Руша смартфон къачу лугьузва
Руша смартфон къачу лугьузва
Зи руша вичихъ галаз са классда кIелзавай рушариз авай хьтин смартфон вичизни къачу лугьузва. Ада вад лагьай класс лап хъсан къиметралди акьалтIарна, амма заз ам Интернетдин ва соцсетрин зарардикай завай хуьз тежедайдахъай ва телефон хьайила адан кIелун, ахпа вич тухунин тегьерни чIур жедайдахъай кичIезва. Жегьилар гьикI чIур жезватIа, заз аквазва. Югъ-къандавай заз ам гъавурда тваз четин жезва: вучиз адан дустариз смартфон жедай ихтияр ава, амма адаз авач. За вуч ийида?
Психологдин меслят:
Гзаф диде-бубайриз и суал лап важиблуди жезва. Са манадин къимет гудалди са жерге себебар фикирда кьун лазим я.
Ина са лап важиблу шартI ава. Кар ана ава хьи, жуван аялдиз смартфон къачунач лагьана, куьне ам Интернетдин писвиликай хуьзвач. Ам гьакIан мах я. Аял жемятдихъай чара авунвач хьи, ам адан пай я, переменайра куь руш гьикI авуртIани вичихъ галаз кIелзавай рушарин телефонриз килигда ва абуруз анай вуч аквадатIа, квез гьич хабарни авач.
Алава яз, куь руша вич виридакай хкатнавайди хьиз гьиссда.
И гьалда аялдиз смартфон ишлемишунин эдебар чирун регьят я. Кар ана ава хьи, цIуд йис хьанвай аялдин гъиле смартфон гьатайла, адаз ам гьеле дуьз ишлемишиз чизвач ва ам Интернетдай, чпихъай яргъа хьана кIанзавай шейэриз килигун мумкин я.
Исятда аялди смартфон ишлемишзавай вахт ва ам квез килигзаватIа гуьзчивал тухудай гзаф кьадар сервисар ава. Месела, Android къурулушдин бинедаллаз Family Link тIвар алай пулсуз программа ава, ада смартфон гьикI ишлемишзаватIа гуьзчивал тухуз куьмек гузва. Квевай неинки ам гьикьван вахтунда ишлемишзаватIа, гьакIни куь аялди телефонда гьихьтин приложенияр твазватIа, гуьзчивал тухуз жезва. MacOS база авай смартфонриз гьахьтин программайриз ухшарбур ава.
Виридалайни кьилинди – аялдихъ галаз алакъаяр гуьзчивилин ва къадагъайрин бинедаллаз ваъ, ихтибарвилин бинедаллаз туькIуьриз алахъ. ГьакI квевай адаз гзаф таъсир ийиз жеда.
Алимдин жаваб:
ЧIехи алим имам аль-Гъазалиди кхьенва: «Ваз чир хьухь хьи, Аллагьди ﷻ аял диде-бубадиз хуьн патал (аманат яз) ганва. Адан михьи рикI багьа къимет авай гевгьер я, ва адал чна гьихьтин нехиш атIайтIани, ада ам кьабулзава».
Гьаниз килигна, эгер лап гъвечIи чIавалай диде-бубади аялдиз анжах хъсан крар ийиз чирайтIа, абур гьикI ийидатIа жува чешне къалурайтIа, ада, Аллагьдин ﷻ кьадардалди, абурал амал ийида ва и дуьньядани, эхиратдани бахтлу жеда. Ада авур хъсан крарай диде-бубадизни суваб жеда.
Нагагь аял чуьлдиз ахъайнавай гьайван хьиз туртIа, ам бахтсуз жеда ва диде-бубади адан патахъай гьикI хьайитIани жаваб гуда.
Са шакни авач хьи, смартфон аваз хьуниз гзаф хъсанвилер ава. И дуьньядиз ам акъатуни чи уьмуьр къулай авуна ва куь аял адакай хуьн акьван дуьз кар жезвач. Амма а гъвечIи компьютерда гьикьван писвал аватIа ва ам дуьз ишлемиш тавунин нетижайрикай адаз ахъаюн важиблу я.
И кар патал аялдихъ галаз алакъаяр ахьтин дережада аваз туькIуьрна кIанда хьи, ада квез ихтибар ийидайвал, адаз куьн вичин къайгъудик квайди ва куьн адан гъавурда акьазвайди аквадайвал. Иллаки рушаз диде ихьтин замин хьун, адаз ухшар жез алахъунин, ихтибарвилин ва кIанивилин чешне хьун важиблу я, вири четинвилера куьн адан гъавурда акьадайвал ва хъсан меслят гудайвал.
ИкI хьун мумкин я, эгер чун Аллагьдин ﷻ эмирар кьилиз акъудунин патахъай дурумлубур хьайитIа, Адан весийрал ва къайдайрал амал ийиз яшамиш хьайитIа.
