Суал-жаваб

Суал-жаваб

«Аль-Фатигьа» сура кIелдай вахтунда гафунин юкьвал са жизви акъвазайтIа жедани?

«Аль-Фатигьа» сура ва я маса сура, я тахьайтIа Къуръандин аят кIелдай вахтунда Пак Къуръан кIелунин къайдайрал амал авун лазим я, кIантIа ам ялун, гьарф кьведра артухарун ва я маса къайдайрал амал авун хьурай. Адан патахъай абурал амал авун чарасуз тирди Къуръан кIелзавайбурун виридан фикир сад хьанва.

Къуръанда авай гаф юкьвалай атIана виже къведач, яни гаф эхирдал кьван кIелун герек я. Гьаниз килигна, гьарфарин арада са жизви акъвазун къадагъа я. Месела, «наста`ин» гафуна «син» ва «та» гьарфарин арада акъвазун къадагъа я.

(«Ианат атI-ТIалибин»)

Чара жедай ихтияр авани, эгер чара хьайидалай кьулухъ папа явавилин уьмуьр тухудайдахъ гъуьл инанмиш ятIа?

Эгер чара хьайидалай кьулухъ папа явавилин уьмуьр тухудайдахъ гъуьл инанмиш ятIа, амма адахъ галаз некягьда хьуни ам зинадин гунагьдикай хуьзватIа, адаз тIалакь гудай ихтияр авач, эгер некягь хуьни адаз чIехи зарар тагуз хьайитIа. Нагагь ихьтин некягь хуьни адаз гзаф зарар гуз хьайитIа, адаз ахьтин некягь хуьнин чарасузвал авач.

(«Ианат атI-ТIалибин»)

Интернет-туьквенда гьакъидихъ къимет гун (отзыв) кхьейтIа жедани, месела, метягьдиз ва я ана ийизвай къуллугъдиз?

Тайин чкада къимет гун кхьин, месела, форумдал ва я интернет-туьквенда метягьдин карточкадин кIаник ихтияр ава, эгер а къимет гун гьакъикъатдихъ галаз кьазватIа. Амма къимет гуна якъин тушир малуматр аваз хьайитIа, месела, метягьдихъ авачир лайихвилер къалурун, я тахьайтIа са тайин метягь гьич къачун тавур касди, вичи а инсандивай метягь къачуна лугьуз тестикьарун ва адан метягьдилай ва я ийизвай къуллугъдилай тарифар авун къадагъа я, вучиз лагьайтIа ам таб я ва метягь къачуз кIанзавай инсанар ягъалмишвиле тун я. Ахьтин къуллугъ авуна къачур пулни гьарам я.

(«Аль-жамин ли агькам иль-Къуръан», «Аз-заважир ан иктираф аль-Кабаир»)

Девлетлу инсанриз ганвай садакьадиз Шариат гьикI килигзава ва ахьтин садакьадай Аллагьдин ﷻ патай тамам суваб жедани?

Девлетлу инсанриз садакьа гудай ихтияр ава ва ам гузвайдаз суваб кхьизва, амма муьгьтеж касдиз садакьа гун артух яз гьисабзава. Девлетлу касди садакьа къачун тавун хъсан я. Девлетлу касди вич кесиб, муьгьтеж яз къалуриз садакьа къачун къадагъа я.

(«Аль-мажму шаргь аль-Мухаззаб»)

Кьилди кпIуниз гьахьай касдиз, вич кпIуна аваз, имамдин гуьгъуьна аваз капI авунин ният ийидай ва адалди жемятдин кпIунин суваб къачудай ихтияр авани? Эгер инсан кьилди кпIуниз гьахьайдалай кьулухъ патав гвайбуру жемятдин капI ийиз башламишайтIа, вуч ийида?

Нагагь инсан кьилди кпIуниз гьахьнаваз хьайитIа, адаз кпIунин къене жемятдин кпIуниз гьахьдай ихтияр ава, амма акI авун хъсан туш ва гьа саягъда капI авур касдиз жемятдин кпIунин суваб жезвач.

Эгер ам кьилди кпIуниз гьахьайдалай кьулухъ патав гвайбуру жемятдин капI ийиз башламишайтIа, кьилди капI ийизвай касдиз ферз кпIунин ният суннат кпIунал дегишарун ва ам кьве ракатдалди акьалтIарун ва адалай кьулухъ жемятдин кпIуниз гьахьун хъсан я. Маса жуьре – ада гьасятда вичин капI аккъвазарзава ва жемятдин кпIуниз гьахьзава. Сад лагьай жуьре авун артух я, эгер ам а кпIунив агакьиз хьайитIа.

(«Тугьфат аль-Мугьтаж», «Гьашия аш-Ширвани»)

Кьин кьадайла гъил Къуръандал эцигун шартI яни? Эгер ятIа, ахьтин кьин чIурунай алава жермеяр авани? Нагагь туштIа, вучиз гьуьжет алай дуьшуьшра гьа жуьреда кьин кьазва?

Кьин гьакъикъиди хьун патал ам лугьун без жезва. Гъил Аллагьдин ﷻ Ктабдал эцигна кьин кьун адан гьакъикъивилин чарасуз шартI туш ва ам чIурунай алава жермеяр авач, кьин чIурунай къалурнавай адетдин жермедилай гъейри.

Къуръандал гъил эцигна кьин кьуниз талукь яз лагьайтIа, ам кьин кьазвай касдиз кичIе хьун патал ва адав жавабдарвилелди эгечIдайвал ийизвай кар я. Гьуьжет алай месэлайра а саягъда кьин кьун хъсан я.

(«Тугьфат аль-Мугьтаж», «Гьашия аш-Ширвани»)

Пул савкьват яз агакьнавай кас, ам пишкешайдаз кIандайвал харж авун мажбур яни?

Эгер са касди масадаз тайин тир мурадар патал пул багъишнаваз хьайитIа, пул агакьнавай кас ам багъишайда къалурай мурадар патал харж авуниз мажбур я. Амма багъишай касдин ниятни гьисаба кьун лазим я. Месела, багъишайда лугьузва: «За ваз и пул машин къачун патал багъишзава». И дуьшуьшда пул агакьнавай касди ам машин къачун патал ишлемишун лазим я. Эгер пул багъишай касди ам машин къачун патал гузва лагьанатIани, амма адан фикирда тайин гьа машин ваъ, адан яшайишдин шартIар кьезиларун авайтIа, пул гьи мурад патал хьайитIани ишлемишиз жеда.

Къейд:

Нагагь пул багъишайда лап сифте кьиляй лагьайтIа: «За ваз и пул багъишзава, вуна, мисал патал, машин къачунин шартIуналди», багъишунин икьрар гьакъикъиди тушиз гьисабзава, гьикI хьи и шартIуни багъишнавай шей пул агакьнавай касдин хсусиятдиз атуниз манийвал ийизва.

(«Равдат атI-ТIалибин», «Тугьфат аль-Мугьтаж»)