Секинвал – тамам муьтIуьгъвиле ава
Квез чир хьухь хьи, лукIран патай виридалайни пис эдебсузвал къалурун – им кIевивал ийиз Аллагьдивай са затI тIалабун я. Халикьди ахьтин дуьа тамамарайла, гзаф вахтара лукIраз гзаф кьадардин четинвилер арадал къвезва ва абуру адак гзаф секинсузвал ва къалабулух кутазва. Гьа чIавуз лукIра Раббидивай вичиз гайидакай азад авун тIалабзава.
Амма эгер лукIра Аллагь Тааладихъай регъуь хьана гьич са затIни тIалаб тавунайтIа, а чIавуз Раббиди , Вичин лукIраз хъсан эхир таъмин авуна, а лукIра гуьзлемишзавай затIунилай хейлин гзаф гудай. Гьаниз килигна, Аллагь Тааладиз ийизвай жуван дуьайра кIевивал тавун хъсан яз гьисабзава. Амма им талукь я тIалабзавай касди жув патал ийизвай дуьайриз, маса ксариз няметар тIалабуниз талукь яз лагьайтIа, гьа дуьшуьшда са жуьредин къадагъани авач.
Бязи вахтара няметар пис четинвилера чуьнуьх хьанваз жезва, пис четинвилер лагьайтIа – няметра. ГьакI, эгер чун няметрин чуьнуьх хьанвай мана кьатIуз алахъайтIа, анай чаз гзаф кьадар бедбахтвилер жагъида.
Абурукай виридалайни тIимилди – им Аллагьди няметрин иеси хьанвай Вичин лукIравай адаз багъишнавай затIарин патахъай вичин мажбурнамаяр тамамарун истемишун я: яни ганвай няметрай, абур Аллагь Таалади ганвайди аннамишна, гьамиша неинки мецелди, гьакI рикIяйни шукур авун, гьакIни абур анжах Халикьди ихтияр ганвай рекьера ишлемишун.
Нагагь чаз ракъурзавай бедбахтвилерин гьакъикъи мана чна кьатIунайтIа, абура чIехи няметар авайди дуьздал акъатда, вучиз лагьайтIа бедбахтвилери чак гьайиф чIугунин, муьтIуьгъвилин, умунвилин гьиссер кутазва ва гьа са вахтунда такабурвиликай азад жез куьмек гузва.
Аллагь Таалади чаз эмирнава вири жуьрейра ибадат авун, гьакIни тамамвилелди анжах Виридалайни Михьи Аллагьдивай тIалабун патал чирвилер къачун. ГьакI, пайгъамаррин ва лап тамам валийрин нефсер Аллагьдин эмирар кьилиз акъудуналди виридалайни вини дережадин умунвилив ва муьтIуьгъвилив агакьна. Гьавиляй гьахьтин дережадин инсанрин нефсер са гьихьтин ятIани нукьсанралди ахтармишзавач.
Гила агъадихъ галайдал фикир ая. Аллагьдин лукIра вичин нефс михьи тавуна ибадат ийидайла, ам гьар гьикI хьайитIани вичин крарал шадвилелди гьейран жез гатIумзава. А чIавуз Аллагь Таалади, эгер анжах Вичин Регьим къалурайтIа, ахьтин лукI ахтармишун мумкин я, месела, зина ийиз туна.
Гьа икI, Аллагьди ам къуншийрин ва чидайбурун вилик алчахарда ва адан патав ахьтин кас ракъурда хьи, адаз жаза гун патал ам гьакимдин кIвалин вилик гъида. Гьа лукIран тIвар гунагькаррин сиягьдиз ягъайла, ада вич нежесдин стIалдилайни алчах яз ва усал яз гьиссда.
Садра имам аш-Шааранидиз ахварай сесинин ван хьана: «Эй Абдулвагьгьаб, Аллагьдин вири Ктабра лагьанвай вири затIарин уьлчме тир и вири акатзавай гафариз яб це». Имамди ахвара жаваб гана: «МуьтIуьгъвилелди яб гузва».
Ахпа сесини икI лагьана: «ЛукIра вичин рикIе са затI хкягъунин патахъай фикирар туна кIандач, гьатта чIугвазвай нефес хкягъунин патахъайни. Амма Чна адалди халкьнавай кардиз ам кутугай тегьерда килигун мажбур я. Эгер а карди ибадат къалурзаватIа, а кар ийидайла хьайи гъалатIдай ва я къайгъусузвиляй багъишламишун тIалабна, Чаз шукур авун лазим я.
Нагагь гьа кар гафуниз яб тагун ятIа, гьа эмирдай Чаз шукур авун лазим я (яни Къудратлудан кьадардалди хьанвай кардай) ва Чи эмир чIурунай багъишламишун тIалабун лазим я. Гьар са къайгъусузвал ва я гъалатI хъсан крарал дегишарун герек я. ГьакI Чна ви гъилералди ийизвай вири крарай Чна ваз Чаз эдеб авунин рехъ ганва».
Гила ваз чир хьанва, чи гьар са кар чаз дарман тирди. ЛукIран гьакъикъи гьал ахьтинди я хьи, на лугьуди ам къапучи я, аквазвай ва таквазвай бедендин паярин варарал акъвазнавай ва вичяй гьар жуьредин крар ахъайзавай. Анжах халис лукI, вич гьихьтин гьалда гьатайтIани, гьар са кардиз кутугай тегьерда килигзава ва вич лукI тирди гьамиша рикIел хуьзва.
Лап тамамвилин дережадиз акъатай кас крарин алакъайриз акьуллу вилералди килигзава. Анжах са вилелди аквазвайбуруз – факъигьриз (Шариатдин ачух илимар чизвайбуруз) ва муьруьдриз талукь яз лагьайтIа, абурун са вил буьркьуь я.
Вичи са затI яратмишнавайди гьисабзавай гьар са касди Аллагь Тааладиз шерик гъизва. Нагагь инсандивай са вуч ятIани яратмишиз жезвайтIа, ада ам гзаф нукьсанар кваз ийидай. Гьакъикъатда, Аллагь Таалади садрани чавай са гьихьтин ятIани кар яратмишун истемишзавач, Ада анжах лугьузва: «Зун Халикь яз За яратмишнавай крар ая».
Идал асаслу яз, авур гунагьдал пашман хьунин дережа авур кар лукIрахъ галаз авай алакъадин кIевивилелай аслу я. ГьакI, гьич са дуьшуьшдани лукIра вичин гунагьар лап тIимилбур яз гьисабун лазим туш. Амма жуван гунагьар лап чIехибур яз гьисабун чарасуз я, вучиз лагьайтIа ида рикIин гьазурвал артухарзава ва рикIин сидкьивилин дережайрай виниз хкажзава.
Гьа дережада авайла, лукIраз вичин гунагьар Аллагь Тааладин багъишламишунихъ галаз гекъигайла лап тIимилбур хьиз аквазва, вучиз лагьайтIа гьа чIавуз ада аннамишзава хьи, гьакъикъи Халикь – анжах Аллагь Таала тирди ва мад са касни туширди.
Эй мусурманар, адетдин мусурмандиз рикIин сидкьивилин дережадихъ агакьуник акатзавай затIарихъ эвер гуникай мукъаят хьухь – ада авур гунагьрал пашман тахьунихъ эвер гумир, вучиз лагьайтIа ида ам телеф хьунал гъида.
Квез чир хьухь хьи, Аллагь чир хьанвай касди гьич са вахтундани вич са гьихьтин ятIани крар арадал гъунихъ галаз алакъа авайди яз гьисабдач, аксина, адаз вич гьакIан беден яз аквада, квелди Раббиди Вичин крар ийизватIа.
ГьикI хьи крар, абур ериярни я, анжах беденар себеб яз дуьздал акъатзава. Бедендин паяр лагьайтIа, чна ийизвай крар патал варар хьиз я, на лугьуди абур инсанар экъечIзавай ракIарар я ва адалай гьич са кIусни артух туш. А варарай экъечIзавай инсанар абуру ханвач хьи ва абурухъ галаз масад арада авачир рафтарвал авач.
ГьакI, эгер лукIран вичин асулмана Аллагьдин яратмишун яз хьайитIа, а чIавуз гьикI лукIравай Халикьдин иштираквал авачиз са вуч ятIани ийиз жеда ва артухлама Аллагьди ам кьабулун гуьзлемишиз жеда?!
Бес нефсер чеб, абуру ийизвай вири крарни кваз Аллагь Тааладинбур я эхир ва гьич са легьзедани Адан гьукумдикай хкатзавач! И кар аннамишзавайди вич себеб яз дуьздал акъатнавай хъсан крарин гзаф кьадардал шад жедач ва абур тIимил хьана лугьузни пашман жедач, вучиз лагьайтIа абур яратмишайди ам вич туш.
Шейх аш-Шазалиди лагьана: «Заз ахварай зун са касдихъ галаз зи устаздин вилик ацукьнаваз акуна. Устазди заз лагьана: «Кьуд веси рикIел хуьх: сад и касдиз талукь я, пуд – ваз:
1. Жуваз крарикай сад хкямир, хкягъун авачирвал хкя. Гьар жуьредин хкягъунихъай кат ва гьатта гьа катунихъай вичихъайни. Вири затIарихъай Аллагь Тааладихъ кат (яни жуваз са затIни хкямир, Аллагьди хкягъунин гуьгъуьна аваз алад), вучиз лагьайтIа Ада лагьана: «Ви Раббиди Вичиз кIандай вири затIар халкьзава ва абурукай хкязава а затIар, квекай абуруз менфят аватIа».
Шариатди вичин къайдани кваз хкягъай вири затIар – им Аллагьдин хкягъун я, адахъ ви са рафтарвални авач. Гьа са вахтунда вавай Шариат – Аллагьдин хкягъун галачиз сакIани жедач. Яб це ва муьтIуьгъ хьухь! Нагагь инсанри вахъ галаз гьуьжет ийиз хьайитIа, абуруз лагь: «Куьне ийизвай вири крарикай Аллагьдиз чизва».
2. Дуьньядин лезетрилай элкъуьнин терефдар хьухь ва вири крара Аллагьдик умуд кутур. ГьикI хьи Аллагьдик умуд кутун – им вири дуьшуьшра ва гьалара бине я. Аллагьдикай жуван шагьид ая ва гафара, крара, хесетра ва руьгьдин гьалара Адак умуд кутур.
3. Шаклувилерикай мукъаят хьухь, Аллагьдиз юлдаш гъуникай (ширкдикай), масабурун затIар жуваз къачуникай, гьакIни са карда хьайитIани Аллагьдал рази тахьуникай жув хуьх. Аллагь Тааладиз тамам рикIин сидкьидалди (игьсан) ибадат ая».
Ахпа устазди алава хъувуна: «Кьве ериди и фагъирдин руьгьдал хирер авуна ва ам телеф авуна (яни аш-Шазалидин ахвара авай пуд лагьай касд): дуьньядин кIвалахар ийидайла, ада абур анжах вичик умуд кутуна, вичиз хъсан акур тегьерда ийидай, эхиратдин крарив лагьайтIа, Аллагь Таалади гузвай савкьватрал шаклу яз эгечIзавай. Жуван крар къайдада тунин сифте кьиляй Аллагьдихъ элкъуьгъ ва Адавай абур кьезиларунин берекат къачу. РикIел хуьх хьи, гьар са чIуру кар, ам авурдалай кьулухъ ваз Аллагьдихъай кичIе жез хьайитIа ва вуна анжах Адавай куьмек тIалабиз хьайитIа, гунагьдай гьисабдач. Жуван ризкьи къачу анай, гьинай ам Аллагьди ракъурзаватIа ва и карда жуван чирвилер ишлемиша ва Пайгъамбардин Суннадал амал ая. Дережайриз (лап тамам хьунин) кьилди хкаж жез алахъмир, та вун хкаждалди, тахьайтIа кIвач галкIана татабар жеда».
ДАГЪУСТАНДИН МУФТИЙ, ШЕЙХ АГЬМАД ЭФЕНДИ АБДУЛАЕВ
