бекlлибиубси бяхlличи чарухъес

Сахъдеш дакIубарая!

Сахъдеш дакIубарая!

Гьалабван дила уртахъли набзи ца секIайчила буриб, сунечи телефонничирад зянкъ дакIили дуилри, сунечи бархьибси секIал лебниличила ва телефонна номерличи бархьибси ссылка хIясибли ухIнаухъес хIяжатли биъниличила гIеббуруси.

 

Ил гъяжбарили гIергъи, илала чумал азир къуруш ардухили дуилри. Илини ил гъяжбарибхIели, вайнукьабани чус арц ардухили сари. Чула дирутира дарили, кIинайс илди беткайхъули саби. ГIергъиси замана Интернет яра телефон пайдаладарили, адамти биргIябиргути анцIбукьуни имцIадиубли сари. Полицияла хIянчизарти халкьлизи сахъдеш дакIудирахъес жибикIули саби. ИмцIатигъунти анцIбукьуназиб арц чардарес ва макрукья (мошенник) варгес вирули ахIен. Ил журала адамти биргIябигнилис сабаб саби бахъалгъунтани Интернет ва цархIил журала лугIурбала (цифровой) техника бузахъес хIебални. Хаслира халати адамтани. Макрукьябани адамла дагьриличи асарбирули саби, илдала психология гIяхIил балули саби.

 

Шилтахъчибани пайдаладирути сегъунти жураби лера?

Илди нуша банклизир дузути хIянчизартира ва хIушала карталичил аргъес хIедирути вяшатIала дурадуркIули сарину, хIушала картализирти баянти дурая или, яра смс-лизиб бакIибси код багьахъая или дугьабилзули саби. Ил барибси манзил хIушала лерилра арц дилгIули сари.

КIиибил жура. ХIушала гъамси зягIипли сай, яра полицияли уцили сай, сай телефоннизивад гъайикIес вирули ахIен, илис хъярхъли кумеклис арц хIяжатли сари. Арц пулан карталичи дархьая или, тIалаббирули саби. ЦацадехIти анцIбукьуназиб шилтахъчибани хIушала социальный сетани тIутIударили, чула арилизи дуцили, хIушала шайзибад «хъярхъли кумек хIяжатли саби, кIинайс чардирис арц, гьанна дархьая» или лебтачилра лукIули, дугьабилзули саби. Зянкълис жаваб агара. Вайнукьабала бекIлибиубси пикри уркIухъунси адамли сунела гъамси верцахъес арц дурхьу ибси саби. ИмцIаливан илдала пикри бетурхулира саби.

Дирар анцIбукьуни полицияла, ФСБ-ла яра цархIилти хасти кабизунала хIянчизарти сарра или зянкъбикIутира. Илдани хIуша селизир диалра гIяйибладирулрая ва хIушала чебкад абхьибси «дело» гIекIахъес дигIянси счетличи арц дархьаая или тIалаббирули саби.

БегIлара тамашала, амма иличиблира адамти биргIябиргути — хIушани халаси «выигрыш» сархилра, ил сасес квитанциялис яра хIушала у хIисаблизи касахъес арц дархьаая или бурухIели саби.

Макрукьябани хIуша хъярхъли вяшдикIахъес тIалаббирули саби. Чучил бируси ихтилатличила чизилра хIебагьахъес маслигIятбирули саби. ХIушази хIушани хIебалуси номерлизирад зянкъ дакIили, чедир дурибти секIал хIясибли, селичила-биалра тIалаббирули биалли, телефон бишахъеная. Банклизибад хIушази «сегъунти-биалра баянти дурая» или чилра зянкъикIуси ахIен. Багьирая, хIушазиб ихтияр лебси саби телефоннизирад сегъунтилра баянти хIедурес. Рахли полицияла хIянчизар сайра, яра цархIил кабизла хIянчизар сайра или зянкъикIуси левли виалли, илала у хьарбаая, белкIеная. ТIалаббарая сунела къуллукъ (должность) бурахъес. Бишахъеная телефон ва ил кабизлизи (организациялизи) зянкъдяхъая ва хьарбаая илгъуна хIянчизар левал ва се багьанали хIечи зянкъикIусил. ХIушала далилтачила сегъунтилра баянти телефоннизирад дагьахъес асухIебирар. ХIушачи дакIибти хIедалути ссылкаби гъяжмадиридая. Телефонничиб ва компьютерличиб антивирус бузахъеная. ХIушани илди дузахъес хIебалули диадалли, балутази хьарбаая. ХIушала участковый полицияла хIянчизарла телефонна номер хIисаблизи касая ва васвасъала лерти масъултазир илизи балахъеная.

2025 ибил дусла хIукмурти хIясибли адамтас урехи хIебиахъес багьандан, Интернет пайдалабарили адамти биргIябиргнилис чумал тяхIяр акIахъубли сари:

Чеблалис арц вегIлизи кахIейсахъес (самозапрет на кредитование) ибси вягIда бирни. «ГОсуслуги-лизибад» яра МФЦ-лизибад вегIла уличи ижаралис арц кайсахъес къадагъабарес вирули сай.

«Период охлаждения». 50 азир къурушличирад 200 азирличи бикайчи ижаралис арц дедлугути сари чIянкIли авал сягIятли илди дедес кьабулбарили гIергъи. 200 азирла чеди чIянкIли 48 сягIятла духIнар чардаресли. ГIяхIси тяхIяр саби ил, сенахIенну рахли макрукьяни биалли илди касес пикрибарибси, хIушала замана леб ил баркьуди тIашаэс.

Мессенджерлизибад гъайбикIа-хъес къадагъа. Пачалихъла кабизунала, банканала ва сотовый бархбасла хIянчизартазиб хIушачил мессенджуни пайдаладарили гъайбикIес ихтияр агарси саби. Рахли илдигъунти дакIубиалли, илди макрукьяби саби.

Телефоннизирад хIушачи зянкъ-бикIутачила далилти чедиахъни (маркировка входящих звонков). ХIушала телефонна экранничиб чидил организациялизирад сарил зянкъ чебиахъули саби.

Рахли хIуша диргIядиубли диадалли, бусягIят банклизи зянкъдяхъая ва карта (счет) гIекIая. Ил хIушала телефоннизибад баресра вируси сай. Сен-биалра, банклизира багьахъая. Полициялизи гIярза белкIеная.

Халкьлизиб бурала лебси саби: «ВерхIна умца, гьачам кьицIбара» ибси. ВерхIна пикридухъеная, секIал барес гьалар.

 

Руслан Ражабов

2026-02-01 (ШягIбан 1447 д.) №2.


Низигъарила чяй

Дерубти яра зярхIти низигъарила 1 халаси кьулса; Шин – 500-700 мл; Варъа – 3 чяйла кьулса; Лимон – 3 кесек. Ружери бакIахъибти шин низигъариличи кертIили, чяй 10 минутцадхIи кIапIдарили датирая. КертIили гIергъи ванати чяйлизи, бизидеш хIясибли, варъа ва лимон бархаая....


Капусталичилси салат

ГIягIнидиркур: Капуста – 400 гр; Хияр – 2; помидор черри – 5; гIяргIяла диъ – 200 гр; шиниша хъарала тIакьа – 1; зе, исиут, кьар, майонез – бизидеш хIясибли. Балкьарахъни: Капуста бурсая ва зе какьурли кIантIибиахъес някъбани гъяжбарая. Гьалахили белхьи,...


ЛямцIла манзил

Хъуммартидая: алжана нешла кьяшмауб саби. Хъатлаб хайгина баралра, нешла чебла ахъес хIейрар.   (бехIбихьуд гьалабси номерлизиб)   — Неш, хIура ила рузахъес рархьибси ахIенрив? — Агь, хIябилра ребкIесцад хIейгули рякьунра. Школа таманхIебиахъес багьандан, ца класслизир...


ШягIбан базличила баянти

Ил базла хасдешуни: цаибил – ил баз нушала Идбагла ﷺ базлизи халбируси саби; кIиибил - ил базлизив дубурцни гIяхIил чебиули саби;  хIябъибил – ил базлизиб Бараатла дуги леб.   «Аллагьлиﷻ лерил Сунени акIахъубтала кьисматуни ШягIбан базла байхъайзибси дуги...


МухIяммад Идбагла ﷺ баракатла хьунри

Жувайрият МухIяммад Идбагла ﷺ хьунул Жувайрият Бану Мусталакь кьамла бекI Харисла рурси сарри. Ил бану Мусталакь кьамличилси дергълис гIергъи ясирбуцибти-ургар лерсири. Илис Барра бикIусири. Ил сунела кьамлизивадси узикьар Мусафия бин Сафванна хьунул сарри, сайра ил дергълизив алхунси. Ил...