Кьин кьунихъ галаз алакъалу важиблу чирвилер

Чиз-чиз тапан кьин кьун кIевелай къадагъа я

1. Ибн Масуда агакьарайвал, Пайгъамбарди ﷺ лагьана: «Мусурмандин мал-девлет вичиз къачун патал тапан кьин кьур кас вичикай хъел аваз Аллагьдихъ ﷻ галаз гуьруьшмиш жеда.

Ибн Масуда лагьана: «Лагьай гафар тестикьариз Аллагьдин Расулди ﷺ Къудратлу ва ЧIехи Аллагьдин Ктабдай ахпа чаз ихьтин аят кIелна: «Гьакъикъатда, Аллагьдин веси ва вичин кьинер усал къиметдихъ маса гузвайбуруз муькуь дуьньяда пай авач: Дувандин юкъуз Аллагь абурухъ галаз рахадач ва абуруз килигдач, ва абур михьдач, ва абуруз азаб гудай жаза гьазурнава» (Аль-Бухари, Муслим).

2. Абу Умама Ияс бин Саляба аль-Гьарисиди лагьана: «Са сеферда Аллагьдин Расулди ﷺ лагьана: «Тапан кьин кьунин куьмекдалди маса мусурмандин шей вичиз къачузвай инсан Аллагьди ﷻ гьикI хьайитIани ЦIуз вегьеда ва адаз Женнет къадагъа ийида». Са инсанди хабар кьуна: «Я Аллагьдин Расул ﷺ, эгер ам са гъвечIи шей яз хьайитIа?» Пайгъамбарди ﷺ лагьана: «Гьатта ам аракдин (вичин хилер сарар михьун патал ишлемишзавай набатат) тIвал яз хьайитIани!» (Муслим)
3. Абдуллагь бин Амр аль-Аса агакьарайвал, Пайгъамбарди ﷺ лагьана: «Кьиникьдин гунагьар – ибур Аллагьдихъ ﷻ галаз санал масабуруз ибадат авун, диде-бубадиз гьуьрмет тавун ва телеф ийидай кьин кьун я» (Аль-Бухари).

ГьакIни аль-Бухариди гъизвай и гьадисдин маса жуьреда лугьузва: «Садра Пайгъамбардин ﷺ патав са бедеви атана ва хабар кьуна: «Я Аллагьдин Расул ﷺ, кьиникьдин гунагьар (кабаир) вуч лагьай чIал я?» Ада жаваб гана: «Аллагьдихъ ﷻ галаз санал масабурузни ибадат авун». Бедевиди мад хабар кьуна: «Мад вуч?» Пайгъамбарди ﷺ лагьана: «Телеф ийидай кьин кьун».

Абдуллагь бин Амр аль-Аса лагьана: «За жузуна: «Телеф ийидай кьин кьун вуч я?» Пайгъамбарди ﷺ лагьана: «Мусурмандин мал-девлетдин пай вичиз къачудай ихтияр гузвай кьин кьун, яни инсанди таб ийиз кьин кьадайла».

Кьин кьун дегишарун

1. Абд ар-Рагьман бин Самуради лагьана: «Са сеферда Аллагьдин Расулди ﷺ заз лагьана: «Нагагь вуна са карда кьин кьуна, ахпа ваз маса кар адалай хъсан тирди акуртIа, вуна гьа хъсан кар ая, ахпа жуван чIурай кьин кьунилай гъил къачудай кар ая» (Аль-Бухари, Муслим).
2. Абу Гьурайради агакьарайвал, Аллагьдин Расулди ﷺ лагьана: «Къуй са карда кьин кьур, амма са маса кар адалай хъсан яз акур касди, вичи кьур кьин чIурунай гъил къачудай кар авурай ва хъсан кар гьим ятIа, гьам авурай» (Муслим).
3. Абу Гьурайради агакьарайвал, Аллагьдин Расулди ﷺ лагьана: «Гьакъикъатда, квекай ни хьайитIани вичин хизандиз талукь тир (ина фикирда ахьтин дуьшуьш ава хьи, инсанди сифте са кар ийида лагьана кьин кьазва, ахпа адаз аквазва адалай хъсан кар ийиз жезвайди, а чIавуз вичин кьин кьуна кIевивал авун Аллагь Тааладин вилик гзаф гунагь я, кьин кьун чIурунай Аллагьди ﷻ адаз тайин авунвай гъил къачунин кар авунилай» (Аль-Бухари, Муслим).

Савдадин икьрар кутIун-дайла кьин кьун карагьат я (хъсан туш)

1. Абу Гьурайради лагьана: «Заз ван хьана Аллагьдин Расулди ﷺ икI лугьуз: «Кьин кьуни метягь маса гуниз куьмекда, амма къазанжи терг ийида» (Яни кьин кьун, ада ам кьадайла умуд ийизвай къазанжи къачуз тахьунин себеб жеда) (Аль-Бухари, Муслим).
2. Абу Катадади агакьарайвал, Аллагьдин Расулди ﷺ лагьана: «Савдадин икьрар кутIундайла са чIавузни гзаф кьинер кьамир, вучиз лагьайтIа, гьакъикъатда, сифте ада метягь маса гуниз куьмекда, амма ахпа къазанжи терг ийида» (Муслим).

Метлебсуз кьин кьун

Аллагь Таалади лагьана: «Аллагьди квез метлебсуз кьин кьунай жаза гудач, амма куьне къастуналди кьин кьур кардай Ада квез жаза гуда. Кьин кьун чIурунай гъил къачунин кар авун адакай ибарат я хьи, адет яз куьне куь хизанриз гузвай тIуьналди цIуд кесибдиз тIуьн гун, ва я абурал парталар алукIун, ва я лукI азад авун. Низ ибурукай са кар ийидай мумкинвал жагъун тавуртIа, ада пуд юкъуз сив хуьн лазим я. Куь кьинерилай гъил къачунин крар гьа ихьтинбур я, эгер куьне абур кьунватIа, амма ахпа чIурнаватIа, куь кьинер тамамара гьа!» («Аль-Маида» сура, 89-аят).

1. Аишади лагьана: ««Аллагьди ﷻ квез метлебсуз кьин кьунай жаза гудач…» лагьанвай аят мукьвал-мукьвал «Ваъ, за Аллагьдал ﷻ кьин кьазва!» ва «Эхь, за Аллагьдал ﷻ кьин кьазва!» лугьузвайбур себеб яз ракъурайди я» (Аль-Бухари).

Имам ан-Нававидин «Риязу-с-Салигьин» ктабдай