Дуьнья кlан хьунин мусибат

Инсанар ва чинерар, Къуръанда лугьузвайвал, Аллагьди ﷻ анжах Вичиз ибадат авун патал халкьнава. Анжах абур и дуьньяди алдатмишарзава. Малум тирвал, дуьнья кlан хьайи касдиз эхират такlан жезва, ада гьалал-гьарам лугьун тавуна дуьньядин девлет къазанмишзава ва Халикьдивай ﷻ яргъа жезва.

Аллагь Таалади Къуръанда лагьанва (мана): «Эй, инсанар, Аллагьди ﷻ ганвай гаф (Къияматдин юкъуз чан хкунин, хъсанбур Женнетдиз ва гунагькарар Жегьеннемдиз ракъурунин патахъай) гьакъикъат я. Гьавиляй куьн дуьньядин уьмуьрди алдатмишар тавурай, гьакlни куьн Аллагьдин ﷻ патахъай ягъалмиш тавурай тапархъанди (иблисди)» («Фатlир» сурадин 5-аят).

Мад Къуръанда лагьанва (мана): «Гьалалдин сергьятрилай элячlай ва дуьньядин уьмуьр хкягъай (эхиратдин паталай) касдин эхиримжи чка (эхиратда) Жегьеннем жеда. Амма вичин Раббидин вилик (Къияматдин юкъуз) акъвазиз кичlе хьайи ва нефс кlеви (къизмиш) гьевесрикай хвейи касдин эхиримжи кlвал Женнет жеда» («Ан-Назиат» сурадин 37-41-аятар). Къуй чун эхират хкянавай инсанрин жергеда хьурай, тахьайтlа чи кlвалахар чlур хьанвайди я.

Дуьньядин фендигарвиликай Мугьаммад Пайгъамбарди ﷺ икl лагьанва: «Гьакъикъатда дуьнья ширин ва къацуди (темягь фидайди) я. Аллагьди ﷻ куьн ана сердерар (халифар) яз эцигзава. Гьавиляй квез дуьньядихъай кичlе хьухь (ада куьн алдатмиш тавурай) ва дишегьлийрин патахъайни мукъаят хьухь. Гьакъикъатда Бану Исраилрин арада хьайи сад лагьай къалмакъалдин себеб дишегьли тир (Муслим).

Мад Пайгъамбарди ﷺ лагьана: «Эгер Адаман веледдиз (инсандиз) са дере ацlай къизилар гайитlа, адаз мад гьакьван къизилар кlан хъжеда, адан сив накьвадилай гъейри гьич са шейинивайни ацlуриз (тухариз) жедач (яни анжах кечмиш хьайи арада ам гьакъикъатдин гъавурда акьада) (Бухари, Муслим).

Гьакlни Аллагьдин Расулди ﷺ лагьана: «Вуна вун и дуьньяда чара уьлкведин кас (гъариб) хьиз ва я рекье авайди хьиз твах. Жув кьейибурун жергеда авайди хьиз гьисаба (яни кьиникь гьамиша рикlел гъваш, дуьньяди алдатмиш тийидайвал) (Бухари).

Алимри лугьузва: «Дуьньяда яргъал яшамиш жеда лагьана фикир тийизвай ва вичин кьиникь рикlел алай инсандиз Аллагьди ﷻ кьуд нямет гузва:

1. Адаз Халикьдиз ﷻ ибадат ийидай гзаф къуват ва гьевес жеда. Вучиз лагьайтlа инсандиз вич и дуьньядай фидайди чир хьайила, ада дуьньядин мал ваъ, эхиратдин мал кlватlиз, хъсан амалар ийиз гатlумда ва писбурувай яргъа жеда.
2. Дуьньядин патахъай чlугвазвай къайгъуяр тlимил жеда, ада вичин хиве авай кlвалахар ийида, амма гьа са вахтунда Аллагьдик ﷻ рикlин сидкьидай умуд кутада.
3. Ам вичихъ авай тlимилдал рази жеда, масабурун девлетриз килигдач, вучиз лагьайтlа адаз девлетар гваз гьич садни суруз тефизвайди малум я.
4. Адан рикl экуь (нурлу) жеда. Вучиз лагьайтlа рикl кьуд шей себеб яз нурлу жезва: 1. Гишин руфун. 2. Хъсан юлдаш (дуст). 3. Гунагьрикай рикlин сидкьидай туба-астагъфир авун. 4. Дуьньяда яргъал яшамиш жеда лагьана фикир тавун.

Амма дуьньяда яргъал яшамиш жедай ният авай касдин кьилел кьуд мусибат къведа:

1. Адаз ибадат (капl-тlеат) ийиз кагьул жеда.
2. Адан къайгъуяр гзаф жеда.
3. Ада къанихдаказ дуьньядин мал кlватlда.
4. Адан рикl мичlи жеда.

Гьавиляй мусурманди гьамиша кьиникь рикlел гъун лазим я. Адаз вич мус, гьикl ва гьи чкада рекьидатlа чизвач. Къуръанда лагьанва (мана): «Чан алайдаз (инсандиз) вич гьи чкада рекьидатlа чизвач» («Аз-Зуммар» сурадин 30-аят). Гьакlни лагьанва (мана): «Ажал атайла, абурувай ам са сятинин (гьатта са легьзедин) я кьулухъ, я вилик ийиз жедач» («Ан-Нагьл» сурадин 61-аят).

Бязибуру фикирзава хьи, Азрал малаик атай чlавуз чпи са вуч ятlани хъийида лагьана, ваъ, къачур нефес акъудиз хъжедач ва акъудайди къачуз хъжедач. Гьавиляй а малаик къведалди чна са чара авуна кlанда.

Къуй Аллагьди ﷻ чаз куьмек гурай! Амин.

Гьасан Амаханов