Вун ви рикIе авайдан лукI я

Убудия – им лукIвал ва есирвал лагьай чIал я. Инсан – вичел гъалиб хьайи ва адан рикI вичиз муьтIуьгъарай шейинин лукI я.

Нагагь инсан вичин нефсинин есирда аваз хьайитIа, ам вичин нефсинин лукI я, эгер дуьньядин есирда аваз хьайитIа – дуьньядин. Шаксуз, эгер муьруьддин ибадат дуьнья кIан хьунихъ кIевиз галкIанватIа, ада гьавайда вичин рикI кьазва ва бедендиз азият гузва.

Ахьтин ибадат, гьатта ам мукьвал-мукьвал ийизваз хьайитIани, Аллагь Тааладин вилик усал я. Ам руьгь авачир беден хьиз я. Алай вахтунда гзаф инсанри дуьньядихъ калтугзава, ахпа йифди ибадат ийизва.

Амма, эгер гьатта дуьнья кIан хьунихъ кIевиз галкIанвай мукьвал-мукьвал ийизвай ибадатди инсан Аллагьдиз мукьва тийидайла, дуьнья кIанзавай ва кьеризкьериз ибадат ийизвай ва идалди гафуниз яб тагузвай касдин гьал гьикI жеда кьван?

Аллагь Сад тирдахъ инанмиш кас Аллагь Тааладиз ва тамамдиз Халикьдиз табий хьанвайбуруз муьтIуьгъ я. ЛукIран къиметлувал ва лайихлувал ада низ ва я квез ибадат ийизватIа, гьадалди тайин жезва. Чирвилер авай касдин къиметлувал лагьайтIа, адан чирвал квекай ятIа, гьадалай аслу я.

Дуьа – ибадат я

Дуьада Аллагь Тааладин вилик инсандин лукIвилин вири гьакъикъат ачух жезва. Вучиз лагьайтIа гьа дуьа ийидайла лукIра вичин зайифвилин, къуватсузвилин ва муьгьтежвилин акьалтIай дережа ачухзава ва вичин Раббидивай сергьят авачир жумартвал гуьзлемишзава. Гьакъикъи лукIвал – им хъсанвал авун патал ва гунагь тавун патал инсанди вичиз гьич са жуьредин къуват ва къудрат авачирди хиве кьун, гьакIни вири няметар ва хъсанвилер анжах Халикьди гузвайди хиве кьун я.

Пайгъамбарди лагьана: «Дуьа – ибадатдин мефтI я». И гьадисдин маса жуьреда икI лугьузва: «Дуьа – им ибадат я». Яни Пайгъамбарди дуьа вири затIарин бине тирди къалурна, вучиз лагьайтIа ибадатдин асул-бине – лукIран агъузвал ва муьтIуьгъвал я ва ам вичин вини дережада аваз анжах дуьа ийидай вахтунда ачух жезва.

Гьакъикъи ибадатдиз манийвал ийизвай ерияр

Квез чир хьухь хьи, инсан гьатта кпIунани (гьар са мусурмандиз ферз тир) Аллагь Тааладиз мукьва хьуниз манийвал ийизвай ерияр кьуд жуьредиз пай жезва: Аллагьдинбур, шейтIандинбур, гьайвандинбур ва вагьши гьайвандинбур.

Аллагьдин ерияр Аллагь Тааладин лишанриз ухшар я, абур тамамвилелди кьун Ада къадагъа авунва. Ахьтин ерийрик акатзава: чIехивал, масадалай виниз хьун патал чалишмиш хьун, са касдихъни ва са затIунихъни муьгьтеж тахьун, мусурманрикай нелай хьайитIани вич вине яз гьиссун.

ШейтIандин ерияр иблисдин ерийриз мукьва я. Абурук чIулав пехилвал, гьахъсузвал, пис фендигарвал, хаинвал, таб авун, мунафикьвал ва гьакIни диндин къанунриз зидвал авунал рикI хьун акатзава.

Гьайвандин ерияр – им руфуниз къуллугъ авун, къанихвал, гьашервал кьилиз акъудун патал кIевиз чалишмишвал авун ва дишегьлидихъ гзаф ялун я. Ихьтин ерияр себеб яз абурун иеси зинадин ва угъривилин гунагьрик акатзава.

Вагьши гьайвандин ерияр - им ажугъ ва такIанвал я. Ихьтин ерияр хьуникди инсандивай Аллагьди къадагъа авунвай чIехи гунагь ийиз алакьда – маса кас яна кьиникь ва гьакIни адан бедендиз са гьихьтин ятIани нукьсанвилер (хер-кьацI) авун.

Инсандин руьгь сифтедай гьайвандин ерийри муьтIуьгъарзава. Ахпа дуьньядиз килигунин тегьер бегьем чрадай вахтунда вагьши гьайвандин ериярни дуьздал акъатзава. Нагагь гьа вахтунда Аллагь Таалади Вичин лукIраз куьмек тагайтIа, инсанди шейтIандин куьмекдалди вичин акьул пис фендигарвал ва хаинвал патал ишлемишиз эгечIда, ада лагьайтIа, вичин нубатда, вири къуватар эцигна вичин чалишмишвиле ягъалмиш хьанвай кас анжах Аллагьдиз хас тир ерияр кьун патал эцягъиз алахъда.

ШейтIандин са ери кьванни къачур кас Аллагьди Вичиз мукьва хьунин мумкинвиликай магьрум ийида, ахпа шейтIандиз ва адан кьушундиз лугьуда: «Заз мукьва инсанриз таъсир ийидай рекьер квез авач, амма Завай яргъа хьанвай гьар са касдал квез тамам гьукум ава».

Аллагь Таалади лагьана (мана): «Аллагьди буйругъна (шейтIандиз): «Квахь инлай! Ваз ва ви гуьгъуьна авай фейибуруз Жегьеннемда тамамвилелди эвез хъийида. Жуван ихтилатралди ягъалмишарна вавай жедайбур рекьяй акъуд ва абуруз акси яз ви кьушун кIватI, абурухъ галаз санал абурун мал-девлетда, аялра шерик хьухь ва абуруз крар хиве яхъ».

Амма шейтIанди абуруз анжах тапан крар я хиве кьазвайди» («АльИсраъ» сура, 63-64-аятар). И гафара чIехи къурху гун ава, Аллагь Тааладин «абурун мал-девлетда ва аялра абурухъ галаз шерик хьухь» гафарин мана ихьтинди я – абур мал-девлет гьарам къайдада къазанмишиз ва ам ихтияр авачир жуьреда харж ийиз гьевеслу ая, гьакIни аялра шерик хьун – абур гьарам рекьелди туьретмишун лагьай чIал я.

«Абуруз крар хиве яхъ» гафарин мана абуру авур крарай я гьисаб-суал жедач, я кьейибурал чан хкидай югъ жедач лугьудай тапан крар хиве кьун я. Гуьгъуьнлай къвезвай Аллагьдин гафари «Амма шейтIанди абуруз анжах тапан крар я хиве кьазвайди» къалурзава хьи, шейтIанди гунагь гуьрчегарзава ва инсанрин кьиле и ва я маса кар дуьзди тирдан гьакъиндай буш хиялар твазва.

Гьадисда лугьузва: «Иблис чилел гадарайла, ада жузуна: «Я Рабби , Вуна зун Ви регьимдикай хкудна и чилел гадарна ва лянетламишна. Бес гила зи кIвал гьина жеда?» Аллагьди лагьана: «Ви кIвал – гьажетханаяр я».

А чIавуз иблисда мад хабар кьуна: «Бес за зи межлисар гьина кьиле тухуда?» Аллагь Таалади жаваб гана: «Ви межлисар – базарар ва рекьерин патав инсанар кIватI хьанвай чкаяр я».

Иблисди мад хабар кьуна: «Бес за вуч неда?» Аллагьди лагьана: «Ви тIуьн – им вичел Аллагь Тааладин тIвар кьун тавур тIуьн я».

А вахтунда иблисди тIалабна: «Зун патал хъвадай затI ая».

Аллагьди лагьана: «Вуна хъвадай затI – пиянарзавай вири затIар я».

Иблисди мад тIалабна: «Заз муадзин ая (капI авун патал эвер гудайди)».

Аллагьди лагьана: «Ви муадзин – кфил я».

А чIавуз иблисди мад тIалабна: «Заз ктаб ая».

Аллагьди лагьана: «Абур маниярни шиирар я».

Иблисди хабар кьуна: «Заз зи кхьинар жедани?»

Аллагьди лагьана: «Ви кхьинар – хамунал ийизвай нехишар (татуировки) я».

Иблисди давамарна: «Заз лугьудай гафар авуртIа жедани?»

Аллагьди лагьана: «Гьар са таб ви гафар жеда».

Ахпа иблисди хабар кьуна: «Заз пайгъамбарар жедани?»

Аллагьди лагьана: «Ви пайгъамбарар – жедай кардикай виликамаз лугьудайбур (фалчияр) я».

Иблисди тIалабна: «Заз ракьар це». Аллагьди лагьана: «Ви ракьар дишегьлияр жеда».

ШЕЙХ АГЬМАД АФАНДИ.