Тавассуль (Арачивал)
Тавассуль (Арачивал)
эвел алатай нумрада
Алимрин зендер
Имам Анас ибн Малик, Аллагьдин ﷻ регьимдик хьуй ам.
Са сеферда мусурманрин кьиле авай халиф Мансура гьаждилай Медина шегьердиз Пайгъамбардин ﷺ сурал хтайла, имам Маликавай жузуна: «За дуьа гьикI ийида, Кябедихъ элкъвена ийидани, тахьайтIа Пайгъамбардихъ ﷺ (яни адан сурухъ) элкъвена». Имам Малика лагьана: «Вучиз вуна адаз далу гузва, ам (Пайгъамбар) ви ва ви буба Адаман арачи тушни бес? Аксина, вун адахъ элкъуьгъ, ам Аллагьдин ﷻ вилик арачи яз яхъ» (Ибн Гьажар, «Аль-Джавгьару-ль-муназзам»).
Имам Мугьаммад ибн Идрис аш-Шафии, Аллагьдин ﷻ регьимдик хьуй ам.
Имам аш-Шафииди лугьузва: «За Абу Гьанифадин куьмекдалди берекат къачуз алахънава. Зун адан сурал гьар юкъуз зияратдиз физва. Заз са игьтияж хьайила, кьве кьил капI авуна зун адан (Абу Гьанифадин) сурал физва ва гьадан патав Аллагьдивай ﷻ тIалабзава. Мукьвал вахтунда зи игьтияж кьилиз акъатзава» (Аль-гьафиз Абу Бакр аль-ХатIиб, «Тариху Багъдад»).
Адалай алава яз имам аш-Шафиидиз «Дивану аш-Шафии» тIвар алай машгьур шииррин кIватIал ава. Ингье, агъадихъ анай са шиир гузва:
Пайгъамбардин ﷺ тухум зи векилар ва арачияр я.
Абур, зун паталди адаз (Пайгъамбардиз) мукьва жедай чара я.
Зун умудлу я, абур себеб хьана
Амалрин ктабар зи эрчIи патахъай вугуда лагьана.
Имам Агьмад ибн Гьанбал, Аллагьдин ﷻ регьимдик хьуй ам.
Имам Агьмада ахъайзава: «Зун вад сеферда гьаждал фена, абурукай кьфе сеферда гьайванрал алаз (деведал, я туштIа балкIандаллаз), пуд сеферда – яхдиз. Са сеферда гьаждал фидай рекье зи рехъ алатнай ва за тIалабна: «Я Аллагьдин лукIар, заз рехъ къалура». За а гафар рекъел туьш жедалди тикрарна» (Ибн Касир, «Аль-Бидаяту ва-н-нигьаят»; Имам аль-Байгьакъи, «Ша`бул-иман», 6-том, 128-чин, № 7697).
Имам Мугьйуддин ан-Навави, Аллагьдин ﷻ регьимдик хьуй ам.
Имам ан-Нававиди кхьизва: «Гьакъикъатда, эгер мусурманрин арада вичин хъсан амалралди машгьур инсан аваз хьайитIа, адакай арачи авуна марф къун патал тIалабайтIа хъсан я. А вахтунда лагьана кIанда: «Я Аллагь, Умара Аббас арачи авунвайвиляй, чнани марф къун патал арачи кьазва» («Аль-Азкар»).
Генани имамди лугьузва: «Пайгъамбардин ﷺ сурал кьил чIугурла, адаз салам це, ахпа Абу Бакраз ва Умараз саламар це. Адалай кьулухъ элкъвена Пайгъамбардин ﷺ патав хтана, адан къаншарда акъвазна тавассуль ая ва Аллагьдин ﷻ вилик жуваз шафагьат тIалаб» («Аль-Изах»).
Имам ан-Нававиди вичин «Тагьзиб аль-асма` ва-л-люгъат» ктабда, Укбат ибн Амиран биографияда кхьенва: «Ада Шам (Сирия) кьадай ягъунра иштиракна ва ам халиф Умар ибн Хаттабан Дамаск кьунва лагьай чархачи тир. Шамдай Мединадиз ам ирид юкъуз агакьна, амма элкъвена Шамдиз хъфиз ам кьве югъни са пай хьана. Адан сир ам тир хьи, асгьабди Пайгъамбардин ﷺ сурал фена вичин рехъ куьруь жедайвал ам арачи яз кьуна, Аллагьдивай ﷻ тIалабна».
Ибн Гьажар аль-Гьайтамидин «Хашияту-ль-изах» ктабдин 499-чина, имам ар-Рамлидин «Фатави ар-Рамли», имам Али ас-Субкидин «Шифау-с-сикам», Ибн Гьажар аль-Къасталанидин «Аль-Мавахибу лладуният», Ибн Таймийядин «Аль-фатава аль-кубра», имам аш-Шавкъанидин «Тухфат аз-закирин» ктабра тавассулдикай хъсандиз кхьенва.
Тавассуль инкардай маса себеб авач. Къуръандин аятри, Пайгъамбардин ﷺ гьадисри, адан асгьабри, чIехи алимри тавассуль тестикьарзава. Икьван делилар гъайидалай кьулухъ, акси жезвай инсан анжах бахтсуз, ягъалмиш хьанвай Жегьеннемдин агьали я.
Къуй Регьимлу Аллагьди ﷻ чун Пайгъамбардин ﷺ хатурдай хьайитIани Женнетдин агьалийрикай авурай! Амин.
