Вучиз диде-бубайриз четин аялар гзаф кIанзава?

Зи стхади диде-бубадиз гзаф къайгъуяр арадал гъизватIани, адаз гьамиша лап эвелимжи фикир гузва. Куьмек гудайлани сифте нубатда гьадаз гуда, четинвилер ада вичиз вичи арадал гъизватIани. Адаз гьамиша са гьихьтин ятIани къалмакъалар, буржар ва нагьакьанвилер жезва. Заз лагьайтIа, аял чIавалай гьамиша ихьтин гафар тир ван къвезвайди: «Вун акьуллуди я кьван, вуна ви кьил акъудда». Вучиз диде-бубайриз четинвилер арадал гъизвай аялар гзаф кIанзава?

Психологдин жаваб:

Белки, ибур са тIимил шит гафар хьиз аквада, амма ина кьетIен хъсан фикир вичел а карди желбзава хьи, куьн диде-бубадиз къайгъуяр арадал гъин тийизвай аял я. Имни еке метлеб авай кар я. Амма ида квез шадвал гъизвач, вучиз лагьайтIа куьне куьн паюникай магьрум авунвайдай гьисабзава. Эхь, винелай ам гьакI акун мумкин я, куь чалишмишвилеризни килиг тавуна, диде-бубади квез дикъет гуникай ва квехъ гелкъуьникай гьахъсузвилелди куьн магьрум авунвайди хьиз я.

Амма ина муькуь падни ава. Четин аялди гьамиша гзаф дикъет истемишзава ва гележегдани адал гзаф гъил алаз жезва. Аквадай гьалда, диде-бубади квез бес кьадар дикъет гузвач лугьуз куьн бейкеф хьанва жеди, амма им абуруз куьн кIанзавач лагьай чIал туш, им куь патахъай абур секин тирдан инанмишвиляй я.

Эгер куь суалдиз жаваб гуз хьайитIа, ам дуьз таганвайди ашкара я. Четин аялар диде-бубайриз гзаф кIанзавайди туш, амма абуруз гзаф къуват харж ийизва ва абурукай гзаф хажалат жезва. А хажалат гзаф кIанивиляй туш, ам ахьтин аялар са квек ятIани акатиз кичIела гьамиша гуьзлемишзавайвиляй я.

Алимдин жаваб:

Диде-бубайриз аялрихъ авай кIанивал – аквадай гьалда, виридалайни экуь ва темягь авачир гьисс я. И кIанивал себеб яз абур гьазур я игитвилер ийиз, чпин чанар къурбанд ийиз, аялриз хъсан хьун патал вири къуватар эцигиз, чеб рикIелай алатна зегьмет чIугваз, абуруз лайихлу тербия ва чирвал гун патал.

Амма диде-бубайри Пайгъамбардин ﷺ эвер гун рикIелай алудна кIандач – аялриз дикъет гунин карда барабарвал ва адалатлувал хуьн, паюникай хкуд тавун, абуруз сад хьиз дикъет гун, гьатта чан-рикI ийидайлани ва теменар гудайлани. Аль-Бухариди ва Муслима чпин ктабра гъизвай гьадисрикай сада Аллагьдин Расулди ﷺ лугьузва: «Куь аялрин арада адалатлувал къалура ва барабарвал хуьх…», ва и гафар пудра тикрарна.

Барабарвал – им диде-бубади чпин гьиссерал гуьзчивал тухун я. Са аялдиз кIанивал къалуриз ва адаз дикъет гуз, муькуь аялар фикир тагана туна виже къведач – абурукай садани чеб къайгъу чIугуникай ва чпиз фикир гуникай хкуднавайди гьисс тийидайвал. Им диде-бубайриз талукь крар я.

Суалдиз жаваб гудайла, заз куьн диде-бубадихъ, абурукай пис фикир ийиз эгечI тавун меслят къалуриз кIанзава. Эхь, мумкин я, абур куь стхадин месэлайри гзаф къайгъудар авунва ва куь патахъай секин я, амма им куьн тIимил кIанивиляй туш, - ам жедай кар туш, вучиз лагьайтIа хъсан аял – им диде-бубадин виридалайни чIехи бахт я.

Диде-бубадиз куьмек гуз ва абуруз дикъет гуз алахъ. Ам Аллагьдин ﷻ вилик виридалайни хъсан крарикай сад я. Аллагьдивай ﷻ тIалаб абуруз сагъ-саламатвал гудайвал ва куь рикIе абурухъ кIанивал артухардайвал. Куь стхадихъ галаз алакъалу тир месэлаяр гьялунин карда абуруз куьмек це, ва куьне абурун разивал гьиссда – рикIе ва абурун вилера.

Вучиз диде-бубайриз четин аялар гзаф кIанзава?