бекlлибиубси бяхlличи чарухъес

Заб-маркала асурти

Заб-маркала асурти

Хабарагарси балагь чисалра кьадармабиаб, хъярхъли кабухъун хIеркIлис я инсан къаршимайкаб.

 

Мартла 28-личир Дагъиста ванзаличир дебали тамашала анцIбукьуни кадикиб. Гьалабси дуги МЧС-ла багьахъни бакIибсири жагIял дахъал заб ва дягI дирар или. Иличи илцад-декIар пикри чилилра бяхIчихIеиб, сенахIенну гьаларра илдигъунти багьахъниби дашутири. ХIера, дугиличибад бехIбихьили, забли урзескабииб. Буралли, илцад-декIар хъярхъти заб аги, амма дягI дебали цIакьсири, заб вайтIа чедихулри. Илгъуна замана хъулир лерти лерилра гьаргти мер-муса дягIли далахъули дирар, сенахIенну иларадли заб кадашес дехIдирхьур. Савли бархIи ахъайчи урзули тIашхIебизур, бархIиихъухIейс балагь-кьадар дехIдихьиб. Шими-шагьуртала гьундури, кьакьурби хIуркIбани дуциб, катхIелдяхI кадизурти мераначирад хъярхъли шин дашес дехIдихьиб. МяхIячкъалала шагьарлизиб хIилхIи калун гьуни байбирхъути хьунул адамти хIеркIли архули, машинаби шиннизи гIеладикилри, цацадехIти мераначир шин бекIлил адамла ахъдешличил цугли адиулри. Дураб къаршибикибти халкьли чина биркутил балули ахIенри, шикьухъес имкан аги. Шин ардашес хасти мерани агарли диъни багьандан детауртири лерилра илди далагардешуни. Гьайгьайрагу, хъярхъти заб-марка, ил дуги кабухъунси халаси дягI – ташмишдеш агарли, Аллагьла анцIбукьуни сари.

Шимазирра илдигъунти анцIбукьуни камли ахIенри. Чумал мерличир гьундури заядиублири, дахъал тIулри гъятIдиили шалуби дяшири, цацадехIти хъулрала шипирти дягIли ардухилри. ХIурхъила шилизибси гумира хIеркIли тамай гъятIаилри. Махьурбазивад шилизи укьес вирули ахIенри, гьунчир бяхIлизирадти гIянжи ва къаркъуби хIусдухъи, гьуни кIапIбарилри. Лебилра халкь тамашабиублири, телефонтази дашути видеобира цаличир ца кахтири. БегIлара децIагеси, кадиркути анцIбукьуни муэрлизир ахIенри, илди гьарли-марли детарулри. БахъхIи хIебакIибси баллагь гIялам халкьличи бяхIягилри ишди бурхIназиб.

Бурес чебиркур, цацабехIтала шагьуртазирти хъулрира шинни дицIиб, бахъла машинабира заядиуб. Лавашала районнизиб жагаси юрт, заб-маркали гIянжи-къаркъала бекIа чебакIахъили, лацла бяхI бархли гьарасили забли арбухилри. Сецад-дигара кахти анцIбукьуни кадикиб, амма илкьяйдали биалра, цацабехIти халкьла уркIби кIантIидирули ахIенри, аргъ-бархIиличи гIясибирулри, сабаб селизиб сабрил пикрибикIули ахIенри.

ВиштIасини сегъуна-биалра вайси секIал баралли, бегIтани илис дирхъу, яра кьяш ахъбуцахъили къямзани тIашвалта. ХIянчиличив вайтIа узадли, алапа чеббирхъу, яра хIянчилавад увкайсуд. Дарс хIебагьурли школализи укьядли, «кIила» кьимат кабалта. Автобусличи, поездличи кьаниадли, хIу ватурли ил аркьян. Гьарил барибси вайси секIайс танбихI лебси саби. Аллагьли бархьибси баллагьличибли багьес гIягIнибиркур, нушани дарибти вайти баркьудлумачила, илдачи ЧевяхIси разили хIейъниличила. Алавчарти халкьла баркьудлумачи хIерикIаллира разиикеси тяхIяр ахIен, сен илкьяйдали бетарусил, гьарил пикрикавхъаб. БахъхIи яхIбируси адамлара сабур абурхули бирар. Чили бала, Дагъистайзир детаурти кахти ва урехилати бехIемцIуни танбихIлис детауртирил, халкь чебаргъахъес, гIякьлуличи бикахъес кадикибтирил.

ИшбархIи кадикибтигъунти балагь-кьадар гIур хIедиахъес багьандан, нушани нушала баркьудлумачи пикри бяхIчиаэс, вайти секIал гIяхIла шайчи шурдатес, гьар-бархIилизир тавба дирес, садакьлуми дуртIес, цалис цали кумекбирес, хъархIедикибта хIедиркьес гIягIнибиркур. ЦархIил тяхIярли балагьуни, кахти анцIбукьуни гьатIира имцIадикIес асубирар. Пикриухъалли, адамтачи Аллагь цIакьли гIясивиубси хIейалри, тIабигIятла гьанагарти анцIбукьуни нушачил детхIерахъи. ГIяхIти секIал хIечил кадикили дигадли - хIунира гIяхIти баркьудлуми дурадуркIес хъуммартид. Белики, хIуни барибси ца вайси баркьудили чедуркъахъибти диэс лерилра балагьуни.

ГIур чемабакIаб нушачи хабарагарси балагь…

 

 

Анжела Мутазова

2026-08-01 (Сафар 1448 д.) №8.


ДехIибала черихъни

Бусурман адам 13 – 14 дус виубхIейчивад балугълаваибси сай: хIебиалли, иличи дехIибала, дуббуцари ва цархIилти Аллагьлис ﷻ дирути гIибадатла жураби (фарзани) хъарти сари. Фарзла (паризала) цадехI дехIибала уркалунси 70 дус жагьаннабла цIализив вирар или цабехIти гIялимтани буруси пикри лебси...


Суалти-жавабти

– Мурул-хьунул декIарбикили гIергъи хьунуйзиб муруйзибад къиян –хIекь чебахъахъес (компенсация) тIалаббарес ихтияр лебсив, эгер мурул цахIнаб хIербирухIели хьуна арцличил хIерирули кали виалли? – Эгер мурул хьуна арцличил хIерирули кали виалли, илини биалли дугьбачил иличи...


ЧевяхIсила хъарбаркьуни дузахъес чебиркур

Кабиили бикути, палтар, тIалхIяна ицути машинаби, компьютерти, телевизорти, хутIличир дузути чяйникуни, печани, яшавла шуртIри кункдирути дахъал ваяхI гьаналла замана дуракаили сари, илди халкьли дузахъули сари. ВаяхI исухIели, илди секьяйда дузахъутил бурути жузира (инструкция по применению)...


ДехIибайс ужра

Дархьли, дурусли, чедетаахъили, кьабулдаресли дарибти дехIибайс Аллагьли ﷻ гIеббиахъуси халаси ужраличила бурути дахъал хIядисуни лерти сари. Илди гьаладирхьулра:   «МухIяммадлира ﷺ илала умматлира дарибти савлила дехIиба 2 ракагIят багьандан ил бархIилара ил дугилара бунагьуначивад...


ХIижаб бихнила 10 сабаб

Чумал дус гьалаб нуни хIижабла мягIна гьаргбарира, ва ЧевяхIсила уркIецIиличибли гьанна разидешличил ил бихулра. Иш белкIлизиб нуни бусурман хьунул адамтани хIижаб бихнила сабабтачила бурис. Рирхулра ишди баянтани цархIилти рузбира илгъуна баркьуди дураберкIахъес уркIичеббиру.   Се саби...