бекlлибиубси бяхlличи чарухъес

Даширая, гIяхIла шайчи барсбирехIену…

Даширая, гIяхIла шайчи барсбирехIену…

ИшхIелла манзиллизиб дурхIни школабазиб патриотизмалашалси бяркъличи биркахънила масъала дебали аргъбаибсили ва челукьусили бетаурли саби.

 

ИшхIелла багьудила кабизлизир детаурти дасдешунала асарлиур советский манзиллизиб машгьурти педагогунани тIинтIли дузахъути, патриотизмаличи, ВатIан дигниличи хъарихъути тяхIяр-кьяйда дуб-дубли урдикахъиб. Селичи хъарихъули ишхIелла школаби биштIати бяркъличи бикахъес багьандан? Дила пик-рили, селичилра хъарихъули ахIен, сенахIенну гьаннала школабазиб биштIати бяркъличи биркахъули ахIен, «нушала чебла ахIен» бикIули саби цацабехI педагогунира, лерилра жавабкардеш бегIтачи чедирхьули. ГIе, бархьси саби биштIати бяркъличи биркахънила шайчирти 80-90 процентла жавабкардеш бегIтачир сари, мугIяллимтани селра барес хIебирар, эгер бегIтани дурхIни чус диганта биркьахъули, илдала гьарил хьул бетерхахъес къайгъилизиб халабаахъалли. Лер ишхIелира школабазир дузахъули жагьилтала декIар-декIарти хIяракатуни, организацияби, амма лебилра илдала бузери чедихIяртси саби, «нушани секьяйда хIянчи бирулрал чебаая» бикIутиван, чебаълис пикрибарибси. Илкьяйдали хIебиалри, советский манзиллизиб кьяйдали, бяркъчебти черяхIти адуцала ва адаб-хIяяла бегIти жагьилти бахъал бири, гьаннаван камли хIебирину. РухIла ва адаб-хIяялашалти кьиматуни – нушала ВатIан белхъхIебелхъахъути, миллатлашалти хасдешуни ва хъархIерагардеш дихIути бяхIчибизуни сари. Адаб-хIяялашалси бухIнабуц агарси бяркъ, бяркълизи халбарес хIейрар. Дубурланти биштIатас бяркъ бедлугухIели, даршдусмадли нушала хала бегIтани ва илдала бегIтани кадизахъурти, наслуличирад-наслуличи диахъути адамдешла дурхъати гIядатуначи ва кьиматуначи хъарихъутири. Гьар шайчибад араси ва гьалабяхI арбякьунси наслу абикьес багьандан нушабра илди кьиматуни мяхIкамли дихIес, гьар бархIилати гIямрулизир пайдаладирес хIяжатбиркур.

ГIямрула лерилрара-сера шалубазиб, илкьяйдали белчIудила кабизлизибра бекIлибиубси – биштIати адабласи бяркъличи биркахънила масъала саби. Телевидениела, Интернетла кумекличил гьар шайчирад дяхIчиаибти къадагълумачи ва дубурлантала культуралис инкарти кьиматуни духIнакайъниличи хIерхIеили, нушала аслу-минала адаб-хIяяличи хъарихъути кьиматуни, миллатлашалти мякьи мяхIкамдарни – дурхъаси чебла саби.

Жагьилти ва биштIати – илди нушала миллатлашалси давла саби. Илдазибад дигахъуси саби нушала улкала, биштIаси ВатIа челябкьла сегъуна бетарарал. Чис дигахъув гьатIи, школабазиб сегъуналра багьуди агарти мугIяллимтани чула дурхIни бучIахъули, больницабазиб селра хIебалути тухтуртани арабаресила мерличиб саби чулахъбирули, яра арадеш гьатIира нукьсанбиркахъули? Ил багьандан даширая гьар шайчирад гьаладяхI дашес къайгъибирехIе, дурхIнас хьулчилибиубси багьуди, бяркъ бедлугес, нуша-алавси дунъя бараалра барсбарес, гIяхIбухъахъес къайгъибирехIену. ИлхIели гьар секIал гIяхIла шайчи дарсдирар…

 

П. Сулайбанова

2026-08-01 (Сафар 1448 д.) №8.


Салат

6 порциялис гIягIни-диркур: гIяргIяла диъ – 300 гр; шиниша хъара – 1 тIакьа; хияр – 300 гр; гидгари – 5; картошка – 400 гр; набадари – 100 гр; шиниша жерши – 20 гр; майонез, зе, исут, кьар – бизидеш хIясибли.   Балкьарахъни: ГIяргIяла...


ХIижаб бихнила 10 сабаб

Чумал дус гьалаб нуни хIижабла мягIна гьаргбарира, ва ЧевяхIсила уркIецIиличибли гьанна разидешличил ил бихулра. Иш белкIлизиб нуни бусурман хьунул адамтани хIижаб бихнила сабабтачила бурис. Рирхулра ишди баянтани цархIилти рузбира илгъуна баркьуди дураберкIахъес уркIичеббиру.   Се саби...


Суалти-жавабти

– Мурул-хьунул декIарбикили гIергъи хьунуйзиб муруйзибад къиян –хIекь чебахъахъес (компенсация) тIалаббарес ихтияр лебсив, эгер мурул цахIнаб хIербирухIели хьуна арцличил хIерирули кали виалли? – Эгер мурул хьуна арцличил хIерирули кали виалли, илини биалли дугьбачил иличи...


Цахтони

ГIягIнидиркур: (4 порциялис) диъ – 500 гр; бурт (яра мацони) – 300 гр; хиви (грецкий) – 200 гр; кинза – 1 хала; укроп – 5 кьяли; итан жерши – 4 цула; хмели-сунели – 0,5 чяйла кьулса; зе, хIунтIена ва цIудара исиут – бизидеш...


Республикализивра цаибси

Дила белкIла игитгъуна адамличила макьала белкIес цазаманализиб къияннира бирар, гьамадлира. Мурхьти багьудлумачилси гIялимличила белкIес, хаслира ил академик виалли, лайикьси тяхIярли бетхIерар или гьанбиркули бирар. ГIялимличил ца даражаличир ихтилатдикIес, гIилмулашал мурхьти илала багьудлумачи...