Цавун ракIарар ахъа жезвай йиф
Лайлату-ль-Къадрдин гьа-къиндай Аллагь Таалади «аль-Къадр» лугьудай сура ракъурна (мана): «За Къуръан ЛайлатульКъадрдин йифиз ракъурнава».
А йифен зурбавал къалурун патал Аллагьди ﷻ Пайгъамбардихъ ﷺ элкъвена икI лугьузва: «Лайлату-ль-Къадрдин фазилатлувал ваз чизвач». Ахпа Аллагь Таалади адан фазилатлувилиз Вичи баян гузва: «А йифиз авур ибадат чпик Лайлату-ль-Къадр квачир агъзур йифиз авурдалай хъсан я. А йифиз цаварилай чпин кьиле Жабраил малаик аваз, хийир ва берекат гваз малаикар чилерал эвичIзава. Ибур вири Аллагьдин ﷻ ихтиярдалди жезвай крар я. Ам экуьнин ярар ядалди инсанар патал саламатвал я» («Тафсиру-ль-Байзави»), «Лайлату-ль-Къадр» сура, манайрин таржума.
«Аль-Къадр» сурадиз баян гудай чlавуз Ибн Аббаса лагьана: «Аллагь Таалади Къуръан Лавгь аль-Магьфуздай (Хуьзвай Кьулар) дуьньядин (сад лагьай) цаварал алай Байт аль-Изза лугьудай чкадиз авудна. Ахпа къанни пуд йисан къене Мугьаммад Пайгъамбардин ﷺ кьилел атай вакъиайриз талукь яз тlимил-тlимил аятар ва сураяр ракъурна. Яни Пайгъамбардиз ﷺ абур вагьйу (откровение) авуна (Ибн Касир).
Мад Ибн Касира Къуръандин тафсирда лугьузвайвал, агъзур варз – им кьудкъанни пуд йисни кьуд варз я. Яни Лайлату-ль--Къадрдин са йифен ибадат гьакьван йисариндаз барабар я.
Мугьаммад Пайгъамбарди ﷺ лагьана: «Аллагьдихъ ﷻ инанмиш яз ва анжах Ам патал (михьи ният аваз) Лайлату-ль-Къадрдин йифиз ибадат авур касдин виликан гунагьрилай гъил къачуда» (Бухари).
Шам’ун аль-Гъази
Са сеферда Жабраил малаикди Мугьаммад Пайгъамбардиз ﷺ Шам’ун аль-Гъази лугьудай касдикай ахъайна. Ада кафиррихъ галаз женг тухуз агъзур варз хьана. Юкъуз ада жигьад тухузвай, йифизни гьич ксун тавуна капl-тlеат ийизвай.
И риваятдин ван хьайи асгьабрин вилерилай накъвар атана, абурузни Аллагьди ﷻ чпиз Шам’уназ хьиз жигьад ва ибадат ийидай мумкинвал гана кIан хьана ва лагьана: «Я Расуляллагь ﷺ! Ваз адаз гьикьван сувабар хьанатIа чизвани?» Расулюллагьди ﷺ, заз чидач, лагьана. И арада Аллагьди ﷻ «аль-Къадр» сура гваз Жабраил малаик ракъурна. Ада лагьана: «Аллагь Таалади лугьузва: «Я Мугьаммад! За ваз ва ви умматдиз Лайлату-ль-Къадр гана, а йифиз авур ибадатдин суваб 1000 вацра авур ибадатдилайни гзаф я!»
Нелай гъил къачудач?
Имам ар-Разиди лагьана: «Лайлату-ль-Къадрдин йифиз экуьнин ярар ягъиз башламишдайла Жабарил малаикди вири малаикриз цаварал хъша лугьуда». Абуру хабар кьада: «Я Жабраил! Аллагь Таалади и йифиз ибадат авур Мугьаммад Пайгъамбардин ﷺ умматдай тир мусурманриз вуч авуна?». Ада лугьуда: «Аллагьди ﷻ абурал Вичин регьим ракъурна ва кьуд жуьре ксарилай гъейри амайбурун виридан гунагьрилай гъил къачуна». Малаикри лугьуда: «Абур гьибур я?». Ада жаваб хгуда: «Гьамиша ички хъвазвайбур, диде-бубадиз азият гузвайбур, мукьва-кьиливилин алакъаяр атIузвайбур, хъелна пуд йикъалай гзаф вахтунда вичин диндин стхадихъ (вахахъ) галаз рахан тийизвайбур».
ЛайлатульКъадр ацалтзавай йиф
Гзаф пай алимри Лайлату-ль-Къадр Рамазандин эхиримжи цlуд йифекай сад я лугьузва. Абурун делил Мугьаммад Пайгъамбардин ﷺ гафар я: «Куьне Лайлату-ль-Къадр вацран эхиримжи цlуд йиферикай жагъура» (Бухари, Муслим). Гьа са вахтунда адаз ухшар, амма генани баян гузвай са гьадис ава. Аллагьди Расулди ﷺ лагьана: «Куьне Лайлату-ль-Къадр вацран эхимжи цlуд йифекай тек йифера жагъура» (Бухари). И гьадисриз килигна гзаф пай алимри ам эхиримжи цIудакай са йиф я лугьузва. Гьакlни абуру ам эхиримжи цIудакай тек: 21, 23, 25, 27, 29 – лагьай йиферал гьалтзава лугьузва. Пайгъамбардин ﷺ гьадисда лагьанва: «Куьн Лайлату-ль-Къадрдин йифехъ галаз гуьруьшмиш жез Рамазан вацран эхиримжи цIудакай тек йифера чалишмиш хьухь». Гзаф пай асгьабри ва алимри ам 27-йиф жезва лагьанва. Имам Агьмада ва Муслима чав агакьарна: «Ибн Гьабиша Ибн Ка’бавай Лайлату-ль-Къадрдин йиф мус жезва лагьана хабар кьуна. Ада ам 27-йиф я лагьана, гьатта кьин кьуна. Ибн Гьабиша, ам ваз гьинай чида лагьана, хабар кьуна. Ада лагьана: «Заз Пайгъамбарди ﷺ лагьай аламатдалди чир жезва: а йифен экуьнахъ ракъинин нурар гьамиша хьиз экуьбур яз жедач». ГьакIни Лайлату-ль-Къадрдин йиф я мекьи, я чими тушир, экуьди жеда лугьузва алимри.
Лайлату-ль-Къадрдин йиф инсанриз талагьна, ам чуьнуьхунин гьикмет, Аллагьдин ﷻ лукIари ам чпел гьалтдатIа лугьуз Рамазан вацран гьар са йиф ибадатда акъудун я.
Къуй Аллагьди ﷻ чаз Лайлату-ль-Къадрдин йиф лайихлу тегьерда тухудай мумкинвал гурай! Амин.
