Главная

Уьмуьр хъсан патахъ дегишардай кьуд кам

Уьмуьр хъсан патахъ дегишардай кьуд кам

Сифте килигайла, и дуьньяда авай вири инсанар гьа са жуьреда яшамиш жезва. Амма чакай гьар сад вичин тегьерда надир я, ва саки гьар са дуьздаказ фикир ийизвай касдиз вичивай авайдалай тамам жез алакьдайди чизва.

 

Чаз виридаз авайдалай хъсан жез кIанзава ва гьакI жедайвал алахъзава, амма а кар гьикI ийидатIа ва квел амал ийидатIа, гьамиша чизвач. Амма эгер фикир авуртIа, ам четин туш, а карда кьилинди, амай вири крара хьиз – дуьз къайда хкягъун я.

Квевай авайдалай хъсан жез алакьда, эгер агъадихъ галай меслятрал амал ийиз хьайитIа ва абур жуван уьмуьрда ишлемишайтIа.

 

1.       Хъсанвал чир хьухь

Халикьди ﷻ квез гайи вири няметрин ва регьимрин къадир хьухь ва жезмай кьван мукьвал-мукьвал Адаз шукур ая. Шукур авун квез четин туш, амма адакай квез гьикьван хийир жедатIа, фикирдиз гъваш, Аллагьди ﷻ Вичиз шукур ийизвайбуруз няметар артухарзава хьи.

Нагагь инсанди вичин Раббидиз ﷻ шукур ийизватIа, и карди ам вичин Халикьдилай ﷻ рази тирди къалурзава, им лагьайтIа, инсандин бахтунин са пай я. Чун гьикI рази жедач кьван, Халикьди ﷻ чаз вири герек шейэр гузвайла. Чавай абур гьакI хьана кIанзавай крар хьиз кьабулиз жедач эхир.

Нагагь са гьихьтин ятIани нямет квез ганвач лагьана куьне гьисабзаватIа, квелайни тIимил бахтуни гъайибур: муьгьтежбур ва азарлубур рикIел хкваш. Куьн са квекай ятIани магьрум авунва ва масабуруз авай затI квез авач лугьуз гьамиша фикирун герек туш. ГьикI хьайитIани, квез ганвай затIар куьн магьрум авунвайбурулай гзаф я.

2. Хъсанвал кIан хьухь

Хъсанвал кIан хьун – им инсандин къилихдин хъсан лишан я, хъсан гуьгьуьл хьуни гьар са карда куьмек гуда хьи. Нагагь куьн хъсан гуьгьуьл авай инсан ятIа, куьн гьамиша квехъ ва вири хъсан жедайдахъ инанмиш я.

РикIел хуьх: хъсанвал бахтунин куьлег я. Хъсан гуьгьуьл авай касди гьар юкъуз вич лап хъсанарзава. Пис фикирар хъсанбуралди дегишара, куьн бахтлу тирди, квехъ агалкьунар авайди рикIел хкваш.

Пис гьиссер арадал акъудзавайбуруз мукьва жемир, абуруз вири крар четин аквазва.

 

3. Пехилвиликай ва мискьивиликай кьил къакъуд

Виридалайни хаталу нукьсанрикай сад пехилвал я. Пехилвили инсандиз хъсанвилихъ физ ва бахтлу жез манийвал ийизва. Месэлаяр авачирбурал ва уьмуьрда агалкьунар хьанвайбурал пехилвал ийиз, са вахтундани жуван четинвилерилай арза ийимир.

Пехилвал ийидайла, куьне Вичиз кIан хьайидаз няметар гузвай Халикьдин ﷻ къарардал наразивал къалурзава. Пехил хьуналди куь са карни туькIуьдач, анжах наразивал къалуруналди ва авур хъсанвал чир тахьуналди, жуван руьгь рекьизва.

 

4. Алакъайрин къадир хьухь

Сифте нубатда хизанда алакъаяр хуьз ва мукьвавилин араяр мягькемариз алахъ. Адахъ галаз санал дустарихъ галаз гьамиша хъсан рафтарвилер хуьх, абурун къадир хьухь, санал вахт акъуд, гьуьжетар ийимир.

Эгер идан патахъай вири хъсан ятIа, квез са бедбахтвални къурху туш. Четин вахтунда абур вири ваз куьмек гуз гьазур жеда. Мукьва инсанрихъ галаз алакъа хьуни куь уьмуьр метлеблу ийида, арада кIанивал твада ва сада-садаз куьмек ийида. Гьавиляй инсанрихъ галаз авай алакъайрин къадир хьухь ва куь патав гвайбурухъ галаз хъсан алакъаяр хуьх.

 

Нурмугьаммад Изудинов

2026-03-01 (Рамадан 1447 г.) №3.


Аллагьдиз ﷻ дамах гвайбур такIан я!

Са нянихъ Айша вичин дидедихъ галаз мультикдиз килигзавай. Аник квай гада гзаф дамахар гвайди тирвиляй, ам садазни кIандачир. Айшади хабар кьуна: «Диде, эгер жув гьакъикъатдани масабурулай хъсан тирла, дамахиз ихтиярар авачни?!» Дидедиз вичин руша фикирзавай тегьер акурла,...


Шейх Желил бубадикай кьисаяр

Эвел алатай нумрайра   Ципицl галаз Шалбуз дагъда   Зи диде Ципицlаз кьве руш хьана, мад аялар тежез, хажалатдик квай. Адан итимдиз гада кIанзавай. ГъвечIи рушан 5-6 йис тир.   ЦипицIа вичин халу Желилаз рикIин мурад вуч ятIа ахъайна. Гъуьлни ЦипицI ара-бирдан аял паталди къайи...


Иманди дуьзвал истемишзава

Эвел алатай нумрада   Эгер куьн бизнесмен ятIа, жувавай хабар яхъ: квез гьихьтин ниятдалди куь мал-девлет артухариз кIанзава? Мусурманриз хийир гудай крариз харж авунин ниятдалди? Муьгьтежбуруз, етимриз, кесиб хизанриз куьмек гун патал? Куьне куь пул мусурманрин игьтияжриз харж...


Сура аль-А`раф (Манийвилер)

эвел алатай нумрайра   Муса фейила (Синай дагъдиз), адан халкьди (самаритянвидин меслятдалди) чпин безекрикай (цIурурна) му-у ийиз гьарайдай жунгав авуна (ва адаз ибадат ийиз гатIумна). Абуруз аквазвачирни кьван, ам чпихъ галаз рахан тийизвайди ва абур (дуьз) рекьел эциг тийизвайди?! Абуру ам...


СУАЛ-ЖАВАБ

Эгер заз и йисуз гьаж ийидай мумкинвал аваз хьайитIа, ам кьулухъ ягъайтIа жедани? Ибн Гьажар аль-Гьайтамиди вичин «Тугьфат аль-Мугьтаж» ктабда кхьизва: «Гьаж ва умра авунин мажбурнама инсандин хиве уьмуьрда са сеферда тунва. Амма абур кьулухъ ягъайтIа жеда, эгер: - гележегда абур ийидай ният...