СУАЛ-ЖАВАБ

СУАЛ-ЖАВАБ

Сад-садал гьалтай кьве мусурмандини гьа са вахтунда салам ганватIа, абурун гьар садан салам муькуьдаз ганвай жавабдай гьисабзавани?

Аллагь Таалади Къуръанда лугьузва (баяндин мана): «Квез салам гайила адалай хъсан саламдалди ва я гьа гьахьтиндалди жаваб це. Гьакъикъатда, Аллагьди вири крарай гьахъ-гьисаб истемишда» («Ан-Ниса» сура, 86-аят).

Малум тирвал, мусурмандиз сифте салам гун хъсан кар (сунна) я, амма адан саламдиз жаваб гун чарасуз кар (ферз) я.

Эгер кьве кас сад-садал гьалтна гьа са вахтунда салам гуз гатIумнатIа, абурукай гьар сад муькуьдан саламдиз жаваб гун мажбур я, вучиз лагьайтIа сад-садал гьалтайла гайи салам жаваб патал бес жезвач.

Нагагь абурукай садан салам муькуьдалай вилик акатайтIа, кьвед лагьайда гайи салам жавабдай гьисабзава ва ада мад жаваб хгун чарасуз туш, анжах ихьтин дуьшуьш квачиз: адаз сифте салам гунин ният авайтIа. Ахьтин дуьшуьшда ада цIийи кьилелай жаваб хгун лазим я.

(«Мугъни аль-Мугьтаж», «Тугьфат аль-Мугьтаж»)

Чара хьайидалай кьулухъ руфунал залан тушиз иддада авай дишегьли гьихьтин иддадал (гъуьлуьхъ галаз чара хьайила ва я ам кьейила дишегьлиди вилив хуьзвай вахт) вил алаз акъвазун лазим я, эгер адан гъуьл кьейитIа: чара хьунин иддадал, гъуьл кьейи чIавуз ам чара хьанвайди гьисабдиз къачуна, я тахьайтIа хендедадин иддадал?

Эгер руфунал залан тушир ва са, я тахьайтIа кьве тIалакь гайидалай кьулухъ иддада авай дишегьлидин гъуьл кьейитIа, адал алай идда акъваз жезва ва хенедадин идда башламишзава. Гъуьл кьейидалай кьулухъ гуьзлемишунин вахт кьуд варзни цIуд югъ я. Яни чара хьайидалай кьулухъ авай иддадин амай пай амал аламачирди яз гьисабзава ва хендедадин идда гатIумзава.

Нагагь гъуьл тамам тIалакь (вири пудни) гайидалай кьулухъ кьенватIа, адан идда тIалакь гайидалай кьулухъ давам жезва ва вацран кьилерин арада пудра михьи хьун куьтягь хьайила акьалтI жезва, я тахьайтIа пуд варз алатайла, эгер адан вацран кьилер акъваз хьанватIа. Чара хьунилай кьулухъ жезвай идда, сифте дуьшуьшда хьиз, амал аламачирди яз гьисабзавач ва хендедадин иддадиз элкъвезвач, вучиз лагьайтIа тамам тIалакь гайидалай кьулухъ гъуьлуьнни папан арада авай гьар са алакъа атIузва.

(«Тугьфат аль-Мугьтаж»)

Гьажди садни хкат тавуна вири гунагьрикай михьи ийизвани?

Дуьз кьиле тухванвай гьажди, ам ийизвай касди гунагьар тавуртIа ва чиркин гафар талагьайтIа, вири алимрин гаф сад хьунал асаслу яз, вири гъвечIи гунагьар михьзава. ГьакIни, алимрин виридалайни гзаф якъин фикирдал асаслу яз, вири чIехи гунагьрикай михьи жезва, гьа жергедай яз гунагьар авун ва инсанрин, я тахьайтIа Аллагьдин ﷻ вилик мажбурнамаяр арадал атун себеб жезвай крарикайни. Яни Аллагь Таалади кьабулай гьажди гунагьар михьзава, амма абурун патахъай авай мажбурнамаяр амукьзава.

Месела, инсанди чарадан эменни вичиз къачуна. Чарадан эменни вичиз къачунай адаз гунагь кхьизва, гьакIни адахъ вичиз къачунвай эменни иесидив вахкун галкIурзава. Я тахьайтIа инсанди масадаз зарар ганва, кIантIа бедендиз хьурай, кIантIа эдебдин жигьетдай. Кьабулай гьажди чарадан эменни вичиз къачунин ва я зарар гунин гунагь михьзава, амма ада зарар ганвай касдин вилик авай мажбурнамайрикай ам азад ийизвач. Ада вичи азият ганвай касди вичелай гъил къачудайвал авун, вичиз къачунвай эменни иесидив вахкун лазим я. Гьа и кар талукь я Аллагьдихъ ﷻ галаз алакъалу тир ферз тир кпIаризни, сив хуьнизни. КапI ва я сив ахъаюнай инсандиз гунагь кхьизва ва кьабулай гьажди а гунагь михьзава, амма абур къаза хъувунин чарасузвиликай азад ийизвач.

(«Гьашия аль-Бужайрами», «Гьашия аль-Жамаль»)

«Яндекс Сплит», «Долями», «Подели» хьтин ва икI мад сервисрай метягьар маса къачудай ихтияр авани?

Алай аямдин дуьньяда метягьдихъ пул гунин жуьреба-жуьре къайдаяр теклифзавай гзаф кьадар сервисар ава. «Яндекс Сплит» ва «Долями» «исятда маса къачу – пул ахпа це» асул бине аваз метягь маса къачун теклифзавай сервисрик акатзава. Яни, маса къачузвай касдиз метягьдихъ гузвай пул са шумуд сеферда муьгьлетдалди вахкуз маса къачудай мумкинвал ава.

Эгер и сервисри пул гунин вахт алатна лугьуз пашманлух (неустойка) къалурнаваз хьайитIа, абурай шейэр маса къачун къадагъа я. Яни, эгер икьрарда пул гунин вахт алатайла файда (процент) ягъун къалурнаваз хьайитIа, ахьтин савдадин икьрардиз файдачивилиндаз хьиз килигзава, гьатта вахтунда пул ганваз хьайитIани.

Эгер икьрарди, вири пул кьве вацра гуз хьайитIа метягьдин къимет 20 агъзур, кьуд вацра – 25 агъзур жеда лагьана къалурнаваз хьайитIа, ахьтин савдадин икьрар дуьз туширди яз гьисабзава, вучиз лагьайтIа ам кутIунайдалай кьулухъ кьве патазни метягьдин дуьз къимет чир хьун лазим я, и дуьшуьшда лагьайтIа, ам пул гунин вахтунилай аслу я. Савдадин икьрарра ихьтин тайинсузвал виже къведай кар туш. Эгер маса гузвайда пул гунин кьве жуьре теклиф ийиз хьайитIа ва савда ийидайла, гьи жуьреда пул гудатIа абур тайин хьайитIа, ахьтин икьрар гьакъикъиди жезва.

Винидихъ лагьайдакай хкатзавайвал, эгер а сервисри метягь са шумуд сеферда муьгьлетдалди къимет вахкуз маса къачун теклиф ийиз хьайитIа ва идахъ галаз санал, пул гунин вахт алатна лугьуз файда къачун тийиз хьайитIа, гьакIни савдадин икьрар кутIундайла метягьдин акьалтIай къимет ва пул гунин вахт виликамаз лагьанваз хьайитIа, ахьтин савдадин икьрарар гьакъикъибур я ва а сервисрай метягь маса къачунал къадагъа алач. Нагагь винидихъ лагьанвайбурукай сад вилив хуьн тавунваз хьайитIа, ахьтин сервисра савдадин икьрарар кутIунун къадагъа я.

(«Мугъни аль-Мугьтаж»)