Мукъаят хьухь!

Мукъаят хьухь!

Чан алай затIариз цIалди азабар гун къадагъа тирдакай

1. Абу Гьурайради лагьана: «Са сеферда чун дяведиз ракъурай Аллагьдин Расулди ﷺ чаз лагьана: «Эгер квел флан ва флан ксар гьалтайтIа», - кьве къурайшит фикирда аваз, абурун тIварарни кьуна, - «абуруз цIай яна куг!» Ахпа, чаз рекье гьатиз кIан хьайила, ада лагьана: «Гьакъикъатда, за квез флан ва флан ксариз цIай яна куг лагьанай, амма, гьакъикъатда, цIалди азабар гудай ихтияр анжах са Аллагьдиз ﷻ ава, гьаниз килигна, эгер квез а кьвед жагъайтIа, абур гьакI яна йикь» (Аль-Бухари).
2. Ибн Масуда лагьана: «Садра, Аллагьдин Расулдихъ ﷺ галаз чун гъазаватдиз фидайла, ам вичин гереквал аваз яргъа хьана, чаз лагьайтIа, кьве шараг галай яру нуькI акуна. Чна адан шарагар къачуна ва нуькI лагьайтIа, чаз мукьва хьана ва лувари ван ийиз, чал элкъвез гатIумна. Пайгъамбар ﷺ хтайла, ада чавай жузуна: «И нуькIрев ва адан шарагрив азаб чIугваз турди вуж я?! Абур адав вахце!» Адаз чна цIай ягъай цекверин кIунтI акурла, ада хабар кьуна: «Идаз ни цIай яна?» Чна лагьана: «Чна». А чIавуз Пайгъамбарди ﷺ лагьана: «ЦIун Раббидилай ﷻ гъейри садани масабуруз цIун азабар гун лазим туш!» (Абу Давуд).

Иесиди вахкун истемишзавай затI мумкинвал авай касди вахкун яргъалди вегьин къадагъа тирдакай

Аллагь Таалади лагьана: «Гьакъикъатда, Аллагьди квез квел ихтибарнавай затI адан иесидив вахкун эмирзава…» («Ан-Ниса», 58).

1. Абу Гьурайради агакьарайвал, Аллагьдин Расулди ﷺ лагьана: «Девлетлу касди бурж вахкун яргъал чIугун адалатсузвал къалурун я, ва гьахьняй, эгер квевай садав вахкана кIанзавай бурж девлетлу касдал ракъурун теклиф авуртIа, къуй ам рази хьурай (Ибн Гьажаран баянра лугьузва хьи, девлетлу касди бурж вахкун яргъал чIугун адалатсузвал къалурун хьуниз килигна, бурж вуганвайди бурж адал ракъурунин теклифдихъ галаз рази хьун лазим я, вучиз лагьайтIа ахьтин дуьшуьшда бурж вахчун регьят акъвазда, адалайни гъейри, гунагьдик акатиз кичIевили девлетлу кас бурж фад вахкуниз гьевеслу авун мумкин я) (Аль-Бухари, Муслим).

Етимдин мал-девлет харж авун къадагъа тирдакай

Аллагь Таалади лагьана: «Гьакъикъатда, гьахъсузвилелди етимрин мал-девлет незвайбуру чпин руфунар цIалди ацIурзава ва мукьвара абур Жегьеннемдин цIа куда!» («Ан-Ниса», 10).

Аллагьди ﷻ гьакIни лагьана: «Етимдин мал-девлетдиз хъсан ният хьунилай гъейри, масакIа мукьва жемир…» (Яни: етимдин мал-девлетдиз, адаз анжах хийир жедай ва ам хуьниз ва я артух хьуниз куьмек гудай крар ая) («Аль-Ан`ам», 152).

Аллагьди ﷻ гьакIни лагьана: «Абуру вавай етимрикай хабар кьазва. Лагь: «Абуруз хийир жедай кар авун виридалайни хъсан я, амма эгер куьне абурун мал-девлет куьдахъ галаз сад авуртIа, абур – куь стхаяр я хьи, Аллагьди ﷻ гунагькар хъсан крар ийизвайдавай чара ийида…»» («Аль-Бакъара», 220).

1. Абу Гьурайради лагьана: «Са сеферда Пайгъамбарди ﷺ лагьана: «Ирид телефдай гунагь авуникай кьил къакъуд». Инсанри хабар кьуна: «Я Аллагьдин Расул ﷺ, абур гьи гунагьар я?» Ада лагьана: «Аллагьдихъ ﷻ галаз санал масабуруз ибадат авун, суьгьуьрчивал, ихтияр авачиз Аллагьди ﷻ яна кьин къадагъа авунвай инсан кьиникь (ина фикирда тайин кас авач, умуми гьалда вири инсанар, чеб анжах малум тир дуьшуьшра яна рекьидай ихтияр авай, идан патахъай Шариатда кутугай рекьер къалурнава), файдачивал, етимдин мал-девлет тIуьн; гьужумдай юкъуз кьулухъ чIугун ва михьи иман гъанвай дишегьлияр зинавиле тахсирлу авун, чпи ахьтин кардикай гьатта фикирни тийизвай» (Аль-Бухари, Муслим).

«Риязу-с-Салигьин» ктабдай.