Сагъламвал – чIехи нямет я

Аллагьдин Расулди вичин насигьатрин жергеда сагъламвал хуьнин ва кефсуз жедалди ам ишлемишунин насигьат туна. Ибн Аббаса агакьарайвал, Аллагьдин Расулди лагьана: «Вад затI ишлемиша, маса вад затIунихъ галаз дуьшуьш жедалди: ви кьиникь къведалди ви уьмуьр ишлемиша, вун азарлу жедалди ви сагъламвал ишлемиша, вун кIвалахрал машгъул жедалди ви азад вахт ишлемиша, вун кьуьзуь жедалди ви жегьилвал ишлемиша, вун кесиб жедалди ви девлет ишлемиша» (Аль-Гьаким).

Амма инсандиз хъсан, сагълам гьалдихъ вердиш хьайила, гзаф вахтара Аллагьди адаз регьим яз ганвай сагъламвилин къадир жезвач ва Адаз шукур ийизвач. Ибн Аббаса агакьарайвал, Пайгъамбарди лагьана: «Кьве няметдикай инсанрикай гзафбур зарарда ава: абур сагъламвални азад вахт я» (Аль-Бухари).

Абур зарарда хьунин себеб ам я хьи, абуру ам дуьз ишлемишзавач, гунагьар ийиз чпин сагъламвал ва вахт серфзава. Им лагьайтIа, Аллагьдиз чIехи шукур тавун я – Адан регьим Адаз асивал авуна ишлемишун.

И дуьнья – ахтармишунин чка я, абурукай сад начагъвал я. И ахтармишун мусурман патал регьим я, вучиз лагьайтIа ада ам гунагьрикай михьи ийизва. Аллагьдин Расулди лагьана: «За кьин кьазва Адал, Нин ихтиярда зи руьгь аватIа, чилел ахьтин мусурман авач хьи, вуж начагъвал хьтин ва я са маса бедбахтвилик акатнатIа ва Аллагьди адан гунагьар гадар тавур (гьа жуьреда), гьикI тарци вичин пешер гадарзаватIа» (Ибн Гьиббан»).

Амма начагъвал – им неинки азарлу кас патал регьим я, ам гьакI сагълам кас патални регьим я, вучиз лагьайтIа ам азарлудаз килигзава ва адахъ гелкъвезва ва адаз чIехи суваб къазанмишдай мумкинвал жезва.

Азарлудаз килигзавайда адаз чIехи куьмек ийизва хьи ва и кардай адаз чIехи савкьват гьазурнава.

Ибн Умара агакьарайвал, садра Аллагьдин Расулдин патав са кас атана ва хабар кьуна: «Я Аллагьдин Расул , Аллагьдиз виридалайни кIани инсанар гьибур я ва Аллагьдиз виридалайни кIани крар гьибур я!» Пайгъамбарди жаваб гана: «Аллагьдиз виридалайни кIани инсанар – им абурукай виридалайни менфят авайбур я ва Къудратлу Раббидин вилик виридалайни хъсан кIвалах – им вуна мусурмандиз бедбахтвиле куьмек гуналди, адан паталай бурж вахкуналди ва я адан гишинвал кьиналди адаз гъизвай шадвал я. Гьакъикъатдани, жуван мусурман стхадиз ам муьгьтеж карда куьмек гун заз мискIинда са вацра агална ацукьунилай (итикаф) кIани я» (АтI-ТIабарани).

Азарлудаз килигзавайда адалай туькьуьлвал ва пашманвал алудзава ва гьа идай ЧIехи Дувандин юкъуз Аллагьди адалай пашманвал алудда ва адаз куьмек гуда, та ада Вичин лукIраз куьмек гузмай кьван.

Абу Гьурайради агакьарайвал, Аллагьдин Расулди лагьана: «Ни мусурман и дуьньядин са пашманвиликай хкудайтIа, Аллагьди ам Дувандин йикъан са пашманвиликай хкудда. Ни такьат авачир буржлудан гьал кьезиларайтIа, Аллагьди адан вичин гьал и дуьньяда ва эхиратда кьезиларда. Ни мусурман кIевайтIа, Аллагьди ам и дуьньядани эхиратдани кIевда. Аллагьди Вичин лукIраз акьван чIавалди куьмек гуда, та лукIра вичин стхадиз куьмек гузмай кьван» (Муслим).

Пайгъамбардин руш Рукъия азарлу хьайила, ада Усман ибн Аффаназ Бадрдин женгина иштирак тавуна, вичин паб Рукъиядихъ галаз акъвазун ва адахъ гелкъуьн эмирнай. Пайгъамбарди адаз лагьана: «Ваз женгина иштиракайбуруз кьван сувабни жеда ва душмандивай гьатай шейэрни» (Аль-Бухари).

Абу Гьурайради агакьарайвал, Аллагьдин Расулди лагьана: «Дувандин юкъуз Аллагь Таалади лугьуда: «Эй Адаман хва! Зун кефсуз хьана, амма вун Зи кьилив атанач». Инсанди лугьуда: «Я Рабби! Зун Ви, алемрин Агъадин кьилив гьикI къведай кьван?» Халикьди лугьуда: «Ваз чизвачирни кьван, Зи лукIарикай флан кас азарлу хьанвай, амма вун адан кьилив фенач». Ваз чизвачирни мегер, эгер вун адан патав фейитIа, ваз адан патав Зун жагъидайди (Зи пишкеш ва акьалтIай намуслувал)?» Ахпа Аллагьди лугьуда: «Эй Адаман хва! За вавай тIуьн тIалабна, амма вуна ганач». Инсанди лугьуда: «Я Рабби! За Ваз, алемрин Агъадиз тIуьн гьикI гудай кьван?» Аллагь Таалади лугьуда: «Ваз чизвачирни кьван, Зи лукIарикай флан касди вавай тIуьн тIалабна, амма вуна адаз ганач. Ваз чизвачирни мегер, нагагь вуна адаз тIуьн ганайтIа, ам ваз Зи патавай къажгъидайди?» Халикьди лугьуда: «Эй Адаман хва! За вавай Заз яд гун тIалабна, амма вуна ганач». Инсанди лугьуда: «Я Рабби! За Ваз, алемрин Агъадиз яд гьикI гудай кьван?» Аллагьди лугьуда: «Зи лукIарикай флан касди вичиз яд гун тIалабнай, амма вуна а кар авунач. Эгер вуна адаз яд ганайтIа, ам ваз Зи патавай къажгъидай» (Муслим).

И гьадисдай чаз аквазва, гьикI Аллагь Таалади Вичин лукIравай, адаз суваб хьун патал ганвай мумкинвилерай гьисаб кьазватIа, амма ада абур ишлемишнач. Амма вири и мумкинвилер ишлемишиз ва Аллагьдин патай суваб къачуз жеда а касдивай, вуж азарлу касдиз килигиз ва адахъ гелкъвез хьайитIа.

АБДУЛЛА АБДУЛКЕРИМОВ