз кIелунин важиблувал

КпIунал ва маса чкайрал дуьаяр дуьз кIелун – метлеблу истемишун я, ам галачиз абур дуьз тахьун мумкин я. Гьавиляй гьар са мусурман вичиз чизвай вири дуьаяр, кпIунал кIелзавайбур, иллаки арканар тир дуьаяр дуьз кIелиз (араб чIалал) чалишмиш хьана кIанда. И кар патал араб чIалан гьарфар сивяй дуьз акъудиз чирун лазим я.

 

Араб чIала куьруь, яргъи ва лап яргъи ачух сесер, кьве къатан ачух тушир сесер ва сад хьтин ван акъатзавай са шумуд ачух тушир сесер ава. И ва я маса кьетIенвилериз фикир тагана дуьаяр кIелун кутугнавач. Гьавиляй дуьаяр кIелиз махраж (араб чIалан гьарфар дуьз акъуддай къайда) чизвай муаллимдивай чирун лазим я.

Нагагь мукьвал махраж чидай муаллим авачтIа, мусурман ахьтин муаллим авай чкадиз фин мажбур я, гьатта и кар патал гьаж авун патал герек тир кьван такьатар харж авун лазим къвезватIани.

Эгер мусурмандивай вичин бедендин тIебии нахушвал себеб яз са гьарф дуьз кIелиз жезвачтIа, и карни адан муаллимди тестикьарда, адаз вичивай жедай тегьерда дуьаяр кIелдай ихтияр ава. Амма чирун патал гьич чалишмишвал тавуна, алахъайтIани вичивай дуьз кIелиз жедай туш лугьуз жув гьахълу авуна кIандач.

КапI авун патал чарасуз дуьаяр дуьз кIелиз чирун – гьар са мусурмандин буржи (фарзу-ль-‘айн) я. Гьавиляй Къуръан (араб чIалал) кIелиз чирун меслят къалурзава.

Мад сеферда лугьун хъийин хьи, Къуръан кlелиз чирун мусурман патал ферз туш, амма, мисал яз, жуван ферз тир кlпунал кlелна кlанзавай «Аль-Фатигьа» ва «Ат-Тагьият» дуьздаказ махраждалди кlелиз чирун ам патал ферз я. И насигьатдиз килигна инсанди вичи адет яз кlелзавай дуьаяр кlелун акъвазар тавурай, анжах абур дуьз кlелиз чириз (муаллимдивай) чалишмиш хьурай! Къуй Аллагьди ﷻ чаз виридаз тавфикь (куьмек) гурай!

 

Гьасан Амаханов

2026-07-01 (Мугьаррам 1448 г.) №7.


Женнетдин няметар

1. Аль-Мугъира бин Шу`бади агакьарайвал, Аллагьдин Расулди ﷺ лагьана: «Са сеферда Мусади вичин Раббидивай ﷻ хабар кьуна: «Женнетда авай инсанрикай виридалайни агъада авай гьал низ жеда?»   Ада жаваб гана: «Ам Женнетдин вири агьалияр Женнетдиз фейидалай кьулухъ атай...


Гунагьрилай гъил къачун тlалабун

Аллагь Таалади лагьана: «…ва жуван гунагьдилай гъил къачун тIалаб ва иман гъанвай итимрин ва дишегьлийрин гунагьрилай гъил къачун тIалаб» («Мугьаммад» сура, 19-аят).   Аллагьди ﷻ гьакIни лагьана: «Аллагьдивай гъил къачун тIалаб, гьакъикъатда, Аллагь...


Абу Бакр ас-Сиддикьакай кьисаяр

Абу Бакран тIвар кьурла Умар шехьзава   Садра Умар алай чкадал инсанар Абу Бакракай рахаз хьана. Умара лагьана: «Заз зи вири крар Абу Бакран уьмуьрдай са йикъахъни са йифехъ дегишарнайтIа кIандай. Йифиз талукь яз лагьайтIа – им Пайгъамбардихъ ﷺ галаз чуьнуьх хьун патал Савр...


Рекье авайла суннатар авун герек яни?

Суал: Са бязибуру сеферда (рекье) авайла суннат-кпIар тавуртIани жеда лугьуз тестикьарзава. Ибур дуьз гафар яни?   Жаваб: Ваъ, дуьз гафар туш. АкI лугьузвайбур чеб Шариатдикай хабар авачирбур я. Абурун гафар кьуд мазгьабдикай гьич садавни кьадайбур туш. Кьуд мазгьабдани а кпIар авун суннат...


Итимдин далу

Заз, папаз хьиз, гъуьл кIвалахдал хкаж жедай ва агалкьунар жедай шартIар арадал гъиз кIанзава. Им хизандин сергьятра мумкин яни? Я тахьайтIа итим кIвалахдин рекьяй хкаж хьун анжах адан къилихдилай ва хсуси ерийрилай аслу яни? Бес гьа «далу» гьикI хьана кьван?   Алимдин...