Главная

Уьмуьр – им ахтармишун я

Уьмуьр – им ахтармишун я Уьмуьр – им ахтармишун я

Уьмуьр – им ахтармишун я

 

Чир хьун лазим я хьи, инсандин вири уьмуьр – кьиляй-кьилиз ахтармишун я. Хушбахтдаказ яшамиш жезвайлани ахтармишун я, бедбахтвиле авайлани. И дуьньяда адал агакьай няметрайни ада и дуьньядани ва эхиратдани жаваб гана кIан жеда.

 

Жуван девлет жуваз, хизандиз ва жемятдиз хийир аваз харж ийиз чир хьун – им кьве дуьньядани жаза гудай гьахъ-гьисабдикай къутармиш хьун я. Эгер инсанди вичиз авай мал-девлет масакIа харж авуртIа, ам и дуьньядин уьмуьрдани, эхиратдин уьмуьрдани Аллагьдин ﷻ жазадикай къутармиш жедач. Гьа ахтармишунин мисалар гьикI хъсанвилихъ галаз, гьакI бедбахтвилихъ галаз алакъалу дуьшуьшриз гъиз жеда.

Санлай къачурла, инсан хайидалай кьулухъ и дуьньядиз атун – гьа им ахтармишун я, вучиз лагьайтIа сифте вахтарилай башламишна инсандин уьмуьр четинвилери элкъуьрна кьунва – гьакIан адет хьанвайбуруни ва четин важиблубуруни. Нагагь инсан Раббидин ﷻ насигьатдалди вилик физ хьайитIа, адаз уьмуьр регьят жеда, вучиз лагьайтIа адахъ галаз Халикьдин ﷻ куьмек жеда.

Гзаф вахтара чаз ахьтин фикир жезва хьи, и дуьнья чаз бахтлудаказ ва сагъ-саламатдиз яшамиш хьун патал ганва. Эгер кьисметдай чаз абур тахьайтIа, гьикI хьайитIани абур жагъуриз, къазанмишиз ва абурухъ галаз дуьзгуьнвиле яшамиш жез алахъзава.

Чакай гзафбурун уьмуьр гьакI финни ийизва – и амукь тийидай дуьнья ибарат хьанвай гьа кьве паюнин гуьгъуьна гьатна, чи уьмуьрдиз абур кьведни атунин умуд аваз, анжах къайгъуйрай ва четинвилерай ацIанвай къенин югъ я эхна кIанзавайди. Гзафбур гъавурда авач, вири татугайвилер гьикI бегьемариз жедатIа, чи руьгьдин алем чукIун тавуна сагъдиз амукьдайвал, абурулай гьикI элячIна фидатIа. Гьа къенепатан алем чукIуни инсан яргъал тир стрессдал гъизва, стрессди – депрессиядал, ва ада адетдин гьар йикъан уьмуьрдин кьацIай акъудзава.

Гзаф вахтара чаз арадал атай четин гьалдай экъечIдай рехъ аквазвач, мягьтелвилелди гъилер ахъайзава, са затIунини рикI секинарзавач, амма гьа са вахтунда рикI секинардай шей чи патав гва, лап мукьвал ала ва анжах чна фикир желб авун гуьзетзава. Уьмуьр гьихьтинди ятIа, гьакI авайвал кьабулна кIанда, вири крара Раббидин ﷻ арифдарвал акун ва Адан ﷻ эмиррал амал авун герек я. Пайгъамбарри - Аллагьдин ﷻ илчийри –уьмуьрдин жуьреба-жуьре гьалара вуч ийидатIа ва гьа са вахтунда Раббидин ﷻ разивал гьикI къазанмишдатIа чаз ачух тавур уьмуьрдин са легьзени, кIвалахдин са хелни тунвач. Гьахьняй чаз амукьзавайди жуван дин чирун, алимрин насигьатриз яб гун, гъвечIи чIавалай аялар диндин рекье аваз вердишарун я. А чIавуз, инанмиш хьухь, чи винел патан ва къене патан алем экуь, шад ва бахтлуди жеда.

 

Патимат Гьасанова

2026-07-01 (Мугьаррам 1448 г.) №7.


Абу Бакр ас-Сиддикьакай кьисаяр

Абу Бакран тIвар кьурла Умар шехьзава   Садра Умар алай чкадал инсанар Абу Бакракай рахаз хьана. Умара лагьана: «Заз зи вири крар Абу Бакран уьмуьрдай са йикъахъни са йифехъ дегишарнайтIа кIандай. Йифиз талукь яз лагьайтIа – им Пайгъамбардихъ ﷺ галаз чуьнуьх хьун патал Савр...


Зулумдалди эменни къазанмишун

Ислам динда къад лагьай чlехи гунагь – зулумдалди эменни къазанмишун я (цlекlуьд лагьай чlехи гунагь – им дяведа душманривай вахчунвай эменнидикай (трофей) чуьнуьхун я. Ам зулумдалди эменни къазанмишунин жуьрейрикай сад хьуниз килигна чна а кьве чlехи гунагьдизни талукь яз са макъала...


Пайгъамбардин ﷺ уьмуьр чирун

Мусурманди Мугьаммад Пайгъамбардин ﷺ уьмуьр чируниз кьетIен фикир гана кIанда. Чна Пайгъамбардин ﷺ уьмуьр чирунин себеб эвелни эвел, Аллагьди ﷻ Мугьаммадалай ﷺ лайихлу са касни халкь тавун я.   Пайгъамбардин ﷺ уьмуьр чирунин метлеб адакай ихтилат авун патал гьакI инсанар кIватIун туш, кьве...


Савда бинт Зам’ат

Меккадиз Ислам атай чIавалай башламишна къурайшитри чпин ватанэгьлийриз абуру Ислам кьабулна лугьуз жазаяр гуз хьана. Мусурманрин гьал лап четин хьайила, Пайгъамбарди ﷺ динэгьлияр къутармишун патал абуруз Эфиопиядиз куьч хьун эмирна, а чIавуз адан кьиле гьахълу пачагь авай. Ада мусурманар...


Желил халудин тlварун стха

1947-йисуз зун цlукьуд йиса авай гада тир. Чи ери-бине Мегьарамдхуьре аватlани, зи дах Атаханов Абдуселим «Серго» колхоздин председатель яз, Цlелегуьндал Зиядин лугьудай касдин кlвале ацукьнавай. Мектебдай ахъаяйла, гатун ва хъуьтlуьн каникулрин вахтунда, зун Цlелегуьндал фидай ва...