Аль-Исраъ ва-ль-Ми’раж

Исламдин тарихда мусурманриз чи диндин девлетлувилер ва лайихлувилер рикIел гъидай ва чеб Мугьаммад Пайгъамбардин биографияда гьатнавай гзаф вакъиаяр ава. Адан кьилел атай аламатар чун патал хъсан тарс я. Мугьаммад Пайгъамбардин уьмуьрдай виридалайни рикIел аламукьдай вакъиайрикай сад – адан йифен сиягьат (Исраъ) ва ам цаварал тухун (Ми`раж) я.

Къуръанда лагьанва (мана): «Шукур хьуй, йифиз Вичин лукI Гьарам мискIиндай Ал-Акъса мискIиндиз тухвайдаз, адаз са бязи Чи аламатар къалурун патал. Дугъриданни, Ам виридан ван къвезвайди ва вири аквазвайди я» (Исраъ, 1).

Пайгъамбар Иерусалимдиз тухун ва анай цаварал хкажун - им Аллагьдин лап чIехи аламатрикай сад я. И кIвалах Пайгъамбарди яхцIур йисан муддатда мекканвийриз абур исламдал гъун патал ара датIана тухвай насигьатдин нетижа я. Амма и насигьатдиз жаваб яз абуру адал хъуьруьнарнай, адаз алчахвилер авунай, наразивилер арадал гъанай. Са сеферда Аллагьдин Векил ТIаиф шегьердиз рекье гьатнай ва анин инсанриз Ислам кьабулун теклифнай.

Амма ТIаифдин агьалийри адахъ далу элкъуьрна, адал чпин лукIар ва авамрин кIеретIар гьалдарна. Абуру адаз къван гана. Ахпа ам шегьердин патав гвай са багъда чуьнуьх хьана. Адан жендекдал хирер хьанвай, кIвачерай иви авахьзавай. Лап дериндай гъамлу хьайи Аллагьдин Векилди Аллагьдивай куьмек тIалабна. Им Хадижани Пайгъамбардин ими Абу ТIалиб рагьметдиз фейидалай гуьгъуьниз хьайи кар я. Вири и вакъиаяр садсадан гуьгъуьналлаз хьана ва и йисаз «гъамлувилин йис» лагьана тIвар ганва.

МичIи йиф тир, Меккадин агьалияр ксанвай. Мекканвийри Исламдиз эвер гун инкар авуни гъамлу авунвай Аллагьдин Векил Кябедин цлав агат хьана къатканвай. Ахварин хиялда авай адаз садлагьана Аллагьдин теклиф гваз атанвай Жабраил r акуна. Ахпа ада Пайгъамбардин хур кьве патал пайна, анай адан рикI акъудна, ам чуьхвена, гьикметдивни чирвилерив ацIурна ва вичин виликан чкадал эхцигна. Исраъдинни Ми’раждин гьакъиндай гзаф гьадисар ава ва абурун кьадар къанни цIудав агакьзава.

Виридалайни якъин тир гьадис Анас бну Маликалай Муслима гъизва. «Зи патав Буракь гъана. Ам ламралай кьакьан, къатирдилай аскIан, лацу рангунин яргъи гьайван тир. Вичин вилер гьинал акъвазайтIа, ам садлагьана гьаниз акъатдай. Гьадал акьахна зун Байтуль-Мукъаддасдиз (Иерусалим) атана. Гьана за ам вири пайгъамбарри чпин гьайванар кутIунай уьнуьгдал кутIунна, ахпа зун мискIиндиз гьахьна ва кьве ракатдин капI авуна. МискIиндай зун экъечIайла, зи патав гъиле кьве къаб аваз Жабраил малаик атана.

Къапарикай сада нек ва муькуьдани чехир авай. За нек авай къаб хкяна. Жабраила заз лагьана: «Вуна михьивал хкяна». Ахпа чун цаварал хкаж хьана ва Жабраила цаварин къапу ахъаюн тIалабна. Адавай хабар кьуна: «Вун вуж я?». Ада жаваб гана: «Жабраил». Адавай мад хабар кьуна: «А вахъ галайди вуж я?» Ада жаваб гана: «Мугьаммад». Адавай пуд лагьай сеферда хабар кьуна: «Адаз пайгъамбарвилин дережа ганвани?» Ада лагьана: «Эхь». Чи вилик цаварин къапу ачух хьана, заз Иса бну Марьям ва Ягьйа бну Закарья акуна. Абуру заз салам гана ва зун патал Аллагьдиз дуьа авуна.

Ахпа чун пуд лагьай цаварал хкаж хьана ва Жабраил малаикди чун ахъаюн тIалабна. Адавай хабар кьуна: «Вун вуж я?». Ада жаваб гана: «Жабраил». Адавай мад хабар кьуна: «А вахъ галайди вуж я?» Ада жаваб гана: «Мугьаммад». Мад хабар кьуна: «Адаз пайгъамбарвилин дережа ганвани?» Ада лагьана: «Эхь». Чи вилик цаварин къапу ачух хьана, заз Юсуф акуна. Адаз вири дуьньядин гуьрчегвилин са пай ганвай. Гьадани заз салам гана ва зун патал Аллагьдиз дуьа авуна.

Ахпа чун кьуд лагьай цаварал хкаж хьана ва Жабраил малаикди чун ахъаюн тIалабна. Адаз лагьанай: «Вун вуж я?». Ада жаваб гана: «Жабраил». Адавай хабар кьуна: «А вахъ галайди вуж я?» Ада жаваб гана: «Мугьаммад». Мад хабар кьуна: «Адаз пайгъамбарвилин дережа ганвани?» Ада лагьана: «Эхь». Чаз цаварин къапу ачухна ва заз Идрис акуна.

Ада заз салам гана ва гьадани зун патал Аллагьдивай хъсанвилер тIалабна. Аллагьди адакай лагьанва: «Чна ам виридалайни кьакьан чкадал хкажна». Ахпа чун вад лагьай цаварал хкаж хьана, Жабраила чун ахъаюн тIалабна. Адавай хабар кьуна: «Вун вуж я?». Ада жаваб гана: «Жабраил». Адавай мад хабар кьуна; «А вахъ галайди вуж я?» Ада жаваб гана: «Мугьаммад». Мад хабар кьуна: «Адаз пайгъамбарвилин дережа ганвани?» Ада лагьана: «Эхь».

Чи вилик цаварин къапу ачух хьана, заз Гьарун акуна, ада заз салам гана ва зун патал Аллагьдивай няметар тIалабна. Ахпа чун ругуд лагьай цаварал хкаж хьана. Жабраила чун ахъаюн тIалабна. Адавай хабар кьуна: «Вун вуж я?». Ада жаваб гана: «Жабраил». Адавай мад хабар кьуна: «А вахъ галайди вуж я?» Ада жаваб гана: «Мугьаммад». Мад хабар кьуна: «Адаз пайгъамбарвилин дережа ганвани?» Ада лагьана: «Эхь».

Чи вилик цаварин къапу ачух хьана, заз Муса акуна, ада заз салам гана ва зун патал Аллагьдивай няметар тIалабна. Ахпа чун ирид лагьай цаварал хкаж хьана, Жабраила чун ахъаюн тIалабна. Адавай хабар кьуна: «Вун вуж я?». Ада жаваб гана: «Жабраил». Адавай мад хабар кьуна; «А вахъ галайди вуж я?» Ада жаваб гана: «Мугьаммад». - «Адаз пайгъамбарвилин дережа ганвани?» - «Эхь». Чи вилик цаварин къапу ачух хьана, заз Байтуль-Маъмурдихъ агалт хьанвай Ибрагьим акуна.

И къапудиз гьар юкъуз 70 агъзур малаик гьахьзава, анжах абур элкъвена хквезвач. Ахпа чун адахъ галаз вини сергьятдин Лотосдал кьван фена. Чаз адан филдин япариз ухшар авай цуькведин пешер акуна. Адан емишар лагьайтIа, гичиндиз ухшарбур тир. Гьа инал Аллагьди зи умматдин хиве 50 капI авун туна.

Вини сергьятдин Лотосдикай гьадисда икI лугьузва: «Ам экуьникай халкьнавай зурба са тар я. Вични эхиримжи сергьят я. Гьич са малаикдивайни адалай элячIиз жедач. Гьатта Жабраил малаикдини инал акъвазна Пайгъамбардиз лагьана: «Гьа инал зи дережа куьтягь жезва. Я Аллагьдиз кIани кас! Эгер инлай анихъ са кам къачуртIа, зун цIай кьуна алугда».

Инлай анихъ Пайгъамбар вич кьилди фена. Адаз ина Аллагьдин гзаф сирер, Адан зурбавални гуьрчегвал акуна. Аллагьди лагьайтIа, Пайгъамбар вичив агудна, ва адахъ галаз арада кас авачиз рахана. Ахпа зун Мусадин патав эвичI хъувуна. Ада хабар кьуна: «Аллагьди ви умматдиз вуч эмир ганва? За жаваб гана: «50 капI авун». Ада заз лагьана: «Элкъвена жуван Агъадин патав ахлад ва адавай кьезиларун тIалаб, вучиз лагьайтIа ви умматдивай и кар кьилиз акъудиз жедач.

Дугъриданни, и кар за Израилдин рухвайрал ахтармишна чир хьана». Зун элкъвена Аллагьдин патав хтана: «Я Аллагь! Зи умматдиз кьезилвал це». ТIалабдиз жаваб яз, Ада вад капI тIимиларна. Зун элкъвена Мусадин патав хтана ва за лагьана: «Ада вад капI алудна». Ада мад лагьана: «Дугъриданни, ви умматдивай и кар кьилиз акъудиз жедач. Элкъвена жуван Агъадин патав ахлад ва адавай мадни кьезиларун тIалаб».

Гьа икI са шумудни са сеферда. Эхирни Аллагьди заз лагьана: «Ингье суткада вад капI. Гьар садай цIуд капI авурдай кьван суваб кхьида». Пайгъамбардин и аламатдин сиягьатдин виридалайни чIехи нетижа - им мусурманрин хиве ферз яз капI авунин мажбурнама тун я. Гьа иниз килигна йикъа вад сеферда капI авун - им чи руьгьдин ми’раж я лагьайтIа жеда.

КапI - им чпихъ са жуьрединни мана авачир гьакIан са бедендин гьерекатар туш. КапI Исламда лап зурба ибадатрикай сад я. Аллагьди Вичин лукIариз капI ферз авуна, абурухъ галаз ара датIана алакъа хуьн патал. КапI и ва атIа дуьньяда агалкьунринни бахтлувилин бине я. Идан гьакъиндай Пайгъамбарди лагьанва:

«Къияматдин юкъуз мусурмандивай сифтени-сифте кпIуникай хабар кьада. Эгер ам тамам къиметлуди хьайитIа, адан амай кIвалахарни гьахьтинбур жеда, эгер капI чIуруди хьайитIа - адан вири крар чIурубур жеда».

Гьавиляй капI инсандин вири амалрин диб хьун аламатдин кар туш. Дугъриданни, ам вахтвахтунда авуни инсандин Аллагьдихъай кичIе хьунин гьиссер артухарзава. Пак тир Къуръанда лагьанва (мана): «Дугъриданни, инсан, адан кьилел бала атайла, сабурсузди, девлетар хьайила - къанихди яз халкьнава, анжах вичин вахтунда капI ийизвайбур квачиз» (70: 19).

Гьуьрметлу мусурманар! Ша чна рикIел хуьн: ни Аллагьдиз вич аквазвайди аннамишзаватIа, гьам Аллагь Тааладиз хъел къведай краривай яргъани жеда. Гьахьтин касди зина (эркек ва я дишиди чIуру рекье хьун) ийидач, буржуна вугузвайдалай процентар къачудач, масабурал пехил жедач, хизандин, къуншийрин ва мукьвакьилийрин ихтиярриз кIур гудач. Ми’раждин тарихдикай гзаф менфятлу тарсар хкудиз жеда. Идани, вичин нубатда, чи, мусурманрин, иман кIеви ийида.