Бахтуни заз чин гузвач жал?
Арада къалмакъал хьайила, папа заз рикIиз такIан жедай гзаф гафар лагьана. Зун бахтуни чин тагузвайди ва са затIни туширди я лагьана, са чIавузни заз гъуьлуьз къвез кIанзавайди тушир (гуя мукьва-кьилийри рекьив гъана) ва зун акунани кIанзавач лагьана. Къалар секин хьана, амма завай адаз а гафар багъишламишиз жезвач. Санал яшамиш жезвай хьизни я, амма гзаф гьарма вич-вичиз. Вуч ийида?
Алимдин жаваб:
Гьакъикъатда, Аллагь Таалади ганвай няметрикай виридалайни чIехи нямет мез я. ЧIехивилел гьалтайла ам гъвечIи я, амма зиян ва тIарвал гунин карда чIехи я. Хуьз тежезвай меци гузвай зияндикай саламат анжах а кас жеда, ни кисна акъвазуналди ва диндин эмиррал амал авуналди адал кьенерар акьалжнатIа. Гьавиляй кисун – тарифдин ери я. Пайгъамбардин ﷺ гьадисда лугьузва: «Вуж кисна акъвазайтIа, ам къутармиш жеда» (Ат-Тирмизи). Яни, ни буш, герек авачир, нагьакьан ихтилатрикай вич хвейитIа, ам Дувандин юкъуз къутармиш жеда.
Куь дуьшуьшдикай лагьайтIа, заз куь кефи хунай куьне папалай гъил къачун меслят къалуриз кIанзава, эгер ам а кардал пашман хьанатIа ва багъишламишун тIалабнатIа. Вучиз лагьайтIа Аллагь ﷻ Вичин лукIариз регьимлу я, гъил къачуз кIандайди я ва чазни сада-садалай гъил къачун эмирзава.
Къалмакъал хьайи арада инсанри сада-садаз рикI тIардай гзаф гафар лугьун мумкин я ва, бязи вахтара, меци авур хер яргъалди сагъ хъжеда, амма гунагьар виридавай жезвайди я ва инсанрикай виридалайни хъсанди ам я хьи, ни вичин гъалатIар аннамишна, багъишламишун тIалабзаватIа.
Дишегьлийриз чпин асулдай гужлу гьиссер хас я, абуруз фад хъел къведа ва герек авачир гзаф гафар лугьун мумкин я. Гьавиляй Аллагь Таалади некягьдин алакъаяр итимдихъ галаз алакъалу авунва, вучиз лагьайтIа ам акьулдиз, сабурдиз, мез хуьниз артух я. Гьайиф хьи, гзаф итимривайни чпин мецерин иесивал ийиз жезмач ва им мукьвал-мукьвал ва фагьум тавуна жезвай чара хьунрин себеб жезва.
Мумкин я, квез мад куь рикI тIардай гафарин ван къведай гьалар арадал атун. Вуч ийида кьван, уьмуьр гьахьтинди я, и дуьньяда михьи бахтунин заминвал авач. Гьавиляй жув гъил къачуз вердишарна кIанда – инсан а кардиз лайихлу я лагьана ваъ, Аллагьдиз ﷻ шукур авунин лишан яз ва гьа багъишламишун себеб яз чи гунагьрилайни гъил къачунин умуд аваз. А чIавуз квез руьгьдин секинвал жагъида: а гъил къачун куьне багъишламишзавай касдилай квез гзаф герек я.
Психологдин меслят:
Куь суалдиз жаваб гудалди, дишегьлидинни итимдин психологиядин асул дибдин тафаватлувилериз фикир гун лазим я. Кар ана ава хьи, дишегьлийрин чIехи паюни чпи лугьузвай гафариз гзаф метлеб гузвач, амма гьа са вахтунда чпиз лугьузвай гафариз зурба фикир гузва. Итимрин чIехи паюни лагьайтIа, гьикI ван хьайи гафариз фикир гузватIа, гьакI лугьузвай гафаризни фикир гузва. И тафаватлувал чаз куь папа лагьай гафариз къимет гун патал герек къвезва.
Аквадай гьалда, ада квез а гафар лугьудай вахтунда, адаз квекай хъел авай. Гьелбетда, ахьтин гужлу гьиссерин гьалда авайла адан рикIел квехъ галаз хьайи хъсан вакъиаяр рикIел хтун мумкин тушир. Эхь, мумкин я, са мус ятIани адаз а некягь хьана кIанзавачир жеди. Амма вахтар фейила ам и кардиз масакIа килигдач лагьай чIал туш.
Эхь, квез ада лагьай гафарин патахъай куьне вуч гьиссзаватIа, куьн адахъ галаз рахун лазим я. Амма куьне адавай пашман хьунин ва гьайиф чIугунин гафар истемишмир. Эгер икьван чIавалди куьн хъсандиз яшамиш жезвайтIа ва гилани гьакI давамарзаватIа, а дуьшуьшдихъ галкIун герек туш.
