Главная

Бейкефвал багъишламишуналди эвез ая!

Бейкефвал багъишламишуналди эвез ая!

Чун чIехи жедайла, дуьнья чаз лап гуьрчег аквазва. Чаз чирзава, уьмуьрда вири «адалатлу» хьун лазим тирди, эгер вуна дуьз крар ийиз хьайитIа, инсанрини ваз гьахьтин рафтарвал ийидайди. АкI хьайила, са касни ва са чIавузни бейкефарун лазим туш ва дуьзвал гьикI хьайитIани винел акьалтун лазим я. Чна а кар патал женг чIугвазва.

 

Амма чIугвазвай женгина чна гзаф вахтара чи уьмуьрдин кьилин гьакъикъат фикирдай акъудзава. Аял чIавуз чун и дуьнья бегьем туширдан гъавурда акьазвач. Чун, инсанар хьиз, чи асул манадай камил туш. Гьавиляй чна гьамиша чиз-чиз ва аннамиш тавуна гъалатIар ийида, масабуруз тIарвал гуда. Дуьнья гьамиша адалатлу жедач.

Им чна гьахъсузвилихъ галаз женг чIугун акъвазарун ва я гьакъикъат герек амач лагьай чIал яни? Гьелбетда, ваъ. Амма им лагьай чIал я хьи, лап хъсан инсанрихъ къекъвез жув алдатмишун герек туш. Эхь, им гьамиша регьят туш. Чун зиян хкатзавай дуьньяда яшамиш жезва, инсанри чун алдатмишзава, гьатта жуван хизандини кваз рикI тIарзава. Мумкин я, виридалайни четинди – чи рикI тIарайла гъил къачуз алакьун я. Дурумлубур тушиз, чавай гьикI къуватлубур жез алакьда ва зайиф тушиз, хъуьтуьлбур яз гьикI амукьда? Мус чна женг чIугуна кIанда, мус – гъил къачуна? Багъишламишиз гьикI чир жеда?

И суалриз жавабар жагъуриз эгечIун патал, чна сифте чи хсуси уьмуьрдин сергьятрилай къецез кам къачуна кIанда. Гъавурда акьун патал, чун чаз са патахъай килигун лазим я: белки гзаф вахтара чун масабурухъ галаз гьахъсуз ятIа ва абуру чаз гузвай тIарвал гьа и кардин себе ятIа? Чна хиве кьун лазим я, чIехи хьун ва и дуьньядихъ галаз таниш хьун са чIавузни четин нетижаяр галачиз жедач ва агалкьунар анжах женг чIугунин ва жувал кIвалахунин нетижа я. И карда гьамиша аксивал авун ва масабуру гузвай зарардал тIем гъун ава.

Чи уьмуьрда чун гьахъсузвилел гьалтайла, чаз куьмекдиз чал къведалди яшамиш хьайибурун уьмуьрдикай мисалар къвезва. Нагагь чна адалатлу инсанрин ва пайгъамбаррин уьмуьрдай бязи кьисаяр рикIел хкайтIа, чи рикI тIарайла вуч ийидатIа, чаз чир жеда.

950 йисуз Нугь пайгъамбардин  халкьди адан намусдик хкIурзавай ва ам кьабулзавачир – им ада ийизвай вири хъсанвилерай абуру гузвай жаваб тир. ГьакIни чавай Мугьаммад Пайгъамбардиз ﷺ  гьикI къван ганайтIа, ам гьикI ивидал хьанайтIа ва гьикI адан асгьабриз зулумар ийизвайтIа, рикIел хкиз жеда. И вири писвал масабурун гъилералди гузвай, амма чаз Пайгъамбарди ﷺ  абуруз писвал тавун чирзавай.

Инсанри сада-садаз акси яз пис тахсиркарвилер авун – чи уьмуьрдин рикIиз такIан жедай гьакъикъат я. ЯтIани, чи девирда чакай чIехи паюнал виликдай яшамиш хьайибурун кьилел атай кьван бедбахтвилер гьалтнавач. Амма чакай чIехи паюниз чизва, рикIел хер хьайила шехьун вуч лагьай чIал ятIа.

Идакай къутармиш хьун мумкин яни? Гьайиф хьи, михьиз ваъ. Чакай гьар садаз гьикI хьайитIани масабур себеб яз азиятар гуда, амма чаз тIарвал гайи гьалда чна чун дуьз тухвайтIа, генани гзаф барбатI хьуникай хкатда.

Месела, чи вири ихтибарвал, инанмишвал ва умуд маса инсандик кутун – им кардин эхир кьил фагьум тавун ва ахмакьвал я. Инсанар гъалатI жезвайди рикIел хуьн чарасуз я, гьавиляй са рахунни алачир чи ихтибарвал, инанмишвал ва умуд анжах Халикьдик ﷻ кутун лазим я.

Нагагь чна и кар рикIел хвейитIа, ида чун гзаф герек авачир рикI хунрикай къутармишда ва чи кефи хайибурулай гъил къачуз куьмек гуда.

ЯтIани, им чаз инсанар такIан хьана кIанда лагьай чIал туш. Чаз ГЬИКI кIанзавата, гьам важиблу я. Чи рикIера Аллагьдихъ ﷻ авай кIанивилелай вине авай са затIни хьун лазим туш. Чаз са чIавузни инсанрикай сад, ам галачиз яшамиш жез мумкин тежедай гьалда гзаф кIан хьун лазим туш.

Гъил къачуз жуваз гьикI чирда? Чи хирер сагъар хъийиз ва инсанар патал хъсанбур яз амукьиз жуваз гьикI чирда, гьатта абуру чаз писвал ийиз хьайитIани?

Регьятдиз гъил къачуз алакьун – чна масабурун патахъайни гъалатIар ийизвайди ва чакни нукьсанар квайди аннамишунал бинеламиш хьана кIанда. Амма чи муьтIуьгъвилин шартIунин делил ам я хьи, гьар юкъуз гунагьар авуналди чун Халикьдив ﷻ гьахъсузвилелди эгечIзава. Раббидив ﷻ гекъигайла чун вужар я кьван? ЯтIани, Аллагьди ﷻ, Алемрин Пачагьди, югъди-йифди чалай гъил къачузва. Чун вужар я кьван багъишламиш тийидайвал? Эгер Аллагьди ﷻ чалай гъил къачуник чна умуд кутазватIа, гьикI чна масабурулай гъил къачудач кьван?

Халикьдин ﷻ регьимдик умуд кутуни чун багъишламишун патал гьевеслу авун лазим я. Къуй Аллагьди ﷻ чаз хъсан къилих гурай ва чи рикIера муьтIуьгъвал артухаррай! 

2026-07-01 (Мугьаррам 1448 г.) №7.


ФатIимадин къугъунар

Гьар гъилера ФатIима куьчедал экъечIайла, адан кьилел са кар къведай. Гагь адал къунши куьчедавай кицI элуькьдай, гагь тутун тарцяй аватдай, гагь парудилай элячIдайла юбка къазун жедай.   Вун гада хьтин руш я, ­ айиб авуна дидеди. – Рушариз чеб акI тухун кутугнавач. ­ Бес...


Пайгъамбардин ﷺ уьмуьр чирун

Мусурманди Мугьаммад Пайгъамбардин ﷺ уьмуьр чируниз кьетIен фикир гана кIанда. Чна Пайгъамбардин ﷺ уьмуьр чирунин себеб эвелни эвел, Аллагьди ﷻ Мугьаммадалай ﷺ лайихлу са касни халкь тавун я.   Пайгъамбардин ﷺ уьмуьр чирунин метлеб адакай ихтилат авун патал гьакI инсанар кIватIун туш, кьве...


Савда бинт Зам’ат

Меккадиз Ислам атай чIавалай башламишна къурайшитри чпин ватанэгьлийриз абуру Ислам кьабулна лугьуз жазаяр гуз хьана. Мусурманрин гьал лап четин хьайила, Пайгъамбарди ﷺ динэгьлияр къутармишун патал абуруз Эфиопиядиз куьч хьун эмирна, а чIавуз адан кьиле гьахълу пачагь авай. Ада мусурманар...


Гунагьрилай гъил къачун тlалабун

Аллагь Таалади лагьана: «…ва жуван гунагьдилай гъил къачун тIалаб ва иман гъанвай итимрин ва дишегьлийрин гунагьрилай гъил къачун тIалаб» («Мугьаммад» сура, 19-аят).   Аллагьди ﷻ гьакIни лагьана: «Аллагьдивай гъил къачун тIалаб, гьакъикъатда, Аллагь...


Рекье авайла суннатар авун герек яни?

Суал: Са бязибуру сеферда (рекье) авайла суннат-кпIар тавуртIани жеда лугьуз тестикьарзава. Ибур дуьз гафар яни?   Жаваб: Ваъ, дуьз гафар туш. АкI лугьузвайбур чеб Шариатдикай хабар авачирбур я. Абурун гафар кьуд мазгьабдикай гьич садавни кьадайбур туш. Кьуд мазгьабдани а кпIар авун суннат...