Эй инсанар…!

Эй инсанар…!

Къират туькIуьриз, алашадикай къвез,

Чукьван туькIуьриз, талашадикай къвез,

Гуж къалурзавай, тамашадикай квез,

ЦIалцIам гафарин афишадикай квез,

Эй инсанар, гунагь жезвачни?

Буьркьуьдан виляй шегьер аквазвайла,

Ажуздай усал тегьер аквазвайла.

Бубайрин рекьяй ферер аквазвайла,

Фалчидин рикIяй эквер аквазвайла,

Куьн, инсанар, русвагь жезвачни?

Лекьрен гъамунал пехъер хъуьруьрайла,

Хипен тумунал цIегьер хъуьруьрайла,

Паф хъалхъамдикай гьайкал туькIуьрайла,

Гьукум вуганвай абдал гьуьндуьрайла,

Бес инсанар, Аллагь ажугълу жезвачни?

ГъетIгъетIдикай чаз ханум туькIуь¬рай¬ла,

Малаикдикай, къвез, залум туь¬кIуь¬¬райла,

Къанлу жаллатIдик бес лувар кутурла,

Фуруз авудай тик гурар кутурла,

Кайи рикIяй бес агь къвезвачни?

КицIерихъ галаз, къвез, икьрар кутIурла,

ТIа жедачни рикI, чак сарар кутурла¬,

Галачир стIун, вак тумар кутурла,

Руьгьдин никIик ви паф тумар кутурла,

Къенивилихъ темягь жезвачни?

Эй инсанар! Инсан яз къвез чилерал¬,

Фу нез, къул хуьз, кIвалах ийиз гъилерал,

Куьз са чIавуз кьазва къилих гьайванрин,

Бед крарай цIайни такваз дуванрин?

Инсанривай куьз кIанзамач пай къачуз,

КIевевайдан гьарайдиз къвез, гьай къачуз?

Къвез гьайванрин къаншарда хьун инсанар,

РикIер тIа жез, ийизва чун пашманар¬.

Сада кьазва гьалтай инсан, кицIи хьиз,

КицIин къилих акуна лап цIийи хьиз,

Са масада кьазва хесет сикIерин,

Амалдарвал пай я лугьуз рикIерин.

Пуд лагьайда кьазва амал ламарин,

Ериш дегиш тийиз рекье камарин,

Кьуд лагьайди дуст, яр жезва иланрин,

Зегьер къачуз, гуда лугьуз инсанриз¬.

Вад лагьайбур физва рекьяй инсанрин,

Хуш уьмуьрда чка такьаз шейтIан¬рин,

Ни кхьиз хьуй писдаз рецепт дарманрин,

Чилел чка кьун техйирвал къал¬гъанри?

Инсандин уьмуьр

Мегъуьн тар хьиз, кана руьхъвер

хьун я, хьун,

Хайи халкьдиз экв, чимивал гун я, гун,

Хуш уьмуьрдин мана-метлеб, инсанар,

Пакдиз тIварар, ягь, намусни тун я, тун.

Нез, ксун жеч мана-метлеб уьмуьрдин,

Мана рамун я кукIушар гьуьндуьр тир.

Женг тахьайда экв, чимивал багъишдач,

Вилик падни кьадач ада уьзуьрдин.

Женг тахьайла, эхир къведа уьмуьрдин,

Агъавалда агатай чав уьзуьрди.

Женгина хьухь гьуьлел алай лепе хьиз,

Пакад йикъан сегьер патал атирдин.

Тупар ямир, тумуна кьакь авачиз,

Сив ахъаймир, гафуна гьахъ авачиз¬.

Буш бинедал хкаж мийир къелеяр,

Пака жедач, тарихда накь авачиз.

Са жув патал атун куьз я жагьандиз?¬

Элкъуьра чил гуьгьуьл шаддай рейгьандиз.

Инсанвилин дережа хуьх кьакьанда¬,

РикIин чиркер вахце абу лейсандив.

Инсан тар я бегьер гунал дамахдай,

Ам дигмиш хьун паталди жув патахъдай.

Тарцин хилер — несил, хъвазвай мижеяр,

Къачуз даим дегьнедавай чIа¬рахвдай.

Чан жуванбур

Чан жуванбур, рикIиз ала масанбур!

Ни къакъудна чи сифтегьан мукьвавал?

И дуьньяда чун вири я мугьманбур,

Ийин чна руьгьдин хирез дававал.

Амачни чахъ чун ахгуддай шад рекьер,

Гьарда вичихъ яргъан чIугваз, ял ийиз?

Фер атанвай цлар хьиз я чи жигер,

Лам шивдай кьаз, чIавун файтун гьал ийиз.

Чан жуванбур,- чIарахвар дегь дувулрин,

Ийин гадар кIватIай къванер гиневай.

Гъил къачуз хьун пай я дерин акьулдин,

ТIурар алаз аквамир лаш гъилевай!

РикIера хиб дуьзмиш мийир хъуьтIерин,

Къакъатунри серинзава уьмуьрар.

Тек хьайида чка кьадач гъетерин,

Куьмек хьайла жеда рекьихъ гиширар.

Къул сад хьайла бул жеда тIям, девлетар,

Цуьк акъудда хъуьтIуьн цикIиз алванри.

Чаравиле ава мекь, къай, хифетар,

Ша санал жен, тIям акакьдач душманрин.

А дуьньяда чун гьакIани къакъатда,

Чан аламаз кьабул тийин чаравал.

Уьмуьрдин рагъ гьуьмедив фад ахгатда,

ШейтIанри къуй тавурай чал агъавал.

Веледриз чи чизмач уймах, багърибур,

Пакадикай фикир тийиз физвай чун.

Хъендик кума ажузбурни дугърибур,

Шегьре рехъни жигъир течиз физвай чун.

Куьчеяр дар, дарискъал тир утагъра,

Кьарувална Ватандал шад бубайри.

Уьтквемдаказ экъечIнай фад синагърай,

КанатIани туьд гумади купIарин.

Пара хьанва дустар ягълу тавадин,

ТIуьна, хъвана лакIаб ягъиз хъфидай.

Амма кьери я садикьбур, дава тир,

Гьам гафунал, гьам сиринал кIевидай.

ЯкIунбурукай вучиз хьанва цацунбур?

Бес арха чаз герек тушни яман къуз?

Жуванбурукай мийир, инсан, калунбур,

Тахьун патал хайи чилел чун ажуз.

Дегиш жедач…

ЛагьайтIа заз: — Гадара чIал пехир тир,

Бубайрин тарс, дегь адетар гишир тир.

Гуда ваз тахт лап пачагьдин везирдин,

Жаваб гуда: “Кап фахъ маса гудач чIал,

ГъайитIани кьилел къаза, заз ажал”.

ТуртIани ал ракъиник квай жив хьиз зун,

Яд пайзавай бандунин кьил, сив хьиз зун.

Гьахъ рахайдаз нагьакь гайи къив хьиз зун,

Дегиш жедач амукьда яз Мукаил,

АтайтIани, чандиз четин девир.

АвуртIани акIажар къвез яшари,

АлтIушна кIуф ягъайтIани къушари,

Кьил элкъуьриз хьайитIани рушари,

Кар пузмишдач, тахьайтIани магьирди,

Руьгьдин эквер гуда халкьдиз шаирди.

Зун гьавади дегишардай живе туш,

КIус кесек я, тухуз тежер гарарвай.

Хайи чилел алкIурнавай пине туш,

Цуьк, михек я, миже кIани гатфарвай.

Зун Дербентдин рамиз тахьай къеле я!

Ипекдин рехъ тухванва зи хурудай!

Ам есирда душман хуьдай желе я,

Сачуналлай калар хьиз, чеб кьурурдай.

Зи кукIушар мескен хьанва лекьериз,

Азадвилин тIям акур кьакьанра.

Садра килиг куьн вилериз цуькверин,

Акьван хци яз таквадай аранра.

Зи лезги цав

Гьардахъ вичин чил хьиз, цав ава,

Куьлге, даях, кьилел къав ала.

Захъни ава лезги цав жуван,

Чил мес я заз, цав хъуьтуьл яргъан.

Цавун перде къазун авуртIан,

Рангар ягъиз, асун авуртIан,

Адан кIаник бахтлу я махлукь,

ТуштIа эгер, илифиз амукь.

Адан кIаник «Женнетдин багъ» ква,

ХъуьтIуьн цикIиз суст ийир рагъ ква.

Къаравул яз са шумуд дагъ ква,

Лежберривни куьтенрин магъ гва.

Яраб зи цав, чил хьиз, пайда жал?

ТIвар амачир халкьдин тайда жал?

Ваъ, рази жеч ахьтин кьисметдал,

Хъурт вегьинал лезги миллетдал.

Зун вахъ гала азгар, чIимел къуз,

Циф атайтIа, ахлудда ялгъуз.

Зун бахтлу я вун секин хьайла,

Карханайра кар къизгъин хьайла.

МУКАИЛ АГЬМЕДОВ