Завай мукьвабурулай гъил къачуз жезвач

Аял чIавуз чIехи ваха зи кефи гзаф хадай. Хизанда захъ галаз пис рафтарвал ийидай, гьамиша алчахардай. Вахтуни рикIин хирер сагъарнач ва йисар алатайла, вири крар рикIел хтайла, за мукьвабурувай къакъатун гьиссзава ва абурухъ галаз рахаз кIанзавач. Завай абурулай гъил къачуз ва вири цIийи кьилелай башламишиз жезвач. Мумкин я, зи психика чIур хьанва. Адакай гьикI сагъ хъжеда?

А. Замятина, Владивосток

Алимдин жаваб:

Гьуьрметлу вах! Динди, иманди чаз мукьвавилин алакъаяр хуьн ва хизандин алакъаяр мягькемарун, ва чи кефи хайибурулай гъил къачун ва чаз авур пис крарай хъсан крар авун эмирзава.

Аллагь Таалади Пак Къуръанда лугьузва («Фуссилат» сурадин 34-35-аятрин мана): «Хъсандини писди барабар жедач (абурай жезвай сувабни жаза гьар жуьрединбур жеда). Жаваб це (писвилиз) хъсан затIуналди (авамвилиз милайимвилелди жаваб це, эдебсузвилиз – сабурдалди).

А чIавуз вахъ галаз душманвал ийизвайди ваз мукьва дуст жеда. Амма им (писвилиз хъсанвилелди жаваб гун) анжах сабур ийизвайбуруз ва виче хъсанвал авайбуруз ганва». Чаз аквазвайвал, Аллагь Таалади чаз гъил къачунихъ, сабур авунихъ ва писвилиз писвал тавунихъ эвер гузва. Куь дуьшуьшда сабур авуртIа, гъил къачуртIа хъсан я, вучиз лагьайтIа мукьва-кьилияр – ибур виридалайни мукьва инсанар я ва абур фад ва я геж гъавурда акьада ва квехъ галаз чеб дуьз тухун тавурди хиве кьада.

Аллагьдин Расулди лагьана: «Низ вичин ризкьи артух хьана ва уьмуьр яргъи хьана кIанзаватIа, къуй мукьвавилин алакъаяр мягькемаррай» (АльБухари, Муслим).

Чна квез меслят къалурзава пайгъамбаррикай ва валийрикай мукьвал-мукьвал кьисаяр кIелун – гьикI абуру четинвилера сабур ийизвайтIа, чпин халкьари гузвай дарвилер абуру дурумлувилелди ва мергьяматлувилелди гьикI эхзавайтIа ва чеб гьакI тухунай гьикI Аллагьди абур виниз хкажнатIа. ГьакI куь рикIиз секинвал жагъида. Къуй Аллагьди квез куьмек гурай.

Психологдин меслят:

И дуьшуьшда психика чIур хьуникай гьич рахунни герек къвезвач. Аквадай гьалда, им кIватI хьанвай рикIин тIарвилери авунвай таъсир я. Гьайиф хьи, куь пис тежрибади исятдани гзаф крар квев пис патахъай кьабулиз тазва. Гьа им я куьн куь мукьвабурувай яргъа хьунин себеб.

И дуьшуьшда, и гьал ачухун патал, куьн и кардиз маса жуьреда килигна кIанда. Ина ахьтин асул фикирдал амал авуна кIанда хьи, инсан тайин ийизвайди адан алатай крар ваъ, ада исятда ийизвай крар я. Эхь, куь мукьвабуру алатай вахтунда гзаф гъалатIар авуна, амма им исятдани абуруз гьахьтин фикирар ава лагьай чIал туш. Аялрини чIехибуру ийизвай крарин арада абур сад тирди къалурдай лишан эцигиз жедач. Аял чIавуз гзаф вахтара вахарин арада гьуьжет алай крар арадал къвезва. Им йисар фейила алатдай адетдин тежриба я.

Ина маса затI важиблу я. Зи фикирдалди, куьне абурукай хъел кьазва маса хийир хьунин себебдалди. Эхь, им са тIимил тажуб жедай кар хьиз аквазва, амма бязи вахтара инсанри хъел кьунин себеб ам жезва хьи, абуруз гьа идалди чпин метлеблувал къалуриз кIанзава.

Куьне куь мукьвабур сифтедай абуру квехъ галаз пис рафтарвал ийизвай лугьуз тахсирлу ийидайла, куь са паюниз исятда куьне ийизвай крар гьахълу тирди къалуриз кIанзава. Куьне абур куь татугайвилера тахсирлу авун акъвазарнамазди, вири бейкефвилер рикIелай алуднамазди ва куьне ийизвай крарин жавабдарвал куь хивез къачунмазди, куь уьмуьрдин мана михьиз дегиш жеда. Сифте жув дегишариз гатIума ва куь уьмуьр вич-вичелай хъсан патахъ дегиш жез башламишда.

АДИЛЬ ИБРАГЬИМОВ АЛИМ АЛИАСГЬАБ МУРЗАЕВ ПСИХОЛОГ