Главная

Мугьаммад Пайгъамбар ﷺ цаварал хкажай къайда

Мугьаммад Пайгъамбар ﷺ цаварал хкажай къайда

Яб це, стхаяр, нагагь квез идакай гьакьван гзаф чир хьана кIанзаватIа, чи Пайгъамбардин ﷺ Ми`раждикай (хкаж хьун) ахъайда. Ми`раждикай гзаф гьикаяяр аваз хьуниз килигна, берекат патал чна са тIимил ахъайда.

 

Ми`ражда акьван гзаф кьил акъат тийир крар аватIани, гьатта ам ахъайиз хьун мумкин туш, ятIани чна адакай ахъайда, гьикI хьи ам анжах чи Агьмадаз ﷺ ганвай кьетIен мужизат тир. «ГьикI?» ва «Вучиз?» суалар тагана, Аллагь Тааладин къудратдихъ инанмиш хьана, Аллагьдиз ﷻ шукур гъунилай башламишин.

Аллагьди ﷻ инсанриз къиметлу затIар пайдайла, абурун арадай пайгъамбарар кьетIендиз чара авуна. Вири пайгъамбарриз чпин мужизатар ава, амма вири мужизатрин чешме Гьабибуллагь ﷺ хьана. Адан лайихлувал ва винизвал къалурун патал, Аллагьди ﷻ ам цаварал хкажна ахварай ваъ, уях яз. Ам вири цаварилай виниз фена Сидратдив агакьна ва адан хур сирлу илимрай ацIана.

Ражаб вацран 27-йифиз Аллагьди ﷻ Жабраилаз вагьйу авуна: «Зи зурбавал чир хьухь ва Заз шукур ая, За ваз хушбахтвал гана. Яб це Заз, пудкъанни цIуд агъзур малаикни галаз, За кьабулунин лишан яз, дуьз рекьел эцигдай пайдах, гьуьрметдин Буракь ва парталар гваз Мугьамммадан ﷺ патав алад». Микаил малаикдизни пудкъанни цIуд агъзур малаик галаз Расулдин ﷺ кIвалин ракIарихъ фин эмирнавай. Жабраил ва Микаил малаикрихъ галаз гьакIни Исрафилазни Азраилазни фин эмирнавай. Ада абуруз гъетерин ва вацран экв гужлу авун эмирна. Йиф рагъ алай югъ хьиз экуь хьана. А чIавуз Жабраила Жаббаравай ﷻ хабар кьуна: «Дувандин югъ алукьдай вахт хьанвани?» Аллагьди ﷻ ам гъавурда туна хьи, Вичиз Гьабибдиз ﷺ мугьмандиз теклифиз кIанзавайди. «Я зи Рабби ﷻ!» - гьарайна Жабраил малаикди ва а сир вичиз ачухун тIалабна. Аллагьди ﷻ ам ихьтин гафаралди акъвазарна: «Раятар пачагьрин крарик хуькуькьдайди туш». Ахпа ада лагьана хьи, им Ада Абу ТIалибан етим кьабулдай йиф я.

Аллагьди ﷻ Мугьаммад ﷺ гъун тапшурмишна, адаз чинебан сирер, къиметлу савкьватар пишкешун патал. Ада лагьана хьи, Мугьаммад ﷺ Вичин патав мугьмандиз гъунин шадвилин везифа Жабраилал гьалтзава ва ам белед (проводник) яз тайинарна.

Аллагьдин ﷻ эмирдиз муьтIуьгъ яз, Жабраил Буракь гъиз Женнетдиз фена. Ана адаз яхцIур агъзур Буракь жагъана, абур чпин гьалдиз килигай кефиятда авай. Абурун гьар садан пелел «Ла илагьа илла Ллагь, Мугьаммадан Расулуллагь» кхьенвай. Са Буракь абурухъай яргъа хьанвай, ада я незвачир, я хъвазвачир, шадвилин паталай адан вилерай накъвар авахьзавай. Жабраил гьа Буракьдин патав фена ва куь адав гьа саягъда гъам чIугваз туна лагьана, хабар кьуна. Буракьди вичин бедбахтвиликай Жабраилаз ахъайна: «ЯхцIур агъзур йис алатна заз «Я Мугьаммад ﷺ!» лагьай сес ван хьайидалай кьулухъ ва адахъ хьайи кIанивал себеб яз зи рикIелай вири алатна, Женнетдин хушбахтвални заз азиятдиз элкъвена». Жабраила махлукьатрикай виридалайни хъсанди тир Гьабибдал ﷺ ашукь хьанвай Буракь шадарна: «Секин хьухь, и йифиз вун ваз кIанидан патав фида». Ахпа Жабраила адал зубаржатдин кьенер ва яру якъутдин пурар гьална ва Буракьни галаз Женнетдай Меккадиз эвичIна.

Расулдин ﷺ ракIарихъ акъвазна, Жабраила рак гатана ва гьуьрметдивди ам къарагъун тIалабна. «Вун – чирвилерин рагъ я, латIаифар (инсандин руьгьда авай, чпин куьмекдалди Аллагьдиз ﷻ мукьва жезвай чкаяр) ишигълу ийизвай варз я, вун Дувандин юкъуз кичIевили басмишнавайбурун панагь я, къенин йиф – види я ва савкьват гьазурнава, Аллагь Таалади ваз мугьмандиз эверзава. Къе вуна расулрин ва набийрин дережаяр кьулухъ тада ва кьетIен дережадив агакьда. Аллагьди ﷻ зун вал ашукь хьанвай Женнетдин Буракьни галаз ви патав ракъурнава». «Яраб заз вучиз теклифзаватIа?» - жузуна Гьабибди ﷺ Жабраилавай сад-садак акахьнавай кичIевилин ва шадвилин гьиссдалди. «Ви алатай ва жезмай гунагьар михьи авун ва дережа хкажун патал», - жаваб гана Жабраила . Гьабиб ﷺ Жабраилан жавабди рази авунач. «Абур заз, бес умматдиз вуч ава?» - жузуна ада. «Аллагьди ﷻ Дувандин юкъуз вун рази жедайвал ийида», - жаваб гана Жабраила , Агьмад ﷺ секинарна.

Жабраила Гьабибдиз ﷺ дастамаз къачуз куьмек гана ва гевгьердин гичиндай салсабилдин (Женнетдин чешме) яд якъутдин лигендиз цаз хьана. Ахпа Расулдал ﷺ нурдин сирих (чалма) ва пекдин парталар алукIун патал Ризван малаик атана. Ризвана Женнетдай гъанвай нурдин сирих адетдинди тушир, адал Аллагьдин ﷻ къудратдалди кьуд цIар кхьенвай. Сад лагьай цIар – «Мугьаммад Расулуллагь», кьвед лагьайди – «Мугьаммад Набиюллагь», пуд лагьайди – «Мугьаммад Гьабибуллагь», кьуд лагьайди – «Мугьаммад Халилуллагь». И зурбавилин таж Гьабибдин ﷺ кьилел эцигун патал Ризван малаикдихъ галаз яхцIур агъзур малаик атанвай. Абуру Женнетдани ийизвай кар ам тир хьи, и таж алукIдайдал салаватар кIелун. ИкI авун Аллагь Таалади вири малаикриз эмирнавай ва абур чпин мураддив агакьна – абуруз Аллагьдин ﷻ эмирдиз муьтIуьгъ яз чпи салават кIелзавай ТIагьа ﷺ акуна.

Гьабибди ﷺ дастамаз къачун патал ишлемишай салсабилдин яд Фирдавусдиз ракъурна. Ам Фирдавусдиз Ризван малаикди тухвана, гьакI Аллагьди ﷻ эмирнавай. Аллагьди ﷻ Женнетдин гьуьруь-перийриз а яд чпин чинрив гуьцIун эмирна. Абуру Аллагьдин ﷻ эмир кьилиз акъудна ва гьа целди чпин чинар кьежирна. Адалай кьулухъ абур генани гуьрчег хьана, на лугьуди ишигъдал ишигъ алава хъувуна. Аллагьди ﷻ чазни эмирнавайвиляй, ша чна эмир кьилиз акъудин ва адаз салават кIелин.

Мавлая салли ва саллим даиман абадан

`Ала Гьабибика хайри-ль-халкъи куллигьими.

Я Аллагь ﷻ, гьамишан ва куьтягь тежер салават ва салам ракъура махлукьатрикай виридалайни хъсандал – Ви КIани Агьмадал ﷺ.

Жабраила Гьабибан ﷺ гъил кьуна ва кIваляй акъудна. Ам Буракьдал ацукьдайла, ада къалабулух къачуна. «Вун вучиз секиндиз акъваззавач, ваз Мугьаммадан ﷺ вилик регъуь тушни?» - туьгьметна адаз Жабраила . Жабраила туьгьмет авуна Мугьаммадан ﷺ тIвар кьурла, Буракьди вич гьахълу ийиз алахъна, хабар кьуна: «Жабраил , им гьа араб-пайгъамбар, Махлукьатдин агъа Мугьаммад ﷺ яни? Им гьам яни Дувандин юкъуз Магьшардал акъвазайла шафаат ийидайди?» Жабраила адан вири суалриз эхь лагьай жаваб гана. Буракьдиз лап шад хьана, вичиз акун патал чалишмишвалзавай кас Гьабиб ﷺ тирди чир хьайила. Ам Гьабибдиз ﷺ муьтIуьгъ хьана, адаз ацукьун теклифна ва ихтибарлувилелди лагьана: «Амма заз са тIалабун ава: Дувандин юкъуз шафаат ийидайла зунни рикIелай алудмир».

Микаила уьзенг кьуна, Жабраила - кьенер, Исрафила Гьабибдин ﷺ парталрилай гъил тухвана ва вил акьална ахъайдалди ада Буракьдал алаз Меккадин дагълар кьулухъ туна.

 

Шейх Саид Эфенди, «Пайгъамбаррин кьисаяр» 2-пай.

2026-06-01 (Зуль Гьижжа 1447 г.) №6.


ФатIима ва мультфильм

ФатIима вичин гъвечIи стха Рамазанахъ галаз санал Винни Пухакай мультфильмдиз килигзавай. Йифен геж вахт тир, амма аялар садни ксуз хъфизвачир. Дах кIвале авачир, ам командировкадиз фенвай. Диде лагьайтIа, кIвалин кIвалахрал машгъул тир.   Ада пакадин йикъан экуьнахъ мугьманар гуьзетзавай ва...


Аш’аридин акъида дуьзди тушни?

Суал: Эхиримжи вахтара имам Аш’аридин акъида (инанмишвилин тегьер) инкар ийизвай, ам кафирвал я лугьузвай инсанар акъатнава. Абур гьахъ яни?   Жаваб: Ваъ, абур ягъалмиш я. Фикъгьдин (шариат) месэлайрин гьакъиндай «агьлу-с-Суннадин» имамар Абу Гьанифа, Малик, Шафии ва Агьмад...


Мусурман ва чарадан мал-мулк

Угъривал ва къанунсуз саягъда чарадан мал-девлет вичиз къачун – им вири мусурманрин вилерай чIехи гунагь яз гьисабзавай еке чIуру кар я. Ам Аллагьди ﷻ къадагъа авунвайдан патахъай абурукай садни шаклу жезвач.   Гьакъикъи мусурман гьамиша дугъри ва намуслу я ва чарадан эменнидикай са...


Дармандин набататар

Успагьан Урусатдин агьалийри чичIек-дикай, шивитдикай менфят къачузвай хьиз, европавийри успагьан (шпинат) ишлемишзава. И набатат абуруз гзаф менфят квайди тирвиляй кIанзава. Успагьан Россиядани эхиримжи вахтара гегьеншдиз ишлемишзавай набататрикай сад я. Гьакъикъатдани, пешекарри ам витаминралди...


Папа гъуьлуьз гьуьрмет авунин эдебар

Ислам – им инсаният патал виридалайни хъсан рехъ ва вини дережадин чешне я.   Гьавиляй ада хизандин рафтарвилерин виридалайни метлеблу, гуьзел ва хийирлу рехъ тайин ийизва, вичиз ухшар авайди мад авачир. Инсанрин тIебиатдихъ галаз кьан тийизвай, кьиле тефир къанунрал бинеламиш хьанвай...