бекlлибиубси бяхlличи чарухъес

Даширая, гIяхIла шайчи барсбирехIену…

Даширая, гIяхIла шайчи барсбирехIену…

ИшхIелла манзиллизиб дурхIни школабазиб патриотизмалашалси бяркъличи биркахънила масъала дебали аргъбаибсили ва челукьусили бетаурли саби.

 

ИшхIелла багьудила кабизлизир детаурти дасдешунала асарлиур советский манзиллизиб машгьурти педагогунани тIинтIли дузахъути, патриотизмаличи, ВатIан дигниличи хъарихъути тяхIяр-кьяйда дуб-дубли урдикахъиб. Селичи хъарихъули ишхIелла школаби биштIати бяркъличи бикахъес багьандан? Дила пик-рили, селичилра хъарихъули ахIен, сенахIенну гьаннала школабазиб биштIати бяркъличи биркахъули ахIен, «нушала чебла ахIен» бикIули саби цацабехI педагогунира, лерилра жавабкардеш бегIтачи чедирхьули. ГIе, бархьси саби биштIати бяркъличи биркахънила шайчирти 80-90 процентла жавабкардеш бегIтачир сари, мугIяллимтани селра барес хIебирар, эгер бегIтани дурхIни чус диганта биркьахъули, илдала гьарил хьул бетерхахъес къайгъилизиб халабаахъалли. Лер ишхIелира школабазир дузахъули жагьилтала декIар-декIарти хIяракатуни, организацияби, амма лебилра илдала бузери чедихIяртси саби, «нушани секьяйда хIянчи бирулрал чебаая» бикIутиван, чебаълис пикрибарибси. Илкьяйдали хIебиалри, советский манзиллизиб кьяйдали, бяркъчебти черяхIти адуцала ва адаб-хIяяла бегIти жагьилти бахъал бири, гьаннаван камли хIебирину. РухIла ва адаб-хIяялашалти кьиматуни – нушала ВатIан белхъхIебелхъахъути, миллатлашалти хасдешуни ва хъархIерагардеш дихIути бяхIчибизуни сари. Адаб-хIяялашалси бухIнабуц агарси бяркъ, бяркълизи халбарес хIейрар. Дубурланти биштIатас бяркъ бедлугухIели, даршдусмадли нушала хала бегIтани ва илдала бегIтани кадизахъурти, наслуличирад-наслуличи диахъути адамдешла дурхъати гIядатуначи ва кьиматуначи хъарихъутири. Гьар шайчибад араси ва гьалабяхI арбякьунси наслу абикьес багьандан нушабра илди кьиматуни мяхIкамли дихIес, гьар бархIилати гIямрулизир пайдаладирес хIяжатбиркур.

ГIямрула лерилрара-сера шалубазиб, илкьяйдали белчIудила кабизлизибра бекIлибиубси – биштIати адабласи бяркъличи биркахънила масъала саби. Телевидениела, Интернетла кумекличил гьар шайчирад дяхIчиаибти къадагълумачи ва дубурлантала культуралис инкарти кьиматуни духIнакайъниличи хIерхIеили, нушала аслу-минала адаб-хIяяличи хъарихъути кьиматуни, миллатлашалти мякьи мяхIкамдарни – дурхъаси чебла саби.

Жагьилти ва биштIати – илди нушала миллатлашалси давла саби. Илдазибад дигахъуси саби нушала улкала, биштIаси ВатIа челябкьла сегъуна бетарарал. Чис дигахъув гьатIи, школабазиб сегъуналра багьуди агарти мугIяллимтани чула дурхIни бучIахъули, больницабазиб селра хIебалути тухтуртани арабаресила мерличиб саби чулахъбирули, яра арадеш гьатIира нукьсанбиркахъули? Ил багьандан даширая гьар шайчирад гьаладяхI дашес къайгъибирехIе, дурхIнас хьулчилибиубси багьуди, бяркъ бедлугес, нуша-алавси дунъя бараалра барсбарес, гIяхIбухъахъес къайгъибирехIену. ИлхIели гьар секIал гIяхIла шайчи дарсдирар…

 

П. Сулайбанова

2026-02-01 (ШягIбан 1447 д.) №2.


Урги-дергализивад иртан

Умурия гIяскуртани алавбуцибхIели, душмантала ургъан лацла хъарличи ацIили Аллагьал Расулла ﷺ шайчи децIагести гъайли угьули, вявкайкIулри. Иличиб децIагеси се лебси бусурмантас? Гьарил бусурман ургъаннис дигулри кавшес илгъуна увяхIси адам. Амма ил кавшес къияннири, сенкIун ил ахъси ва гьамадли...


Жагьти бургъанти

Аллагьла Расулли ﷺ бегI гьалаб Маккала халкь ислам динничи жибарибхIели ва къанчанас суждабирахъес къадагъабарибхIели, илис илала гъамтира бархли душманти бетаур. Илдани илис ва илала асхIябтас къияндешуни алкIахъес бехIбихьиб.   Идбагдешла 13 – эсил дуслизиб сунела асхIябтачил варх ил...


Дурхъаси Лайлатуль Кьадрила дуги

Бусурмантала умматлис Лайлатуль Кьадрила дуги хасси тяхIярла шабагъат саби, чусра УркIецIила ВегI Аллагьли ﷻ пешкешбарибси. Кьуръайзиб бурули саби: «Лайлатуль Кьадрила дуги азир базличиб дурхъаси саби» или. Илала мягIна – 1000 баз, чузибра Лайлатуль кьадрила дуги агарти. Ил дуги...


Ахиратлис дугIя

Кьиямала бархIи хIисаб-суал дирухIели кункдеш акIахъес бучIуси саби, гьар бархIи 25 – йна бучIни гIяхIси саби: «Аллагьумма барик ли филь-мавти ва фи ма багIд-аль-мавти». МягIна: «Я Аллагь ﷻ, ну убкIухIели баракат ва кункдеш га, илкьяйдали вебкIили гIергъира». Кьиямала бархIи лебилар идбагунала...


Сагабарая буркьунза

Имам аль-Бухарила ва имам аль-Муслимла дурхъати хIядисунала дабзти жузазиб бегIлара гьалабси мерличибси хIядислизиб бурили саби: «Гьалжанализи хьурахIейру сунела тухумтачил бархбас къяббердахъибси». Тухумтачил бархбас хIебузахъни бусурман диннизиб халаси бунагьлизи халбирули саби....