Башламишай чкадал хтана
Башламишай чкадал хтана
Зи гъуьл лап дамах гвайди я, кIвалахда адахъ агалкьунар хьана, гьамиша виридан фикир адал желбнавай, амма и мукьвара ада яргъалди чпихъ ялзавай вири затIар адан гъиляй акъатна. Ам мад вичи башламишай чкадал хтана. Дустарикай гзафбуру ам туна. Ада гзаф хажалат ийизва, фад хъел къвезва, са касни акуна кIанзавач. Адаз гуя исятда вич авай гьалдихъай регъуьзва. Завай адаз гьикI куьмек гуз жеда?
Психологдин меслят:
Исятда адан рикIин гьал чIехи пай адан мукьвабурун рафтарвилелай аслу жеда. Лап мумкин я хьи, ада вичихъ агъанвай ва вичелай аслу ксар вичи алдатмишайди хьиз гьиссда.
Инай ихьтин нетижа хкатзава: куьне адахъ инанмиш хьун давамарзавайди ва гележегдин патахъай квез кичIевал авачирди ам гъавурда акьадайвал авуна кIанда. Ида адаз цIийи къуват гуда. Ина кьилинди, куьне адаз гзаф куьмек тагузвайди къалурун я, яни, валай вири алакьда хьтин гафар гьамиша лугьун тавун. Кар ана ава хьи, депрессиядин (къалабулухдин, ахвар тахьунин, хъел атунин) гьалда авай инсанри чпин крара гьиссерин иштираквал авуниз лап пис жаваб гун мумкин я.
Исятда адан кьиле ихьтин фикир тун важиблу я: вири гъиляй акъатна лугьуз, адан гъиляй акъатнавайди анжах пул къазанмишзавай чка я, амма адан алакьунар, чирвилер ва вердишвилер адав вичив гума ва абуру адаз арадал атанвай гьалдай экъечIиз куьмек гуда.
Идахъ галаз санал а кардиз фикир гун важиблу я хьи, адан фагьум адан гъиляй акъатнавай затIарал ваъ, адавай мад къазанмишиз жедай затIарал желб авуна кIанда.
Эгер куь гъуьл иман гъанвай кас ятIа, ихьтин крар гьакI гьавайда тежезвайди адан кьиле туна кIанда, ва эгер адавай са затI квахьнаватIа, ам чIехи бедбахтвиликай хкатунин себеб хьун мумкин я, ва нагагь ада сабур авуртIа, Аллагьди ﷻ адаз са шумуд сеферда артух хгуда. И уьмуьрда гуж акакь тийидай четинвилер инсандиз жедайди туш. Мумкин я ихьтин гафари адаз цIийи агалкьунар патал къуват гуда.
Алимдин жаваб:
И дуьньяда вири гьамишалугъ туширди, хъсанвилер ва четинвилер ЧIехи Раббидин ихтиярда авайди чир хьуни ва аннамишуни иман гъанвай инсандин гьал имансуздин гьалдилай тафаватлу ийизва. Эгер и арадал атанвай гьал адан гъалатIрихъ, кIвалахдив къайгъусузвилелди эгечIунихъ, адалайни артух яз, диндин фикирдай къайдаяр ва шартIар чIурунихъ галаз алакъалу ятIа, ам вири крариз цIийи кьилелай килиг хъувун, Аллагь Тааладивай багъишламишун тIалабун, ихтияррикай атIайбурун ихтиярар тамам хъувун лазим я.
КIвалахда татугайвилер хьун адан патай тахсир ва гъалатIар авачиз хьунни мумкин я, адахъ галаз алакъалу тушир шартIар арадал атун мумкин я, амма им, са шейинизни килиг тавуна, адан кьилел атана. И дуьшуьшдани ада сабур авун, вичиз авай няметрай Аллагьдиз ﷻ шукур авун, Адан кьадар-кьисметдал рази хьун лазим я.
Сухайб ибн Синан ар-Румиди агакьарайвал, Аллагьдин Расулди ﷺ лагьана: «Мусурмандин гьал гьикьван ажайиб ятIа аку! Гьакъикъатда, вири крар ам патал хъсан я ва мусурмандилай гъейри ам садазни ганвач. Эгер адаз шадвал хьайитIа, ада Аллагьдиз ﷻ шукур ийизва ва ам адаз хъсанвал жезва. Нагагь адан кьилел бедбахтвал атайтIа, ада сабур ийизва ва имни адаз хъсанвал жезва» (Муслим).
И гьадисда Аллагьдин Расулди ﷺ иман гъанвай инсандин гьалдал шад гьейранвал къалурзава ва амни а кардихъ галаз алакъалу я хьи, и дуьньядин уьмуьрдин са дегишвилеривайни ам хъсанвилерикай, къутармиш хьуникай ва агалкьунрикай магьрум ийиз жедач ва ихьтин нямет иман гъанвай касдилай гъейри садазни ганвач.
Арадал атай гьалда куьн адан патав хьун, адаз куьмек гун важиблу я. Адаз виликдай хьайи крар веревирд авун ва вилик фин меслят къалура, вучиз лагьайтIа Аллагьди ﷻ кхьенвайдакай хкечIиз жедач. Аллагь рази хьун патал дуьз рехъ хкягъун ва вилик фин важиблу я.
Алиасгьаб Мурзаев, психолог
Адиль Ибрагьимов, алим
