Зи везифа – инсанди Аллагь ﷻ рикIелай алуд тавун я
Зи везифа – инсанди Аллагь ﷻ рикIелай алуд тавун я
Алай йисуз Дагъустандин Исламдин университетди (ДИУ) вичин 25 йисан юбилей хьанва. Ам къаршиламишун патал Дагъустандин Муфтиятди ДИУ-дихъ галаз санал зурба межлис тешкилна. Вуздин муаллимрин ва ана кIелзавайбурун вилик рахадайла, Агьмад эфендиди светский ва диндин образованидин балансдикай, гьукуматди мусурманрихъ ийизвай рафтарвиликай, жемят исламизация ийизва лугьузвай махарикай ва гьар садаз Исламдикай дибдин чирвилер хьун герек тирдакай ихтилатна.
«Ассаламу алайкум ва рагьматуллагьи ва баракатугь!
Гьуьрметлу стхаяр ва вахар, асирдин кьудай са паюна Аллагьди ﷻ чаз мутаалимрал, инсанрал Исламдин девлетар агакьардай мумкинвал гун за чаз виридаз мубаракзава.
Бязибуру Ислам вилик финиз гьикI манийвал ийидатIа лугьуз фикирзавай вахтунда, къе чаз нубатдин сеферда Исламдикай рахадай, Ислам гьикI вилик тухудатIа фикирдай, Ислам хъсан патахъай къалурдай мумкинвал гунай за Аллагьдиз ﷻ шукур ийизва
Абурун чкадал чун хьун мумкин тир. Аллагьди ﷻ Ислам вилик фин патал, инсанрик Исламдин къиметлу затIар, хъсан къилихар кутун патал чун хкяна, абур лагьайтIа – аксина, амма чун вири гьикI авуртIани рекьида хьи.
Имам Шамилан четин девирда адаз куьмек гайибур вири кьена, абурал чан аламач, акси яз кIвалахайбурни амач. Аквадай гьалда, абуру чеб ина гьамиша жеда лагьана фикирзавай. Ваъ, ни акси яз кIвалахнатIа – абур кицIер хьиз кьена, ни Ислам патал кIвалахнатIа – лайихлудаказ кьена.
20-25 йисуз дяве авур имам Шамиль Мединада кучудна, адахъ галаз дяве авурда (Россиядин империядин императорди) лагьайтIа – адаз гьаж ийидай мумкинвал гана, гьавиляй чна и кардай Аллагьдиз ﷻ шукур ийизва».
Гьукуматдин ва мусурманрин рафтарвилерикай
«Бязи инсанриз светский гьукуматдин ва мусурманрин арада, санлай къачурла иман гъанвай инсанрин арада, сергьят эцигиз кIанзава. АкI жедач. Нагагь иман гъанвай вири инсанар Россиядай акъудайтIа, ина амукьдайбур тIимилбур я. Гьахьняй чун чара жедай крарихъ къекъвена кIандач, алакъалу ийидай крар жагъурна ва кIвалахна кIанда.
Светский гьукуматдин ва мусурманрин арада сергьят эцигиз кIанзавай инсанриз заз са гъвечIи мисал гъиз кIанзава. Абдулатипован (виликдай хьайи Дагъустандин кьил Рамазан Абдулатипов) девирда ада диндин крарай комитетдин кьил яз Шамхальский (Шамхальский хьиз чизвай Мугьаммад Абдурагьманов) тайин авуна. Абдулатипова завай хабар кьазва: «Ам ви муьруьд ва зи къуллугъчи я, ам низ муьтIуьгъ хьун лазим я, ваз ва я заз?» Суал лап важиблуди я, гьавиляй къе заз инал адан жаваб квез лугьуз кIанзава. За лагьана: «Куьне куь приказдалди ам кIвалахал кьабулна, куьне адаз мажиб гузва, квевай гьа гьахьтин приказдалди ам кIвалахлай алудизни жеда, гьахьняй ам куь къуллугъчи я ва ам квез муьтIуьгъ хьун лазим я». Эгер квез, бес зи везифа вуч я лагьана, суал аваз хьайитIа, - зи везифа ам я хьи, куь кIвалах ийидайла, ада Аллагь ﷻ рикIелай алуд тийидайвал ва Аллагьдиз ﷻ зикир ийидайвал. За адаз гьа кар чирзава».
Абуру сада-садаз аксивал ийизвач. Ада (Абдулатипова) кIвалах тапшурмишзава, за лагьайтIа, а кIвалах тамамарзавайдаз Аллагь ﷻ рикIел гъиз чирзава ва ам (Шамхальский) вичин Халикьдихъай ﷻ элкъвенач. За инсандиз Аллагь ﷻ рикIел гъиз чирзава лугьуз адан вуч гъиляй акъатзава кьван? Идакай низ писвал ава? Садазни писвал авач, гьакI бязибур пехилвиляй рекьизва».
Исламизациядикай
«Заз куь фикир кьвед лагьай кардал желб ийиз кIанзава. Бязи светский инсанри, чиновникри, чна жемят исламизация ийизва лугьуз, чун тахсирлу ийизва. Россиядик Крым кухтурла, чна аниз инсанар ракъурна – абуруз куьмек гун патал, амма бязи инсанри а кардиз ихьтин баян гана: гуя Муфтийдиз Крымда исламизация ийиз кIанзава.
Кьудкъанни цIуд лагьай йисуз, перестройкадилай кьулухъ, Дагъустанда 90 процент агьалияр этнический мусурманар тир. Кьудкъанни цIуд лагьай йисалай къенин йикъалди чна инсанриз чирвилер гузва, Ислам раиж ийизва – ина лап гзаф Исламдин медресаяр ава. Дагъустандин жемят исламизация хьанвани? Килиг, гьикьван наркоманар, гьикьван Исламдин къайдаяр кьилиз акъуд тийизвай инсанар аватIа.
За абуруз лугьузва: Аллагьди ﷻ Вичи жемят исламизация авунвач. Пайгъамбарди ﷺ жемят исламизация авунач. Бес вучиз куьне зун тахсирлу ийизва, за исламизация ийизва лугьуз?
Куьне гьакI пис уьмуьр тухузва ва чна хъвазвач, чIуру рекье авач, рекьизвач, чуьнуьхзавач, наркотикар ишлемишзавач лугьуз, чун тахсирлу ийиз кIанзава. Чун тур, чун Аллагьди ﷻ чаз ганвай, Пайгъамбарди ﷺ къалурнавай рекьяй физва ва чун гьа рекьяй физ алахъзава, ва жемят исламизация са чIавузни хьайиди туш, исятдани авач ва женни ийидач».
Светский образованидикай ва Исламдин чирвилерикай
Дагъустандин Муфтийди илим ва образование вилик тухуниз кьетIен фикир гун лазим тирдакай лагьана. Ада къейдна хьи, и кар патал Дагъустанда вири мумкинвилер ва агалкьунрин лап ачух чешнеяр ава.
Кьилди къачуртIа, ада «Дагъустан вири дуьньядиз спортдал ва Исламдин илимралди ваъ», вичин зурба агалкьунралди илимдин ахтармишунрин рекьяй машгьур авур техникадин илимрин доктор, профессор Шамиль Алиеван кIвалах къейдна.
«Исятда ЕГЭ-дин вахт я, жегьилри чпиз вузар хкяйда. Квез кIандай чкадик экечI, амма квекай уьлкведиз хийир хьурай. КIелиз гьиник экечIайтIани жеда. Зун образованидин инсан я ва за и кардин тереф хуьзва. Амма куьн, авам инсанри дана хьиз алдатмиш тийидайвал, гьукуматдиз акси яз рахур тийидайвал, куьн «артистрин» гъилибанар тежедайвал – Исламдин дибдин чирвилер къачу», - къейд авуна Агьмад эфендиди.
КГБ-дикай ва ФСБ-дикай
«Вучиз чна вири чирвилер (светский ва диндин) къачудач кьван? Виликдай, советрин девирда за кIелдайла, лугьудай хьи, КГБ-ди Исламдиз акси яз кIвалахзава. Исятда абуру акси яз кIвалахзавайди аквазвач. Аксина, за гьиссзава, абуру куьмек гузва, уьлкведин хатасузвал таъмин ийиз алахъзава.
Ингье, кьан чна, ФСБ-дай тир инсанди мусурманар яшамиш жезвай чкада кIвалахзава, бес адаз чир хьун лазим тушни, гьикI мусурманриз сив хуьнин сувар мубаракдатIа, гьикI мусурманриз аял хьайила мубаракдатIа, гьикI башсагълугъвал гудатIа? Бес ФСБ-дин къуллугъчийриз, министрриз, региондин кьилиз мусурманрихъ галаз гьикI рахадатIа чир хьун герек тушни кьван? Я тахьайтIа мискIиндиз гьикI фидатIа, кIантIа вич диндихъ инанмишвал авачирди хьурай – мусурманар яшамиш жезвай чкада кIвалахзавай инсандиз чир хьун лазим я хьи. Гьавиляй Исламдикай дибдин чирвилер герек я».
Жегьилар тербияламишуникай
Муфтийди ахъайна, гьикI Москвадай тир са чиновникди фад Дагъустанда имамар, медресайра тарсар гудай муаллимар, диндин жуьреба-жуьре къуллугърал кIвалахзавай маса ксар бес жезвани лагьана, адавай хабар кьуна. Агьмад эфендиди эхь лагьай жаваб гайила, ада мад жузуна: «Вучиз вуна аялриз медресайра тарсар гузва? Лазимвал авач хьи?»
Муфтийди адаз жаваб гана: «За виридакай алимар, диндин къуллугъчияр ийизвайди туш. Заз абурукай лайихлу инсанар хьана кIанзава, чна пака, регъуь яз, абур дагъустанвияр я лугьун тийидайвал. Абурукай угърияр, наркоманар ва инсанар ягъиз рекьидайбур жедач, абурукай дугъри, намуслу инсанар жеда. Чна Исламдин кIелдай чкайрай гьахьтин инсанар ахъайзава».
Муфтиятди кьунвай рекьикай
«Чи куьмек герек хьайила – чун экечIзава. Чаз ина экрандай акуна, гьикьван имамар камуфляжный форма алаз вилик квай жергейра аватIа. Абур военныяр туш хьи, белки, армиядани къуллугънач жеди, амма герек хьайи югъ алукьайла, - гьасятда военный форма алукIна ва садалайни гуьгъуьна амукьзавач», - лагьана Дагъустандин Муфтийди, женгинин майдандай вичин чандиз хатавал аваз, вичел алаз хер хьанвай аскер акъудай имам Мугьаммад Ражабов мисал яз гъана.
«Чаз са къуллугъни кIанзавайди туш», - къейд авуна шейх Агьмад эфендиди Муфтиятдин темягьсуз тегьердин кIвалах ва лагьана хьи, герек чкада ва герек вахтунда Муфтиятдин гуьгъуьна аваз физвайбур вири уьлкведиз ва инсанриз куьмек гузвайбурун жергейра жеда.
