Инсандин чинал адалай тариф авун хъсан кар туш
Инсандин чинал адалай тариф авун хъсан кар туш
- Абу Муса аль-Ашариди лагьана: «Са сеферда са инсанди масадалай тариф ийиз ван хьайи Пайгъамбарди ﷺ лагьана: «Куьне а кас телефна (ва я: …а касдин юкьван тар хана!)» (ГьакI, Пайгъамбарди ﷺ гьисабна хьи, тарифри а касдиз зарар гуда, кьуру дамах авунал ва я такабурвилел гъида ва эхирки ам телефда) (Аль-Бухари, Муслим).
- Абу Бакр Нуфай бин аль-Гьариса лагьана: «Садра Пайгъамбар ﷺ алай чкадал са касдикай рахана, ахпа масада адалай тариф ийиз хьана. Пайгъамбарди ﷺ кIевиз лагьана: «Бедбахтвал хьана ваз, вуна ви стхадин туьд атIана!» Ада и гафар са шумудра тикрарна, ахпа лагьана: «Квекай низ куь стхадилай тариф авун чарасуз хьайитIа, къуй лугьурай: «За флан кас ихьтинди ва ихьтинди яз гьисабзава», - эгер ада дугъриданни ам гьахьтинди яз гьисабзаватIа, ва ада лагьай гафарин патахъай адавай гьисаб-суал Аллагьди ﷻ истемишда, ва Аллагьдин ﷻ вилик са касни михьи авун герек туш»» (Аль-Бухари, Муслим).
- Гьаммам бин аль-Гьариса агакьарайвал, садра са касди аль-Микъдад алай чкадал Усманалай тариф ийиз гатIумна. А чIавуз аль-Микъдад метIерал агъуз хьана ва тариф ийизвайдан чинал куьлуь къванер гадариз гатIумна. Усмана жузуна: «Вуна вуч ийизва?» Ада лагьана: «Гьакъикъатда, Аллагьдин Расулди ﷺ лагьана: «Нагагь квез тариф ийизвайбур акуртIа, абурун чинал накьв гадара!» (Муслим).
И гьадисра инсанрилай тариф авун къадагъа тирдакай лугьузва, амма гзаф якъин гьадисар ава, а кар ихтияр авайди (ибагьа) къалурзавай.
Алимри лугьузва: «И гьадисар сад ийиз жеда икI лугьуналди: эгер нелай тариф ийизватIа, гьа кас тамам иман ва кIеви инанмишвал авайди ятIа, эгер адан руьгь лазим къайдада гьазур ятIа ва адан чирвал акьван тамамди я хьи, ада ам рекьяй акъудиз тадач ва вичел рикI ацукьна ягъалмишиз тадач, адан руьгьдив лагьайтIа, вичиз писвал ийиз тадач – и чIавуз тариф авун я къадагъа туш, я – карагьат. Амма винидихъ лагьай затIарикай са вуч ятIани адан кьилел атуникай хатавал аваз хьайитIа, чинал адалай тариф авун лап карагьат я, ва идан патахъай гьадисар сад-садалай тафаватлу хьунин себебни гьа им я. (Маса гафаралди лагьайтIа, винел патан аксивилер аватIани, и гьадисри сада-садаз аксивал ийизвач, вучиз лагьайтIа ана ихтилат гьар жуьредин инсанрикай физва: тарифди зиян гун мумкин тирбурукай ва зиян гуз тежедайбурукай).
Тариф авун ихтияр авай шагьидвилериз талукь яз лагьайтIа, абурук Пайгъамбардин ﷺ гафар акатзава: «За умуд кутазва, вун абурукай сад жеда лагьана», - яни, Женнетдиз вири къапуйрай эвердайбурукай, ада Абу Бакраз лагьай. Маса гьадисда агакьарзавайвал, Пайгъамбарди ﷺ лагьагьана: «Вун абурук акатзавач», - яни такабурвиляй чпин изарар лап агъуз вегьезвайбурук. Адалай гъейри, Пайгъамбарди ﷺ Умараз лагьана: «Мус шейтIандиз вун са рекьяй физ акуртIани, ам гьикI хьайитIани маса рекьел элячIзава». Гьа икI, тариф авун ихтияр авайдакай лугьузвай гьадисар гзаф ава ва абурукай са пай за «аль-Азкар» ктабда гъанва.
«Риязу-с-Салигьин» ктабдай.
