Фалчийрин, килигдайбурун патав фин еке асивал я!
Фалчийрин, килигдайбурун патав фин еке асивал я!
Абуру лагьана: «Я Аллагьдин Расул ﷺ, амма бязи вахтара абуру чаз са вуч ятIани лугьузва ва ам дуьз яз акъатзава». А чIавуз Аллагьдин Расулди ﷺ лагьана: «Ам – гьакъикъатдихъ галаз алакъа авай гаф я, сифте чинерди ам чуьнуьхзава, ахпа ам вичин дустунин (яни фалчийрикай тир вичин дустунин) япа твазва, абуру (фалчийри) лагьайтIа, адак тапаррин виш гаф акадар хъийизва» (Аль-Бухари, Муслим).
Аишадин гафарай аль-Бухариди гъизвай и гьадисдин жуьреда лугьузвайвал, адаз ван хьана Аллагьдин Расулди ﷺ лугьуз: «Гьакъикъатда, цавара къарар акъуднавай (яни Аллагьди ﷻ кьадар-кьисмет авунвай ва гележегда гьикI хьайитIани жедай) крарикай лугьузвай малаикар циферал алаз эвичIзава, чинеба яб гузвай шейтIанриз абурун гафарин ван къвезва ва абур фалчийрин кьиле твазва, ахпа абуру шейтIанривай ван хьайидак чпин патай тапан виш гаф кухтазва».
- Сафия бинт Абу Убайдади лагьана: «Пайгъамбардин ﷺ папарикай садан гафарай агакьарайвал, Пайгъамбарди ﷺ лагьана: «Килигдайдан патав фейи, адавай са шей хабар кьур ва адахъ инанмиш хьайидан капI яхцIур юкъуз кьабулдач» (Муслим).
- Ибн Аббаса агакьарайвал, Аллагьдин Расулди ﷺ лагьана: «Гъетерин гьерекатдал гуьзчивал авунин рекьелди чирвал къачузвайди (яни астрологиядал машгъул жез, гележегда вуч жедатIа чириз алахъзавай кас) суьгьуьрчивилин жуьрейрикай садал машгъул жезва (суьгьуьрчивал залан гунагьрик акатзава) ва адаз гьикьван гзаф ахьтин чирвал хьайитIа, гьакьван гзаф ам суьгьуьрчивилик акахьзава» (Абу Давуд).
- Муавия бин аль-Гьакама лагьана: «Адалай кьулухъ за лагьана: «Я Аллагьдин Расул ﷺ, са тIимил вилик зун бутперес тир, ахпа Аллагьди ﷻ заз Ислам багъишна, амма чи арада гилани фалчийрин патав физмайбур ама». Пайгъамбарди ﷺ лагьана: «Вун абурун патав фимир». За мад лагьана: «Чи арада пис лишанрихъ агъазвай инсанарни ава». Пайгъамбарди ﷺ лагьана: «Абуру ахьтин затIар анжах чпин рикIера гьиссзава (яни, абуру а лишанрихъ са гьихьтин ятIани мана авайди хьиз фикирзава), амма ада абур са чIавузни акъвазарун лазим туш (Маса гафаралди лагьайтIа, гьар жуьредин пис лишанри са чIавузни инсанар чпи тайин авунвай краривай акъвазарун лазим туш). За лагьана: «Чи арада цIарар чIугвазвайбурни (яни фалчивилин са жуьре: фалчиди фад-фад къумадал гзаф цIарар чIугвазва ва адаз вичи шумуд цIар чIугунватIа чизвач. Ахпа ада кьве-кьве цIар чIуриз башламишзава. Эгер эхирдай кьве цIар амукьайтIа, ам хъсан лишан яз гьисабзава, нагагь сад амукьайтIа – пис) ава». Пайгъамбарди ﷺ лагьана: «Пайгъамбаррикай сад авай (Бязи баян гузвайбуру гьисабзава хьи, ихтилат Идрис пайгъамбардикай физва. ГьакIни къейд ийизва хьи, а кар дуьз авунин чирвал инсанри квадарна), адани цIарар чIугвазвай, ва нивай адавай хьиз жезватIа, къуй авурай» (Муслим).
Къушари лув гуниз килигна фал вегьин
- Анаса агакьарайвал, Аллагьдин Расулди ﷺ лагьана: «Азар анжах Аллагьдин ﷻ кьадардалди садакай-садак физва, ва къушари лув гун пис лишан туш (Исламдин вилик квай девирда арабрин арада фикирнавай кардихъ агалкьун хьунин патахъай къушари лув гунин жуьредиз килигна фалчивал авунин адет чкIанвай), амма хъсан лишанар заз бегенмиш я». Инсанри хабар кьуна: «Хъсан лишан вуч я?» Пайгъамбарди ﷺ лагьана: «Хъсан гаф» (Аль-Бухари, Муслим).
- Ибн Умара агакьарайвал, Аллагьдин Расулди ﷺ лагьана: «Азар анжах Аллагьдин ﷻ кьадардалди садакай-садак физва, ва къушари лув гун пис лишан туш, эгер бедбахт са затI аватIа, ам кIвал, дишегьли ва балкIан я (АтI-ТIабараниди гъизвай гьадисда агакьарзавайвал, Пайгъамбарди ﷺ лагьана: «КIвалин бедбахтвал – адан дарвал ва пис къуншияр я, балкIандин бедбахтвал – ада вичел алаз физ тун тавун я, дишегьлидин бедбахтвал лагьайтIа – адаз аял тахьун ва пис къилих»)» (Аль-Бухари, Муслим).
- Бурайдади агакьарайвал, Пайгъамбарди ﷺ са вахтундани пис лишанриз фикир гайиди туш» (Абу Давуд).
- Урва бин Амира агакьарайвал, са сеферда Пайгъамбар ﷺ алай чкадал са касди хъсан ва пис лишанрикай ихтилат авуна. Пайгъамбарди ﷺ лагьана: «Ибурукай виридалайни хъсанди хъсан лишан я (яни са затI акурла, Аллагьди ﷻ куьмек гунин ва хъсан нетижа хьунин патахъай инсан умудлу ийизвай вири шейэр), амма пис лишандини инсан вичи кьетIнавай кардикай акъвазарун лазим туш. Эгер инсандиз вичиз бегенмиш тушир кар акуртIа, къуй ада лугьурай: «Я Аллагь ﷻ, Валай гъейри хъсанвал садавайни гуз жедач ва Валай гъейри садавайни писвал алудиз жедач, ва Валай гъейри садахъни я къуват, я къудрат авач! (Эхиримжи гафар масакIа таржума авуртIани жеда: «…ва анжах Вуна къуват ва къудрат гузва)» (Аллагьумма, ля яти би-ль-гьасанати илля Анта, ва ля ядфау-с-саййиати илля Анта, ва ля гьавля ва ля къуввата илля бика!) (Абу Давуд).
«Риязу-с-салигьин» ктабдай.
