КIвале иеси вуж я?
Куь кIвале иеси вуж я? Мумкин я, им куь кIвале ролар тайин авун патал виридалай кутугай гаф туш, амма бязи вахтара ада гьакъикъатда авай гьал къалурзава. Пакамаз фад къарагъзавайбур, тIуьн гьазурзавайбур, кIвалахал физвайбур, аял бахчадиз тухузвайбур ва гьар жуьреда чпин аялдихъ гелкъвезвайбур дидени буба ятIани, гзаф вахтара аялди лап гъвечIи чIавалай гатIумна вичин диде-бубадиз буйругъар гузва, вири абурун паталай гьялзава.
Диде-бубаяр гьамиша гьар са куьлуь-шуьлуьди аялдиз хъел гъунихъай ва ада вич гьикI тухудатIа чир тахьунихъай кичIела жезва. Чпин къуватсузвал гьиссиз, диде-бубайри чпи-чпиз ихьтин суал гузва: са затI дегишариз алахъунихъ метлеб авани? Гзаф вахтара чпин серенжемсузвал къеце патан себебралди гьахълу ийизва: аялдин къилих гьахьтинди я, адаз гьаятда авай аялри гьакI эсер ийизва, маса шегьердиз куьч хьуни адаз таъсирна, чIехи дидедини чIехи бубади ам кстахарна ва икI мад. Лап важиблу делил хиве кьун лазим я: нагагь куь хизанда идара авун аялдин гъиле гьатнаватIа, им анжах куьне куь хушуналди ам адав вугайвиляй я.
Амма умуд атIумир. Куьне вугай шей квевай вахчуз жеда ва идалди куьне неинки куь уьмуьр кьезиларда, гьакI куь аялдизни хъсанвал ийида. ГьакIни ихтибарвилел бинелу яз, адахъ галаз чими рафтарвилерни туькIуьрда, амма чарасуз ва тамам диде-бубадин кесер хвена.
Диде-бубадин кесер
Вич-вичелай са карни жедайди туш. Бубадини дидеди хизанда ахьтин алакъаяр арадал гъана кIанзавайди я. Диде-бубадин чIехивал – им тербиядин асул бине я. Къейд авун лазим я хьи, чIуру гьиссералди аял тербияламишиз жедач. Тербия – им дуьз хесетар арадал гъун я, амма аялдихъ кIанивал ва сабур авачиз ам кьилиз акъат тийидай месэла жеда. Сабур – им гзаф кьадарра аваз алахъунар я, гьакI са затIни тийиз вил алаз акъвазун туш.
Эгер диде-бубадиз кесер авачиз хьайитIа, абурувай аялриз лазим тегьерда эсер ийиз жедач ва бажагьат абур вердишариз жеда.
Гьикьван мягькемвилелди ва секиндиз диде-бубади чеб аялрихъ галаз тухуз хьайитIа, гьакьван аялдиз регьят жеда ахьтин гьалдихъ галаз рази жез. Аялринни диде-бубайрин алакъайра кIевивал хьуни гьеле садрани зарар гайиди туш. КIевивал – им писвал, ажугълувал, жаза гун туш, кIевивал – им дегиш тежервал, секинвал, мягькемвал я.
Кесер авач
Вучиз диде-бубадиз кесер авач лугьудай суалдиз къвезвай жаваб лап регьятди я: вучиз лагьайтIа абуру ам кьабулнач. Аннамишна яни, я тахьайтIа тушни – маса месэла я. Амма абуру кьведани аялдиз тербия гунин жавабдарвал тухузва.
Бес кьадар кесер авачир диде-бубаяр кьве дестедиз пайиз жеда:
1. Адан патахъай са четинвални авачирди ва я кесердин месэла акьван важиблуди туширди гьисабзавай диде-бубаяр. Абуруз чпин гъвечIи «агъавал ийизвай» аял гзаф кIанзава ва абуру чеб аялдихъ галаз дустар я лугьузва. Ахьтин диде-бубайриз чеб нагьахъ тирди гъавурда тваз алахъун – гьакIан вахт пуч авун я.
2. Бес кьадар кесер тахьуниз килигна азиятар гузвай ва ахьтин гьал туькIуьр хъийиз кIанзавай диде-бубаяр. А месэлади чпин ва аялдин уьмуьр четинарзавайди гзаф вахтара абуру гьиссзава. Амма абуру кьабулзавай серенжемри нетижа гузвач, вучиз лагьайтIа а серенжемар дуьзбур туш.
Чна лугьузвай гафарилай гзаф эсер ийизвайди я чна абур гьикI лугьузватIа ва а гафар лугьудайла чна чун гьикI кьунватIа.
Халис кесерлу буба ихьтинди жеда: аялдин акьулди ачухдиз кьатIудай куьруь маналу келимаяр лугьун кIевиз ваъ, амма явашдизни ваъ. Гьар са предложенида тайин истемишун ава. Герек хьайитIа бубади гуьгъуьнлай жедай нетижайрикай аял игьтиятлу ийизва. Килигун – дуьз аялдин вилериз, ажугъ квачиз ва кичIе тагуз.
Эгер ам гьеле гъвечIи аял яз хьайитIа, буба агъуз жеда, адан вилерихъ галаз сад хьиз жедайвал.
Амма бязи вахтара чаз бегенмиш тушир крариз чна акьван фикир гузва хьи, чаз гьатта чи аялри ийизвай хъсан крарни аквазвач. Гьавиляй, абуру хъсан крар авурла, абурулай тариф ая.
