Мугьаммад Пайгъамбардин ﷺ менфятлу гьадисар
Мугьаммад Пайгъамбардин ﷺ менфятлу гьадисар
1. Укба бин Амира агакьарайвал, Угьуддин женгинилай гуьгъуьниз муьжуьд йис алатайла, Аллагьдин Расул ﷺ а женгина кьейибурун сурарин патав атана ва абурухъ жаназа капI авуна, на лугьуди ада чан алайбуруз ва кьейибуруз сагърай лугьузвай, ахпа ам минбардал хкаж хьана ва лагьана: «Гьакъикъатда, зун квелай вилик фида (И гафар Пайгъамбарди ﷺ и дуьньядай фидалди са тIимил вахт амаз лагьанай) ва куь патахъай шагьидвал ийида, ва, гьакъикъатда, куьн захъ галаз гьавиздин патав гуьруьшмиш жеда ва, гьакъикъатда, исятда зун адаз зун алай чкадилай килигзава!
Заз квекай бутпересар хьунихъай кичIезвач, амма заз куьне дуьньядин няметрин патахъай сада-садахъ галаз акъажунар ийиз кичIезва!»
Укбади лагьана: «Гьа юкъуз заз Аллагьдин Расул ﷺ эхиримжи сеферда акунай» (Аль-Бухари, Муслим).
Укбадин гафарай анжах Муслима гъанвай гьадисдин маса жуьреда лугьузва хьи, Аллагьдин Расулди ﷺ лагьана: «…амма заз кичIезва, дуьньядин няметрин патахъай куьне сада-садахъ галаз акъажунар ийиз ва телеф жез, гьикI квел къведалди авайбур телеф хьанатIа!»
Укбади лагьана: «А юкъуз заз Аллагьдин Расул ﷺ минбардал акъвазнаваз эхиримжи сеферда акунай».
Укбадин гафарай анжах аль-Бухариди гъизвай и гьадисдин пуд лагьай жуьреда лугьузвайвал, Аллагьдин Расулди ﷺ лагьана: «Гьакъикъатда, зун квелай вилик фида ва куь патахъай шагьидвал ийида, ва, гьакъикъатда, Аллагьдал ﷻ кьин кьазва, исятда заз зи гьавиз аквазва, ва, гьакъикъатда, заз Чилин хазинайрин куьлегар (ва я: …Чилин куьлегар) ганвай, ва, гьакъикъатда, за Аллагьдал ﷻ кьин кьазва, зун и дуьньядай фейидалай кьулухъ заз квекай бутпересар хьунихъай кичIезвач, амма заз кичIезва, дуьньядин няметар патал куьне сада-садахъ галаз акъажунар ийиз!»
Угьуддин женгина кьейибурухъ дуьа авун лагьайла, им адетдин дуьа туш, ам Аллагьдихъ ﷻ элкъвена абурун патахъай дуьаяр авун я.
- Абу Зайд Амр бин Ахтаб аль-Ансариди лагьана: «Садра Аллагьдин Расулди ﷺ чахъ галаз экуьнин капI авуна, ахпа минбардал хкаж хьана ва чи вилик вяз гуз хьана, та нисинин кпIунин вахт алукьдалди. А чIавуз ам эвичIна, а капI авуна, ахпа мад минбардал хкаж хьана ва рагъдандин кпIунин вахт алукьдалди ам анал хьана. А вахтунда ам эвичIна, а капI авуна, ахпа мад минбардал хкаж хьана ва рагъ акIидалди ам анал хьана, ва гьакьван вахтунда ада чаз икьван чIавалди хьайи крарикай ва хъжезмай крарикай лагьана, ва чакай виридалайни хъсандиз чизвайбуру абур виридалайни хъсандиз рикIел хвена» (Муслим).
- Аишади агакьарайвал, Пайгъамбарди ﷺ лагьана: «Къуй Аллагьдиз ﷻ муьтIуьгъ жеда лагьана незуьр авурди Адаз муьтIуьгъ хьурай, ва ни Адаз муьтIуьгъ жедач лагьана незуьр авунатIа, къуй Адаз муьтIуьгъ жез тахьун акъвазаррай (маса гафаралди, къуй вичин незуьр чIуррай)» (аль-Бухари).
- Умм Шарика агакьарайвал, са сеферда Аллагьдин Расулди ﷺ адаз хурлинкIар яна кьин буйругъна (ина ихтилат гекко жуьредин («самм абрас» ва я «вазагъ») хурлинкIрикай физва) ва лагьана: «Ихьтин хурлинкIди Ибрагьим кузвай цIай къати ийизвай» (аль-Бухари, Муслим).
- Абу Гьурайради агакьарайвал, Аллагьдин Расулди ﷺ лагьана: «Садра яна хурлинкI кьейидаз флан кьадар хъсан крар кхьида, кьведра яна кьейидаз сифтедаз кхьейдалай флан кьадар хъсан крар тIимил кхьида, пудра яна кьейидаз кьвед лагьайдаз кхьейдалай флан кьадар хъсан крар тIимил кхьида».
И гьадисдин маса жуьреда лугьузвайвал, Аллагьдин Расулди ﷺ лагьана: «Садра яна хурлинкI кьейидаз виш хъсан кар авуна лагьана кхьида, кьведра яна кьейидаз тIимил хъсан крар кхьида, амма пудра яна кьейидаз генани тIимил кхьида» (Муслим).
- Абу Гьурайради агакьарайвал, Аллагьдин Расулди ﷺ лагьана: «Садра са касди лагьана: «За чарасуз садакьа гана кIанзава!», - адалай кьулухъ ам вичин садакьа гваз кIваляй экъечIна ва чин тийиз ам угъридин гъиле туна. Пакамаз инсанри лугьуз хьана: «Угъридиз садакьа гана!» А вахтунда а инсанди лагьана: «Я Аллагь, Ваз шукур хьуй, за гьикI хьайитIани садакьа гун лазим я!» Ам мад кIваляй вичин садакьа гваз экъечIна ва и сеферда ада ам ява дишегьлидин гъиле туна. Пакамаз инсанри лугьуз хьана: «И йифиз садакьа ява дишегьлидиз гана!» А чIавуз а инсанди лагьана: «Я Аллагь, Ваз шукур хьуй! За садакьа ява дишегьлидиз гана, амма за гьикI хьайитIани ам мад гана кIанда!» Ам мад вичин садакьа гваз кIваляй экъечIна, и сеферда ам девлетлу инсандин гъиле туна. Пакамаз инсанри лугьуз хьана: «Садакьа девлетлудаз гана». И ван хьайила, ада лагьана: «Я Аллагь, Ваз шукур хьуй, за садакьа угъридиз, ява дишегьлидиз ва девлетлу инсандиз гана!» Адалай кьулухъ адан патав са кас атана (яни, адаз ахварай акуна, вичин патав са кас атанваз) ва лагьана: «Вуна угъридиз ганвай садакьадиз талукь яз лагьайтIа, белки, ам себеб яз, ада мад чуьнуьх хъийидач, ява дишегьлидиз талукь яз лагьайтIа, белки, ам себеб яз ада мад зина хъийидач, девлетлудаз талукь яз лагьайтIа, белки, ада идакай тарс хкудда ва Аллагьди ﷻ вичиз ганвайдакай Аллагьдин рекье харж ийида». (аль-Бухари; Муслима гъизвай гьадис манадай и гьадисдиз ухшар я).
