Къалабулух кутадай гьужумар
Къалабулух кутадай гьужумар
КичIевилин къалабулух кутадай гьужумриз вуч ийида? Къурхувилин гьиссди ва ачух тушир секинсузвили зун кьунва. Ингье хабарриз килигна – мад кичIевал ва къалабулух къати жезва. Килиг тавунани акъвазиз жезвач. Вуч ийида?
Алимдин жаваб:
Якъин хьи, гьич садрани кичIевилин гьисс синемиш тавур инсан авач. Садаз кьилди лифтдиз ва я мичIи подъезддиз гьахьиз кичIезва, садавай гьатта пуд лагьай мертебадани балкондал экъечIиз жезвач, садак самолётда аваз фин лазим хьайила кичIевилин къалабулух акатзава. Бязи инсанриз гьамиша мукьвабурун – гъуьлуьн ва я папан, аялрин – патахъай къалабулухди азият гузва, масабуруз кIвалах квахьиз кичIезва, са низ ятIани кесибвилихъай ва начагъвилихъай кичIезва. И сиягь лап яргъалди давамарайтIа жеда. Хайи чIавалай башламишна кьуьзуь жедалди вири и кичIевилери чаз секинвал гузвач. Са бязи кичIевилерихъ галаз чун хейлин секиндиз яшамиш жезва, амма са бязибуру чи уьмуьр гзаф четинарзава.
Сифтени-сифте куьне лап рикIин къеняй аннамишун лазим я хьи, Аллагь Таала авайди, вири Адан гьукумдик квайди ва са затIунивайни Адан ихтияр авачиз я куьмек гуз, я зиян гуз тежедайди.
Куьн гьакI телевизордиз, хабарриз килигиз вахт акъудмир, куьне Аллагь ﷻ рикIел гъваш (зикир ая), вучиз лагьайтIа зикирди иман гъанвайбурун рикIер секинарзава. Аллагьди ﷻ Къуръанда лагьанва (баяндин мана): «…Аллагь рикIел гъуналди тушни (иман гъанвайбурун) рикIер секин жезвайди» («Ар-Раад» сура, 28-аят). Мукьвал-мукьвал руьгьдинни ахлакьдин ктабар кIела, диндар инсанрин арада хьухь, мукьвал-мукьвал мискIиндиз алад, капI ва дуьаяр ийидайла Раббидин ﷻ вилик муьтIуьгъвал къалуриз алахъ.
Психологдин меслят:
Къалабулух кутадай гьужумрин патахъай эхиримжи вахтара лап гзаф суалар хьанва. Абурукай чIехи пай исятда артух хьанвай хабаррихъ ва малуматрихъ галаз алакъалу я. ТIугъвалдикай, патав гвай ва яргъа авай чара уьлквейра авай сиясатдин гьалдикай ийизвай ихтилатри инсанар четин гележегдин, кьиникьин ва жуьреба-жуьре четинвилерин фикиррал гъизва.
Хабарриз килигайла куь гьал дегиш жезва лугьуналди куьне куь суалдиз жаваб гана. Инал ихьтин суал арадал къвезва: куьн а хабарриз вучиз килигзава? Квез ван тахьана вуч ахъайиз кичIезва?
Аквадай гьалда, куьн вири хабарриз кичIевиляй килигзава. Хабарриз килигдайла квез акI жезва хьи, куьне жезвай крарал гуьзчивал ийизва. Амма адан чкадал квек генани къалабулух акатзава. Гьа и кар куьне акъвазарна кIанда. Гьавиляй жуьреба-жуьре чешмейрай гузвай хабарриз куьн килигун герек туш. Гьич тахьайтIа, куьне гзаф ихтибар ийизвай сад хкя ва гьадаз килиг.
Адалай гъейри, квез садлагьана кичIе хьайи вахтунда нубатсуз теспача акат тавун ва жуван гьалдикай Интернетдай жавабар жагъурун герек туш. Адан чкадал гьакI ярх хьухь, хъсан са кардикай фикир ийиз башламиша (виридалайни хъсан я алатай хуш крар рикIел хкун). Хъсан куьмек гуда, эгер а вахтунда сиве са цуру къенфет туртIа – ам гьикьван цуру хьайитIа, гьакьван хъсан жеда. Ада мефтI са гьиссерилай ва рикIел хкунрилай масабурал алудиз куьмекда.
Нагагь кичIевилин гьиссди квез лап пис эсер ийиз хьайитIа, пешекардин – неврологдин ва я психологдин – патав фейитIа хъсан жеда.
