«Кефи ханатIа, хана ман…»
Шукур хьуй Сад Аллагьдиз, сада-садан кефи хайи мусурманриз Исламди гъил къачудай ва гъил къачун тIалабдай мумкинвал ганва. И мумкинвал чавай гьар юкъуз, гьар са сятина, гьар са декьикьада ишлемишиз жезва. Им Аллагьдин патай чун патал еке савкьват я. Амма гьайиф хьи, чакай гзафбуруз адан къимет чизвач, чарадан кефи хайила жезвай еке гунагьдиз гьич фикирни гузвач: «кефи ханатIа, хана ман… ахьтин са шейни хьанач… са кьве йикъалай адакай хъел хкатда…».
Алай вахтунда инсанар вири а къайдада ажугъди кьунва хьи, абурун арада гьатта вилер акьална къалмакъал тваз четин туш. Гьар садаз вичин килигуналди патавай физвайдаз кичlерар гуз чалишмиш хьанва, куьчедай фидайла, эгер къаншардиз инсанрин кIватIал атайтIа, жува садани эцягъ тавуна физ жезмач.
Ихьтин крар вуч къаст аваз ийизва, вучиз инсанар дили хьанва? Са гьихьтин ятIани, кьил акъат тийидай хъел ква виридак. Гьич са манийвални гьисс тавуна чарадаз эдебсуз гафар лугьузва, адал гъил хкажзава. Адаз вичивай Аллагьди гьар са гафунин ва кардин гьакъиндай жаваб гуз тадайди чизвач жал?
Исламда и кардиз зулум лугьузва. Аллагьдин Расулди лагьана: «Зулумдикай мукъаят хьухь, ам авур кас Къияматдин юкъуз экуьникай магьрум жеда. Мукъаят хьухь мутIлакьвиликай (шкьакьвал), гьакъикъатда, квелай вилик хьайи халкьар гьелек авурди гьа мутIлакьвал я.
Гьам себеб яз абуру чпин ивияр экъична ва Аллагьди гьарам авунвай шейэр гьалаларна» (Муслим). Маса гьадисда лагьанва: «Зулум ийизвай касдихъ галаз санал физвайди, ам зулумкар тирди чиз, Исламдай акъатун мумкин я» (Агьмад). Зулумдин гунагьдин патахъай жаваб гуз четин я, гьатта гьакI са хъуьруьн патал мусурмандиз кичIерар гайитIа, гъил къачун тIалабун чарасуз я.
Аллагьдиз иер тIварар ава - Регьимлуди, Мергьяматлуди. И тIварари чаз вуч лугьузва? Чаз абуру лугьузва - чун вири Адан лукIар я, гьавиляй, чнани багъишламиш лугьун, масадалай гъил къачун лазим я. Пайгъамбарди лагьана: «Инсанар патал регьимлу тушир кас Аллагьди Вичин регьимдик кутадач».
Эхь, са вахтара чаз инсандин патав фена адавай багъишламиш тIалабун четин жезва. Амма а четинвилин себеб чи такабурлувал тирди чаз чир хьана кIанда, адан гьакъиндай Пайгъамбарди икI лагьанва: «Эгер инсандин рикIе, гьатта къуьлуьн твар кьван такабурвал хьайитIани, ам Женнетдиз гьахьдач».
Чун вири Халикьдин вилик акъвазарда ва гьар са гунагьдин, гьар са кефи хайи касдин гьакъиндай гьисаб-суал жеда. Гьа арада чна вуч жаваб гуда, гьихьтин багьнаяр гъиз алахъда? Гьуьрметлу стахаярни вахар, чи вилик дувандин югъ ква ва чаз чизва, эгер инсанди рикIин сидкьидай туба авуртIа, Аллагьди вири гунагьрилай гъил къачузва.
Им эгер гунагь Аллагьдин ва Адан лукIран арада аваз хьайитIа я, эгер гунагь кьве лукIран арада аваз хьайитIа, месела, садасадан кефи ханватIа, а касди гъил къачудалди Аллагьдини гъил къачудач. Зулумдик квай касдин дуьадизни Аллагьди фад жаваб гуда.
Пайгъамбарди лагьана: «Зулумдик квай касдин дуьадикай мукъаят хьухь, гьикI хьи аданни Аллагьдин арада са манийвални (перде) амукьзавач» (Бухари).
Им фана дуьнья я, уьмуьр са юкъуз куьтягь жеда ва адалай кьулухъ чун гьамишалугъ амукьзавай эхиратдиз акъатда. Чун и фана дуьньядиз атанвайди гьа эхират туькIуьрдайвал я. Эгер чна и дуьньяда зегьмет чIугуна, четинвилерал сабур авуртIа, чаз агъа дуьньяда регьят жеда. Я Аллагь , къуй гьар са мусурман и кардин гъавурда акьурай!
АСГЬАБАЛИ МУРЗАЕВ
