Главная

Мугьаммад Пайгъамбар ﷺ цаварал хкажай къайда

Мугьаммад Пайгъамбар ﷺ цаварал хкажай къайда

Яб це, стхаяр, нагагь квез идакай гьакьван гзаф чир хьана кIанзаватIа, чи Пайгъамбардин ﷺ Ми`раждикай (хкаж хьун) ахъайда. Ми`раждикай гзаф гьикаяяр аваз хьуниз килигна, берекат патал чна са тIимил ахъайда.

 

Ми`ражда акьван гзаф кьил акъат тийир крар аватIани, гьатта ам ахъайиз хьун мумкин туш, ятIани чна адакай ахъайда, гьикI хьи ам анжах чи Агьмадаз ﷺ ганвай кьетIен мужизат тир. «ГьикI?» ва «Вучиз?» суалар тагана, Аллагь Тааладин къудратдихъ инанмиш хьана, Аллагьдиз ﷻ шукур гъунилай башламишин.

Аллагьди ﷻ инсанриз къиметлу затIар пайдайла, абурун арадай пайгъамбарар кьетIендиз чара авуна. Вири пайгъамбарриз чпин мужизатар ава, амма вири мужизатрин чешме Гьабибуллагь ﷺ хьана. Адан лайихлувал ва винизвал къалурун патал, Аллагьди ﷻ ам цаварал хкажна ахварай ваъ, уях яз. Ам вири цаварилай виниз фена Сидратдив агакьна ва адан хур сирлу илимрай ацIана.

Ражаб вацран 27-йифиз Аллагьди ﷻ Жабраилаз вагьйу авуна: «Зи зурбавал чир хьухь ва Заз шукур ая, За ваз хушбахтвал гана. Яб це Заз, пудкъанни цIуд агъзур малаикни галаз, За кьабулунин лишан яз, дуьз рекьел эцигдай пайдах, гьуьрметдин Буракь ва парталар гваз Мугьамммадан ﷺ патав алад». Микаил малаикдизни пудкъанни цIуд агъзур малаик галаз Расулдин ﷺ кIвалин ракIарихъ фин эмирнавай. Жабраил ва Микаил малаикрихъ галаз гьакIни Исрафилазни Азраилазни фин эмирнавай. Ада абуруз гъетерин ва вацран экв гужлу авун эмирна. Йиф рагъ алай югъ хьиз экуь хьана. А чIавуз Жабраила Жаббаравай ﷻ хабар кьуна: «Дувандин югъ алукьдай вахт хьанвани?» Аллагьди ﷻ ам гъавурда туна хьи, Вичиз Гьабибдиз ﷺ мугьмандиз теклифиз кIанзавайди. «Я зи Рабби ﷻ!» - гьарайна Жабраил малаикди ва а сир вичиз ачухун тIалабна. Аллагьди ﷻ ам ихьтин гафаралди акъвазарна: «Раятар пачагьрин крарик хуькуькьдайди туш». Ахпа ада лагьана хьи, им Ада Абу ТIалибан етим кьабулдай йиф я.

Аллагьди ﷻ Мугьаммад ﷺ гъун тапшурмишна, адаз чинебан сирер, къиметлу савкьватар пишкешун патал. Ада лагьана хьи, Мугьаммад ﷺ Вичин патав мугьмандиз гъунин шадвилин везифа Жабраилал гьалтзава ва ам белед (проводник) яз тайинарна.

Аллагьдин ﷻ эмирдиз муьтIуьгъ яз, Жабраил Буракь гъиз Женнетдиз фена. Ана адаз яхцIур агъзур Буракь жагъана, абур чпин гьалдиз килигай кефиятда авай. Абурун гьар садан пелел «Ла илагьа илла Ллагь, Мугьаммадан Расулуллагь» кхьенвай. Са Буракь абурухъай яргъа хьанвай, ада я незвачир, я хъвазвачир, шадвилин паталай адан вилерай накъвар авахьзавай. Жабраил гьа Буракьдин патав фена ва куь адав гьа саягъда гъам чIугваз туна лагьана, хабар кьуна. Буракьди вичин бедбахтвиликай Жабраилаз ахъайна: «ЯхцIур агъзур йис алатна заз «Я Мугьаммад ﷺ!» лагьай сес ван хьайидалай кьулухъ ва адахъ хьайи кIанивал себеб яз зи рикIелай вири алатна, Женнетдин хушбахтвални заз азиятдиз элкъвена». Жабраила махлукьатрикай виридалайни хъсанди тир Гьабибдал ﷺ ашукь хьанвай Буракь шадарна: «Секин хьухь, и йифиз вун ваз кIанидан патав фида». Ахпа Жабраила адал зубаржатдин кьенер ва яру якъутдин пурар гьална ва Буракьни галаз Женнетдай Меккадиз эвичIна.

Расулдин ﷺ ракIарихъ акъвазна, Жабраила рак гатана ва гьуьрметдивди ам къарагъун тIалабна. «Вун – чирвилерин рагъ я, латIаифар (инсандин руьгьда авай, чпин куьмекдалди Аллагьдиз ﷻ мукьва жезвай чкаяр) ишигълу ийизвай варз я, вун Дувандин юкъуз кичIевили басмишнавайбурун панагь я, къенин йиф – види я ва савкьват гьазурнава, Аллагь Таалади ваз мугьмандиз эверзава. Къе вуна расулрин ва набийрин дережаяр кьулухъ тада ва кьетIен дережадив агакьда. Аллагьди ﷻ зун вал ашукь хьанвай Женнетдин Буракьни галаз ви патав ракъурнава». «Яраб заз вучиз теклифзаватIа?» - жузуна Гьабибди ﷺ Жабраилавай сад-садак акахьнавай кичIевилин ва шадвилин гьиссдалди. «Ви алатай ва жезмай гунагьар михьи авун ва дережа хкажун патал», - жаваб гана Жабраила . Гьабиб ﷺ Жабраилан жавабди рази авунач. «Абур заз, бес умматдиз вуч ава?» - жузуна ада. «Аллагьди ﷻ Дувандин юкъуз вун рази жедайвал ийида», - жаваб гана Жабраила , Агьмад ﷺ секинарна.

Жабраила Гьабибдиз ﷺ дастамаз къачуз куьмек гана ва гевгьердин гичиндай салсабилдин (Женнетдин чешме) яд якъутдин лигендиз цаз хьана. Ахпа Расулдал ﷺ нурдин сирих (чалма) ва пекдин парталар алукIун патал Ризван малаик атана. Ризвана Женнетдай гъанвай нурдин сирих адетдинди тушир, адал Аллагьдин ﷻ къудратдалди кьуд цIар кхьенвай. Сад лагьай цIар – «Мугьаммад Расулуллагь», кьвед лагьайди – «Мугьаммад Набиюллагь», пуд лагьайди – «Мугьаммад Гьабибуллагь», кьуд лагьайди – «Мугьаммад Халилуллагь». И зурбавилин таж Гьабибдин ﷺ кьилел эцигун патал Ризван малаикдихъ галаз яхцIур агъзур малаик атанвай. Абуру Женнетдани ийизвай кар ам тир хьи, и таж алукIдайдал салаватар кIелун. ИкI авун Аллагь Таалади вири малаикриз эмирнавай ва абур чпин мураддив агакьна – абуруз Аллагьдин ﷻ эмирдиз муьтIуьгъ яз чпи салават кIелзавай ТIагьа ﷺ акуна.

Гьабибди ﷺ дастамаз къачун патал ишлемишай салсабилдин яд Фирдавусдиз ракъурна. Ам Фирдавусдиз Ризван малаикди тухвана, гьакI Аллагьди ﷻ эмирнавай. Аллагьди ﷻ Женнетдин гьуьруь-перийриз а яд чпин чинрив гуьцIун эмирна. Абуру Аллагьдин ﷻ эмир кьилиз акъудна ва гьа целди чпин чинар кьежирна. Адалай кьулухъ абур генани гуьрчег хьана, на лугьуди ишигъдал ишигъ алава хъувуна. Аллагьди ﷻ чазни эмирнавайвиляй, ша чна эмир кьилиз акъудин ва адаз салават кIелин.

Мавлая салли ва саллим даиман абадан

`Ала Гьабибика хайри-ль-халкъи куллигьими.

Я Аллагь ﷻ, гьамишан ва куьтягь тежер салават ва салам ракъура махлукьатрикай виридалайни хъсандал – Ви КIани Агьмадал ﷺ.

Жабраила Гьабибан ﷺ гъил кьуна ва кIваляй акъудна. Ам Буракьдал ацукьдайла, ада къалабулух къачуна. «Вун вучиз секиндиз акъваззавач, ваз Мугьаммадан ﷺ вилик регъуь тушни?» - туьгьметна адаз Жабраила . Жабраила туьгьмет авуна Мугьаммадан ﷺ тIвар кьурла, Буракьди вич гьахълу ийиз алахъна, хабар кьуна: «Жабраил , им гьа араб-пайгъамбар, Махлукьатдин агъа Мугьаммад ﷺ яни? Им гьам яни Дувандин юкъуз Магьшардал акъвазайла шафаат ийидайди?» Жабраила адан вири суалриз эхь лагьай жаваб гана. Буракьдиз лап шад хьана, вичиз акун патал чалишмишвалзавай кас Гьабиб ﷺ тирди чир хьайила. Ам Гьабибдиз ﷺ муьтIуьгъ хьана, адаз ацукьун теклифна ва ихтибарлувилелди лагьана: «Амма заз са тIалабун ава: Дувандин юкъуз шафаат ийидайла зунни рикIелай алудмир».

Микаила уьзенг кьуна, Жабраила - кьенер, Исрафила Гьабибдин ﷺ парталрилай гъил тухвана ва вил акьална ахъайдалди ада Буракьдал алаз Меккадин дагълар кьулухъ туна.

 

Шейх Саид Эфенди, «Пайгъамбаррин кьисаяр» 2-пай.

2026-08-01 (Сафар 1448 г.) №8.


Тlебии дарманар

Чи дарманар чи патарив гва. Чна фагьум тагуз, я тахьайтIа, абурукай хабар авачиз, чин тийиз гьикьван менфятлу шейэр гадарзава. Месела, къачун чна гьар хуьрек гьазурдайла ишлемишзавай чичIекар.   Хъуьруьшар гьиниз физва? Гьелбетда, гадарзава. Абуру простатит, аденома авайбуруз лап хъсан куьмекда....


Чам дустагъдай гуьзетдани?

Чам дустагъда ацукьарна. Чна мехъериз гьазурвал аквазвай ва вири хъсанзавай, амма садлагьана ам дустагъ авуна. Адаз са шумуд йис къвезва. Дустагъдай ахъайнамазди зал эвленмиш жеда лагьана гаф гузва. Заз вуч ийидатIа чизвач, ам дустагъдай гуьзетун герек яни?    Алимдин жаваб: Эгер куьн...


Ибрагьим пайгъамбардикай гьакъикъи гьадисар

Са сеферда Ибрагьим пайгъамбардикай асгьабриз ахъайдай чlавуз Мугьаммад Пайгъамбарди ﷺ лагьана: «Гьакъикъатда, Ибрагьим Исмаилахъ ва адан дидедихъ галаз рекье гьатна ва абурув яд авай цел гвай. Исмаилан дидеди а целцяй яд хъваз хьана ва адаз вичин хциз гудай гзаф нек авай, та абур Меккадиз...


Исламда мазгьабар гьикl арадал атана?

Са гьихьтин хьайитIани месэладин гьакъиндай къарар кьабулдайла, имамар сифтени-сифте Къуръанда адакай вуч лагьанватIа, гьаниз килигзава.   Эгер анай абуруз жаваб жагъун тавуртIа, абур гьадисриз килигзава. Эгер гьанайни жагъун тавуртIа, а месэладин гьакъиндай асгьабри сад авунвай гафуниз...


Сура ат-Тавба (гъил къачун тlалабун)

И сурадин вилик «Бисмиллягь…» авач, вучиз лагьайтlа гьакl буйругъна Пайгъамбарди ﷺ. Аль-Гьакима агакьарнавай гьадисди и кар тестикьарзава. Гьакlни чал агакьнава хьи, «бисмиллягь…» - Аллагьди ﷻ хуьн патал лугьузва, амма и сура имансузриз кlичlе гун патал...