Тапаррин вилик пад яхъ

Чилин винел вичин уьмуьрда са сеферда хьайитIани тапарар тавур жергедин инсан бажагьат жагъида. Чун тапаррал гьар юкъуз расалмиш жезва. Амма тапарарзавайди жуван аял тирди субут хьайила, чун ажугъламиш жезва. Гзаф дуьшуьшра аялри, дуьз лагьайла чеб жазаламишдайди чиз, тапарар ийиз башламишда. Гьавиляй дуьзенвал гьевесламишиз чалишмиш хьухь (месела, жаза суьгьбетдал эвез ая). ИкI хьайитIа, аялдиз авайвал лугьуз кичIе жедач.

Аялриз чун кIанивиляй абуруз чи кефиярни хаз кIан жедач. Эгер аялдин хиве кьунриз куь патай тIимил атIугъайвал хьайитIа, ада яваш-яваш мад тапарар хъийидач. Бязи дуьшуьшра жаван вичиз кIани кар гьакъикъат яз къалуриз чалишмиш жеда.

Ада вичин кьилел атай махарик квай хьтин вакъиайрикай, гуя вичихъ авачир стха авайвиликайни суьгьбетда. Ихьтин тапарар гъавурда акьунвай тегьерда кьабула. Адет яз, бицIек чIехи жердавай ихьтин «махар» чеб-чпелай квахьда.

Бязи дуьшуьшра аялар чеб тапаррихъ инанмиш тирвиляй абуру тапарарзава. Иллаки им чIуру крар авурди рикIелай фенвай бицIекриз талукь я. Ихьтин тапаррихъай квез кичIе жемир. Куьн жуван бицIекдихъ галаз алатнавай вакъи-айриз агъайнидаказ килиг хъия ва и кардив куьн эгечIзавай тегьердиз талукь яз, аял гъавурда тур.

Ахьтин вахтар ава хьи, аялдиз тапарар авун кутугнавай кар яз аквада. Месела, бадеди хранвай гуьлуьтар бегенмиш хьаначтIани, аялди и кар ашкара ийизвач ва идаз акси яз чпин шадвал къалурзава. Аялар ихьтин тапаррикай хкудуниз ва я хкуд тавуниз талукь месэла гьялун куь гуьгьуьлдилай аслу я. Амма гзаф дуьшуьшра чнани гьа ихьтин тапарар ийизва эхир.

Гзаф вахтара чна аялдив жавабдин анжах са жуьре авай суал вугузва. Месела, чна хабар кьазва: «Дадлу яни?» Гьа и арада бицIекди рекъизвай хуьрекдик пашманвилелди тIур хуькуьрзава. Ихьтин гьалара аял тапарар ийиз мажбур та-вун патал месэла гьялунив икI эгечIайтIа жеда: «Хуьрек дадлуди хьун патал адак вуч кухтада?».

БицIекдиз вичи нагьакьан кар авуна лагьана хиве кьаз кичIе я, гьикI лагьайтIа, ам инанмиш тирвал, нагьакьан крар махара авай хьтин пис персонажри ийида. Имни акI лагьай чIал я хьи, чIуру кар хиве кьуникди ам куь вилера зулумкардиз элкъведа. Куьне аял хъсан инсанрини бязи вахтара гъалатIар ахъайдайдан гъавурда тур.

Амма писбурулай тафаватлу яз, абуру чпин гьерекатрин патахъай жаваб гузва. Аялди вири крара диде-бубайрилай чешне къачузва. Гьаниз килигна тапарар авун адет тир гьалара яшамиш жезвай аялди вичин рахунра кар алакьунивди тапарар ишлемишиз эгечIзава. Гьавиляй месэла асантди ва гьа са вахтунда четинди я: жувни жезмай кьван дугъриди ва михьиди хьун патал чалишмиш жен.

М.НАРИМАНОВ, ЖУРНАЛИСТ-ПЕДАГОГ