Кесиб тIимил авайди ваъ, гзаф кIанзавайди я
Девлетлу кас ам я хьи, низ гзаф аватIа: кIвалер, машинар, гаджетар, сиягьатар. Кесиб ам я хьи, низ абур вири авачтIа. Амма гьакъикъатда гьакI яни?
И темадай малуматар жагъурдайла, чаз къадим заманадин Сенекади лагьай арифдар гафар жагъизва ва абуру чи адетдин фикир кIвачелай кьилихъди элкъуьрзава: «Кесиб тIимил авайди ваъ, гзаф кIанзавайди я».
Им гьакIан гафарив къугъун туш, им инсандин бахтуниз ва азиятдиз дериндай килигун я. Гьакъикъи кесибвал – им дуланажагъдин няметар тахьун туш, ам руьгьдин гьал я, тух тежезвай къанихвал я, са чIавузни тух жез тан тийидай.
Куьне фикирдиз вири крар туькIвенвайди хьиз аквазвай инсан гъваш. Адаз агьвал, кесер, гьукум ава. Амма гьа са вахтунда адан кьиле гьамиша, мад вичиз вуч бес жезвачтIа лугьудай фикирар ава. Ада вич масабурув гекъигзава, масабурун агалкьунрал пехил жезва, вичиз авайди гъиляй акъатиз кичIезва ва гьамиша къазанмишдай цIийи затIарихъ калтугзава. Адан уьмуьр – и кьил а кьил авачир калтугун я ва а калтугуна эхиримжи цIар гьамиша са кьадар яргъал жезва. Винел патай ам агалкьунар авай инсан хьиз аквада, амма къеняй ада вич ичIи хьанвайди яз, рикIик къалабулух кваз ва, гьакъикъатда, акьалтIай кесиб яз гьиссзава. Адан руьгь тух тежер кIани затIарин таквадай зунжурралди кутIуннава ва и карди булвал къизилдин кьефесдиз элкъуьрзава.
И гьамишан рази тежервал – ингье гьакъикъи кесибвал. Ада инсан алай вахтунин шадвиликай магьрумзава, вичиз авай шейиникай лезет хкудиз тазвач. Гьар къазанмишай цIийи затIуни анжах са куьруь разивал гъизва, адан гуьгъуьналлаз вердиш хьун ва генани цIийи затIар кIан хьун къвезва. Им агалнавай гьалкъа я, ва адай, аквадай гьалда, экъечIдай рехъ авач.
И тух тахьунин къимет гьихьтинди я? Ам зурба я ва пулуналди алцумиз жедач.
- Секинвал квахьун. ДатIана «генани гзафдахъ» чалишмиш хьуни рикIин къалабулухвал, стресс ва секинсузвал арадал гъизва. Акьул секин жезвач, ам гьамиша къекъвезва, планар язава, къимет гузва.
- Вичихъ галаз алакъа атIун. Инсан къеце патан мурадри акьван кьунва хьи, адан рикIелай вичин гьакъикъи игьтияжар, руьгь, гьакъикъатда вуч важиблу ятIа, алатзава.
- Рафтарвилер чIурун. Пулунин гуьгъуьна хьуни гзаф вахтара виридалайни багьа алакъаяр чIурна мукьвабур кваз такьунал, пехилвилел, акъажунрал гъизва.
- Руьгь ичIи хьун. Вири къуват къеце патан крарал ракъурайла, къене патан алем гадарнавайди яз амукьзава. Фикир тагузвай руьгь кьуразва ва ида авай гьакъикъатдин дерин манадикай ва шадвиликай инсан магьрумзава.
- Алай вахтуниз фикир тагун. Гьамиша гележегда вичи вуч къачун «лазим» ятIа килигзавай инсанди алай вахтунин гуьрчегвал ва аламат гъиляй ахъайзава, вичиз авай шейиниз къимет гузвач.
Гьа икI, эгер кесибвал – им «генани гзафдахъ» къанихвал ятIа, гьакъикъи девлет – им авайдал рази хьун я. Им кар тавун ва я вилик фин кьабул тавун туш. Разивал – им авайдан къадир хьун, тIимилда шадвал жагъурун, гьар са йикъай, гьар са нефесдай Аллагьдиз ﷻ шукур ийизвайди гьиссун я. Гьакъикъатда девлетлу инсан – им къизилдин дагълар кIватIнавайди туш, ам ихьтин затIар авай кас я:
1) сагъламвал. Уьмуьрдал шадвал ийиз, гьерекатдик жез, кьетIивилелди кар ийиз алакьун – къимет авачир крар я;
2) руьгьдин секинвал. Им къене патан секинвал, къалабулух тахьун, жув-жувахъ ва дуьньядихъ галаз дуьзгуьнвиле хьун я;
3) мукьвабур кIан хьун ва абуруз куьмек гун. КIеви, рикIин сидкьидай тир рафтарвилер – им са пулунихъни къачуз тежедай хазина я;
4) багъишиз алакьун. Гьакъикъи булвал вавай къачуз жезвай кьван шейэралди туш ачух жезвайди, вавай гьикьван багъишиз жезватIа, гьадалди я. Руьгьдин жумартвал – гьакъикъи девлетлувилин лишан я;
5) мана ва мурад. Манадив, Аллагьдиз ﷻ къуллугъ авунив, яратмишунив ацIанвай уьмуьрди пул кIватIунилай гзаф лезет гуда.
Девлет – гъавурда гьатунин гьал я, банкунин счётдин ваъ. Ам гьамиша кат-калтугуникай, «бегьем туширди» жез кичIевиликай къенепатан азадвал я. Чна «гзафдахъ» калтуг хъийин тийидайла, чна чаз, гьамиша чи къене авай, гьакъикъи девлет ачухзава – секинвал, шадвал, кIанивал ва дерин мана гьиссун. Анжах гьа вахтунда чун гьакъикъатда девлетлу жезва, къеце патан гьаларилай аслу тушиз.
