Гуьрчегвал – Аллагьдин ﷻ регьим я
Зайифдиз нур гузвай ажайиб гуьзел гъетерин мяденди кIевнавай сирлу йифен цав, гьуьлуьн гуьзгуь хьтин цIалцIам чинал куькIвенвай экуьнин ярар, гатфариз тIебиат уях хьун ва адан кьетIен чIагай ранг, пакаман билбилдин назик дивдивар… Ибур вири сад ийизвайди вуч я? Гуьрчегвал… Суьгьуьрда твазвай ва руьгь хкажзавай.
«Князь, куьне садра «гуьрчегвили» дуьнья къутармишда лагьай гафар дуьзбур яни? Жанабияр, - кIевиз гьарайна ада виридаз, - князди, дуьнья гуьрчегвили къутармишда лугьуз, тестикьарзава!» (роман «КIамаш» («Идиот»), Ф. М. Достоевский).
Аллагьди ﷻ Вичин арифдарвилелди вири лап тамам жуьреда яратмишна, Вичин регьимдалди чакай гьар садаз кьадар авачир кьван няметар гана. Ахьтин няметрикай сад – элкъуьрна кьунвай алемдин гуьрчегвал, Адан махлукьатрин гуьзелвал гьиссдай чи алакьун я. Яни гуьрчегвал гьиссун – неинки акун ва ван атун – вучиз лагьайтIа гуьрчегвал винел патан акунрани жезва, гьакI манадани.
Вири махлукьатрикай Раббиди ﷻ чаз, Вичин лукIариз, гьикI бедендин гуьрчегвал ганватIа, гьакI руьгьдин гуьрчегвални ганва. Гьар са инсандиз гуьрчегвал кьатIунин эвелимживилер ава. Сада винел патан акунриз къимет гузва, муькуьдаз адан мана важиблу я, пуд лагьайди абур кьведни сад-садав кьурвилихъ къекъвезва.
Якъин, маса инсандин къенепатан алемдин надир, кьетIен гуьрчегвал ачухайла жуваз жезвай шад гьейранвилин гьисс са затIунивни гекъигиз жедач. Руьгьдин гуьрчегвал, адан акьалтIай намуслувал чир хьайила, чна жувазни хабар авачиз къецепатан ерийриз мад фикир хгузмач. Адан вилерин ранг гьихьтинди ятIа, адаз гьикьван буй аватIа, адал алай парталар цIийибур яни, тахьайтIа искибур – вири и итиж са вахтунда лап яргъаз акъатзава, квахьзава. Чна анжах гьиссзава ва амай вири шейэр рикIелай ракъуриз тазвай адан руьгьдин къаматдин секинардай нурда чун гуя цIразва. Гьа им я дерин ва адахъ галаз санал са затIуналдини кIев тавунвай инсандин гуьрчегвал.
Вири инсаният патал гуьрчегвилин лап акьалтIай мурад тир дережа
Хъсан къилих – им чириз ва руьгьдалди кьатIуз жедай гьа чинебан, михьи гуьрчегвал вич я. Ам – гьамиша адахъ къекъвез, асирралди адахъ чалишмиш жезвай гуьрчегвилин лап акьалтIай мурад тир дережадин бине я.
Инанмиш хьанвайбур патал и дуьньяда Аллагь Тааладин виридалайни хъсан махлукьатдин – чи кIани Мугьаммад Пайгъамбардин ﷺ - гьакъикъи гуьрчегвилелай гъейри маса гуьрчегвилин лап акьалтIай мурад тир дережа авач.
Пайгъамбардиз ﷺ акьалтIай гзаф хъсан къилих ва виридалайни гуьрчег винел патан акунар ава. Анас асгьабди лугьудай: «Аллагьдин Расулдилай ﷺ нур къвезвай, адан гьекьедин стIалар гевгьерриз ухшар тир, къекъведайла ам са жизви вилик алгъизвай ва эдеблувилелди (лайихлувилелди, амма явашдиз ваъ) къекъвезвай. Аллагьдин Расулдин ﷺ гъилерилай хъуьтуьл я пекдик, я парчадик зи гъил садрани хкIурди туш ва адахъай къвезвай атирдилай хъсан ни я мискдихъай, я амбрадихъай заз садрани атайди туш».
Пайгъамбарди ﷺ Аллагьдиз ﷻ ихьтин дуьа ийидай: «Я Аллагь ﷻ, Вуна зун лап тамамди яз халкь авуна, зи къилихни лап тамамди ая ман».
Раббидин Расулди ﷺ къилихдин ерияр хъсанвилихъ дегишарунихъ эвер гудай. Ада лагьана: «Гьакъикъатда, зун къилихар хъсанвилихъ дегишарун патал ракъурнава».
Ахлакьдин гуьрчегвилин важиблувилин гъавурда гьатун ва Аллагь ﷻ рази хьун патал рикIин сидкьидай адахъ чалишмиш хьун – Адаз ибадат авунин жуьрейрикай сад я.
