Гъуьлуь зи диде-бубадик нукьсанар кутазва
Зи гъуьлуь мукьвал-мукьвал зи дидени буба ва маса зи мукьвабур веревирд ийизва ва абурук нукьсанар кутазва. Чинал абуруз хъуьрезва, далудихъай гъибет ийизва. Идан патахъай чи арада гьамиша гьуьжетар жезва. Адаз гьикI тербет гуда?
Алимдин жаваб:
Са патан фикир чизвайла, амма муькуь пата а кардин гьакъиндай вуч фикирзаватIа чин тийидайла, ихьтин рафтарвилериз къимет гун лап четин я. Гьавиляй кьве патазни кьилди-кьилди ва санал яб гун, гьуьжетрин себебар жагъурун ва анжах ахпа герек тир меслятар ва насигьатар гун лап важиблу я.
Суалдай гъавурда акьазва хьи, куь гъуьлуьн къилих гзаф писди я, вичиз авайдан къадир авачир гъибетчи, мунафикь ва къалмакъалчи я. Аквадай гьалда, адаз гзаф хъсан ерияр ава, эгер абур себеб яз квез ам кIан хьана адаз гъуьлуьз фенватIа. Чаз са кас хъсан патахъ элкъуьриз кIан хьайила, анжах са туьгьметралди ва адак квай нукьсанар лугьуналди нетижадив агакьдач.
Гьар са месэла гьялдайла, вуч арадал атана кIанзаватIа чир хьун, жув патал мурад къейд авун лап важиблу я. Эгер мурад – адан вири пис хесетар дуьздал акъудун ва гьа идалди жува акъудзавай къарар регьятарун ятIа, адахъ галаз вири алакъаяр акъвазардайвал, ам дуьз къарар туш. Нагагь чаз рикIин сидкьидай алакъаяр хуьз кIанзаватIа ва кIаниди дуьз рекьел эцигунин, алакъаяр мягькемарунин мурад аватIа, а вахтунда гьа мурад кьилиз акъатун патал рекьер жагъурна кIанда. Сифте нубатда за квез туьнт тахьун, гъуьлуьхъ галаз гьуьжетар авун акъвазарун ва куь диде-бубадик ва мукьвабурук абур алачир чкадал нукьсанар кутун, гьич тахьайтIа Халикьдин ﷻ вилик чIехи гунагь жезвайди, ам секиндиз гъавурда тун я. Адаз вичиз гьикI жеда, эгер са кас далудихъай адан диде-бубадикай ва мукьвабурукай пис рахаз хьайитIа? Низ вичин диде-буба рикIин сидкьидай кIанзаватIа, ам гьич са чIавузни масадан диде-бубадикай пис рахадач, генани папан диде-бубадикай, чпикай некягьдалди вичин мукьвабур хьанвай. Нагагь абуруз дугъриданни туьгьмет ийидай кар аватIа, адавай ам абурун чинал лугьуз жеда.
За квез имамдин, гъавурда авай алимдин патав фин меслят къалурзава, ада квез кьведазни яб гана, арадал атанвай гьалдиз диндин жигьетдай къимет гудайвал, квез кьведазни насигьат ийидайвал. Жуван ва гъуьлуьн гунагьрилай гъил къачун Аллагьдивай ﷻ тIалабун рикIелай алудмир, Ада куьн дуьз рекьел эцигдайвал, и имтигьандай акъатдайвал ва куь алакъаяр мягькемардайвал.
Психологдин меслят:
Куь суалдиз жаваб гудайла, мад са суал арадал къвезва, гьикI куь гъуьлуь вичиз-вич акI тухудай мумкинвал гузва? Ада вичи ийизвай крар са жуьреда гьахълу ийизва хьи? Мумкин я, ада рикIин сидкьидай куь мукьвабуру ийизвай крар гьич виже текъвербур яз ва абур айибна кIанзавайди гьисабзава. Амма са гьихьтин ятIани себебралди, адвай вичин фикир ачухдиз лугьуз жезвач.
За гьакI фикирзава, вучиз лагьайтIа адав вич акI тухуз тазвай къене патан себебрай кьил акъудна кIанзава. И дуьшуьшда ада вич тухунин къайда кьве патал паюн герек я: ада лугьузвай гафарин маналувилин ва ада ийизвай кардин эдеблувилин патар.
Ада лугьузвай гафарин маналувилин патахъай, ада гьикI лугьузватIа ваъ, ада вуч лугьузватIа, гьаниз фикир гун лазим я. Мумкин я, ада а гафар квез лугьузва, абуруз ваъ, вучиз лагьайтIа адаз квел са вуч ятIани агакьариз кIанзава, абуру ийизвай крар тахсирлу ийиз ваъ. За куь фикир а кардал желбзава хьи, мумкин я, ада квез а гафар лугьузва, вучиз лагьайтIа, адан фикирдалди куьн гьабурун патал ала, вичин ваъ. Адаз и карда вичин кесер къурхувилик квайди аквазва ва куьне адан фикир кваз такьазвайди гьисабзава.
И гьалдин эдеблувилин патаз талукь яз лагьайтIа, ина, гьелбетда, куь гъуьлуь ийизвай кар хъсанди туш. Амма куьне адаз ада вич анжах далудихъай рахаз жедай зайиф инсанди хьиз тухузва лугьуз хьайитIа, куь алакъаяр лап фад кIеве гьатда.
Куьне куь гъуьлуь гьакI лугьунин себебар чирун лазим я. Квевай ачухдиз куь гъуьлуьвай хабар кьаз жеда, вучиз ада акI ийизватIа ва вуч себебралди ам куь мукьвабурукай акьван пис рахазватIа. И гьал арадал атунин себебдикай рахух. Адан гафариз ва крариз къимет гумир, анжах куьне вуч гьиссзаватIа, гьадакай лагь. Месела, квевай адаз лугьуз жеда хьи, ам куь мукьвабурукай акI рахадайла, куьне куьн са квекай ятIани атIанвайди хьиз, герек туширди хьиз гьиссзава. Вуж гьахъ ятIа, вуж батIул ятIа субутариз гьуьжетар тавуна, дуьз рахаз чир хьун лап важиблу я.
