бекlлибиубси бяхlличи чарухъес

Даширая, гIяхIла шайчи барсбирехIену…

Даширая, гIяхIла шайчи барсбирехIену…

ИшхIелла манзиллизиб дурхIни школабазиб патриотизмалашалси бяркъличи биркахънила масъала дебали аргъбаибсили ва челукьусили бетаурли саби.

 

ИшхIелла багьудила кабизлизир детаурти дасдешунала асарлиур советский манзиллизиб машгьурти педагогунани тIинтIли дузахъути, патриотизмаличи, ВатIан дигниличи хъарихъути тяхIяр-кьяйда дуб-дубли урдикахъиб. Селичи хъарихъули ишхIелла школаби биштIати бяркъличи бикахъес багьандан? Дила пик-рили, селичилра хъарихъули ахIен, сенахIенну гьаннала школабазиб биштIати бяркъличи биркахъули ахIен, «нушала чебла ахIен» бикIули саби цацабехI педагогунира, лерилра жавабкардеш бегIтачи чедирхьули. ГIе, бархьси саби биштIати бяркъличи биркахънила шайчирти 80-90 процентла жавабкардеш бегIтачир сари, мугIяллимтани селра барес хIебирар, эгер бегIтани дурхIни чус диганта биркьахъули, илдала гьарил хьул бетерхахъес къайгъилизиб халабаахъалли. Лер ишхIелира школабазир дузахъули жагьилтала декIар-декIарти хIяракатуни, организацияби, амма лебилра илдала бузери чедихIяртси саби, «нушани секьяйда хIянчи бирулрал чебаая» бикIутиван, чебаълис пикрибарибси. Илкьяйдали хIебиалри, советский манзиллизиб кьяйдали, бяркъчебти черяхIти адуцала ва адаб-хIяяла бегIти жагьилти бахъал бири, гьаннаван камли хIебирину. РухIла ва адаб-хIяялашалти кьиматуни – нушала ВатIан белхъхIебелхъахъути, миллатлашалти хасдешуни ва хъархIерагардеш дихIути бяхIчибизуни сари. Адаб-хIяялашалси бухIнабуц агарси бяркъ, бяркълизи халбарес хIейрар. Дубурланти биштIатас бяркъ бедлугухIели, даршдусмадли нушала хала бегIтани ва илдала бегIтани кадизахъурти, наслуличирад-наслуличи диахъути адамдешла дурхъати гIядатуначи ва кьиматуначи хъарихъутири. Гьар шайчибад араси ва гьалабяхI арбякьунси наслу абикьес багьандан нушабра илди кьиматуни мяхIкамли дихIес, гьар бархIилати гIямрулизир пайдаладирес хIяжатбиркур.

ГIямрула лерилрара-сера шалубазиб, илкьяйдали белчIудила кабизлизибра бекIлибиубси – биштIати адабласи бяркъличи биркахънила масъала саби. Телевидениела, Интернетла кумекличил гьар шайчирад дяхIчиаибти къадагълумачи ва дубурлантала культуралис инкарти кьиматуни духIнакайъниличи хIерхIеили, нушала аслу-минала адаб-хIяяличи хъарихъути кьиматуни, миллатлашалти мякьи мяхIкамдарни – дурхъаси чебла саби.

Жагьилти ва биштIати – илди нушала миллатлашалси давла саби. Илдазибад дигахъуси саби нушала улкала, биштIаси ВатIа челябкьла сегъуна бетарарал. Чис дигахъув гьатIи, школабазиб сегъуналра багьуди агарти мугIяллимтани чула дурхIни бучIахъули, больницабазиб селра хIебалути тухтуртани арабаресила мерличиб саби чулахъбирули, яра арадеш гьатIира нукьсанбиркахъули? Ил багьандан даширая гьар шайчирад гьаладяхI дашес къайгъибирехIе, дурхIнас хьулчилибиубси багьуди, бяркъ бедлугес, нуша-алавси дунъя бараалра барсбарес, гIяхIбухъахъес къайгъибирехIену. ИлхIели гьар секIал гIяхIла шайчи дарсдирар…

 

П. Сулайбанова

2026-05-01 (Зуль-КьагIда 1447 д.) №5.


Игитуни – гьар бархIила гIямрулизиб

Хьунул адам ва биштIати берцахъиб   Ишди бурхIназир Дагъистайчи чедакIибти тIабигIятла гьанагарти анцIбукьуни къячхIедикибти цалра дагъистанлан кахIелун ургар илини гьанбикиб. Дигалли шагьуртазир, дигалли шимазир, дахъал заб-марка дарили, гьар бархIила гIямрулизир, бекIахъудила шуртIразир...


Имам Абу ХIамид аль – Гъазали

ЛукIути адамтала адабуни - Жагали лукIес - Кьалам гIяхIил пайдалабирес - Халаси пикри бяхIчииэс бархьли лукIнила правилобачи - Математикала хIисаб далес - Дархьти жавабти бекIдирес балес - Жагати палтар челгьес - Миск пайдалабирес - Тарих балес - ГIякIа (налогуни) дедлугниличила ва илди...


ЧевяхIсилис бегIлара хIейгуси

ГIергъиси манзил декIарбиркниличил дархдасунти дахъал суалти хьардиули сари. Илди баяндарес багьандан иш белкI гьалабирхьулра. ДекIарвикни – хьунуйчилти бархбасуни къябаъни саби дугьбачил, белкIличил ва мез хIедалусилис лишантачил. Ислам динни хъайчикабиъни цахIнаб хIербирнила вягIда кьяйдали...


Балга-дугIя

Хала нешла балга Я Кьудратла ВегI Аллагь ﷻ! ХIела уркIецIилизирад МухIяммад Идбагла ﷺ шафагIятлизирад, Кьуръа баракатлизирад декIармадираба. Гьанагар изайзирад, дяхIагар балагьлизирад дерцахъаба, Аллагь ﷻ! Нушачибад хIярамси гьарахъбарили, хIялалси гьарзабара, зягIипти изайзибад мурахасбатурли,...


Тулкни

Бакlиб ахир замана – пасадбиахъуб гlялам Ахир заманала халкь, дунъяличи хъарихъур, Вайси чули гlеббурцу, бархьси гьуни бархьбалта Хlекьси гlеббурцнилизиб, илди бирар гlянцl-сукъур, Бакlиб ахир замана – пасадбиахъуб гlялам.   Гlялимти ва жагьилти, дунъяличи...