Главная

Дуьаяр дуьз кIелунин важиблувал

Дуьаяр дуьз кIелунин важиблувал

Дуьаяр дуьз кIелунин важиблувал

КпIунал ва маса чкайрал дуьаяр дуьз кIелун – метлеблу истемишун я, ам галачиз абур дуьз тахьун мумкин я. Гьавиляй гьар са мусурман вичиз чизвай вири дуьаяр, кпIунал кIелзавайбур, иллаки арканар тир дуьаяр дуьз кIелиз (араб чIалал) чалишмиш хьана кIанда. И кар патал араб чIалан гьарфар сивяй дуьз акъудиз чирун лазим я.

 

Араб чIала куьруь, яргъи ва лап яргъи ачух сесер, кьве къатан ачух тушир сесер ва сад хьтин ван акъатзавай са шумуд ачух тушир сесер ава. И ва я маса кьетIенвилериз фикир тагана дуьаяр кIелун кутугнавач. Гьавиляй дуьаяр кIелиз махраж (араб чIалан гьарфар дуьз акъуддай къайда) чизвай муаллимдивай чирун лазим я.

Нагагь мукьвал махраж чидай муаллим авачтIа, мусурман ахьтин муаллим авай чкадиз фин мажбур я, гьатта и кар патал гьаж авун патал герек тир кьван такьатар харж авун лазим къвезватIани.

Эгер мусурмандивай вичин бедендин тIебии нахушвал себеб яз са гьарф дуьз кIелиз жезвачтIа, и карни адан муаллимди тестикьарда, адаз вичивай жедай тегьерда дуьаяр кIелдай ихтияр ава. Амма чирун патал гьич чалишмишвал тавуна, алахъайтIани вичивай дуьз кIелиз жедай туш лугьуз жув гьахълу авуна кIандач.

КапI авун патал чарасуз дуьаяр дуьз кIелиз чирун – гьар са мусурмандин буржи (фарзу-ль-‘айн) я. Гьавиляй Къуръан (араб чIалал) кIелиз чирун меслят къалурзава.

Мад сеферда лугьун хъийин хьи, Къуръан кlелиз чирун мусурман патал ферз туш, амма, мисал яз, жуван ферз тир кlпунал кlелна кlанзавай «Аль-Фатигьа» ва «Ат-Тагьият» дуьздаказ махраждалди кlелиз чирун ам патал ферз я. И насигьатдиз килигна инсанди вичи адет яз кlелзавай дуьаяр кlелун акъвазар тавурай, анжах абур дуьз кlелиз чириз (муаллимдивай) чалишмиш хьурай! Къуй Аллагьди ﷻ чаз виридаз тавфикь (куьмек) гурай!

 

Гьасан Амаханов

2026-08-01 (Сафар 1448 г.) №8.


Исламда зурба дишегьлияр

Къенин юкъуз дишегьлидин гуьрчегвал рекламада ишлемишун - им дишегьлияр маса гайидай, абурал хъуьрейдай жезва.    Алай девирдин рагъ акIидай патан медениятди (культура) дишегьли гуя вири патарихъай азад ийизва. Амма а мусурман тушир халкьарин ниятар михьибур туш, чахъ абуруз къимет...


Руш низ гъуьлуьз гуда?

Салафрин (Исламдин сифтегьан асирра яшамиш хьайи михьи несилар) девирда Нугь ибн Марьям лугьудай са кас яшамиш хьанай. Адахъ гзаф мал-девлет ва иер са руш авай. Ам це лугьуз тIвар-ван ва девлет авай ксар гзаф къвезвай. Амма адаз вичин руш низ гудатIа чизвачир.   А касдихъ емишдин тарарин еке...


Себеб хьана

Желил буба гьар нин кlвализ хьайитlани фидай кас тушир. Ам мукьувай чидай инсанри и кар тестикьардай. Гьар са хуьре адаз вич фидай кlвалер авалдай. Мегьарамдхуьре ихьтин кlвалерикай сад Къадиран гадайрикай тир Абас халудин кlвал тир.   Са сеферда чун (тахминан 1957-йис я), са десте жегьилар,...


Аялриз Исламдин тербия гунин эдебар

Эвел алатай нумрада   Аял Исламди хъсан яз гьисабзавай лацу рангунин парталар алукIиз вердишарна кIанда, гьеле аял чIавуз рушарик кьил кIевирдай вердишвал кутуна кIанда, яни чIарар къалур тийидай. ГъвечIи чIавалай тербиясуз аял табий тежедайди, терсди, тапарардайди, буш рахунрал рикI алайди,...


Дастамаз къачудайла дуьаяр кlелун

Суал: Дуьз рекьелай алатнавай са бязибуру лугьузва хьи, дастамаз къачудайла (гъилер, кIвачер чуьхуьдайла) дуьаяр кIелун бид’а я, гьавиляй абур кIелдай ихтияр авач. И гафар дуьзбур яни?   Жаваб: Ваъ, дуьзбур туш. Дуьа гьина хьайитIани ва мус хьайитIани ийидай ихтияр ава, анжах...