Зун… къаридиз «гъуьлуьз фена»
КIуьд йисан вилик зун гъуьлуьз фена. Зи 19 йис тир. А вахтунда куьне завай вун икьван фад вучиз гъуьлуьз физва лагьана хабар кьунайтIа, за лугьудай хьи, гьакI адет хьанва. Ахпа кьуьзуь хьайи 30 йис хьанвайди зун ни тухуда кьван?
Диде-бубадиз, чIехи бубайриз, чIехи дидейриз, къуншийриз, жемятдиз, мумкин я, зун бахтсуз хьана кIанзавачир. КьатIун тавуна башламишай хизандин уьмуьрди жегьилар квел гъида? Ида некягьдиз гьихьтин эсер ийида? Ша чна адетдин са хизандин мисалдалди и месэладай кьил акъудиз алахъин.
Гъуьлуьз фейила гъуьлуь къачуда
Заз са затI кIан хьайила, месела, телефон къачуз, ва жув хайи юкъуз са шей багъишун тIалабайла, дидеди гьамиша лугьудай: «Гъуьлуьз фейила гъуьлуь къачуда». ГьакIни заз ван къведай дишегьлийри чпи-чпиз ва я чпин рушариз ихьтин меслятар гудайла: «Гъуьлуь къачурай, вун таъмин авун адан мажбурнама я».
МефтIеди и гафар къайда хьиз кьабулзавай: гъуьлуьз фин = азадвал + агьвал (хкягъунин азадвал, гафунин азадвал, иниз-аниз финин азадвал). Заз кIандай вуч хьайитIани къачудай гъуьл жеда. Мад – за сиягьат ийида. Зун гьикьван дуьзена тир!
Гъуьлуьк хьунин уьмуьрдин гьакъикъатди зун перт авуна. Гила, заз пуд аял ва са кьадар хизандин уьмуьрдин четинвилер авайла, зун гъавурда акьуна кьилинди заз чир тавурди. Гьакъикъи хизандин уьмуьрдикай заз са затIни чизвачир.
Гъуьл захъ галаз жедачир, чун кьведни санал санизни фидачир ва гьатта рахадачир. Заз савкьватар гудачир. Гьар нянихъ гъуьл дустарин патав фидай. За са шей маса къачун тIалабайла, гьамиша лугьудай: пул цавай аватзавайди туш, ам зегьмет чIугуна къачузвайди я.
Заз чизва гъуьлуьзни вичин къайдаяр авайди: эгер недай затI (тIимил хьайитIани), алукIдай затI (виридалайни ужузди хьайитIани), кьилел къав алаз хьайитIа – за Аллагьдиз ﷻ шукур авун лазим я (ва гъуьлуьзни, гьелбетда) гьахьтин уьмуьр хьунай. Дуьньяда каш чIугвазвай ва залайни пис гьалда аваз яшамиш жезвайбур гзаф ава хьи…
Амма гьар са руш ахьтин уьмуьрни кьабулиз гьазур я, нагагь адаз гъуьл кIанзаваз хьайитIа ва гъуьлуьз – вичин паб. Гьайиф хьи, чи некягьда кIанивал хьайиди туш. Рафтарвилера кIанивал ва сад-садан гъавурда акьун хьун мумкин яни кьван, эгер ана пуд лагьай кас авайла? Къари…
Некягь – им кьве инсандин рафтарвилер я
За лап хъсандиз кIелзавай ва заз уьмуьрдин патахъай зурба фикирар авай. Заз кIвалах ийиз, яшамиш жез ва вилик физ кIанзавай. Амма эвленмиш хьуни заз гьакьван кIанзавай вири крар гъиляй акъудна.
Бес гъуьл? Ам эвленмиш хьуниз гьазур тирни ва ада паб аннамишна хкяйнани? Ваъ. Мехъер хьайидалай кьулухъ са вахтар алатайла заз чир жезва хьи, зал эвленмиш хьунин кьилин себеб, гелкъуьн герекзавай адан яшлу диде тир. Адаз пуд руш авайди важиблу туш. Абуруз чпин уьмуьр ава хьи.
Гьар сеферда зун саниз фейила ва я садаз зенг авурла, гьахъ-гьисаб за къаридихъ галаз авуна кIанзавай. Къари мукьвал-мукьвал кефсуз жезвай ва за шак ийизва хьи, гьа икI ада вичин аялрин фикир вичел желб ийизвай. ГьакI яни, тушни – залай хъсандиз психологри ва духтурри тайин ийида.
Некягь аннамишнавайди хьана кIанда
Гила зун гъавурда акьунва, а чIавуз зунни зи гъуьл эвленмиш хьуниз гьазур туширди. Зун зи къаридиз гъуьлуьз фенвай, жуван гъуьлуьз ваъ. Вучиз лагьайтIа хизанда зи патахъай авай итимдин вири ихтиярар адан гъиле авай. Идал алава яз, зи къари вични гьазур тушир, ада вич аялди хьиз тухузвай ва гилани гьакI тухузва, адаз чизвач, вичин хциз ада гьикьван зарар гузватIа.
Исятда заз пуд аял ава, зун гилани гъуьлуьк кумазма, зун и дуьньяда жуван чка жагъуриз алахънава. Заз жуван хизанни хуьз кIанзава.
Эвленмиш жез кIанзавайбуруз виридаз заз лугьуз кIанзава, абуру кьве патан ихтиярарни везифаяр чирдайвал. Дуьньяда авай вири дидейрихъ элкъвена лугьуз кIанзава: куь аялрин хизандин уьмуьрдик акахьмир ва абурун алакъаяр зегьерламишмир. Абуруз садаз-сад кIанз яшамиш жез тур, абурун арада чуьруьк жедайвал ийимир.
Зарема Мугутдинова
