бекlлибиубси бяхlличи чарухъес

Идрис Идбаг

Идрис Идбаг

Идрис Идбаг

Ил ахъси кьаркьа вегI, дягIути хъуцIрумар, жагати дяхI-сипатличилси, цIябти гъезла, цIябти лямцIдикIути хIулбала вегI сайри. Сабурчевли, ряхIятли ва паргъатли гъайикIуси, пикричевси ва камти гъай дируси сайри. Илала тIулекаличи белкIири: "Имайчил бархли сабурли чедибдеш сарху".

 

Идрисла гьарли-марси у Ахнун саби. Идрис ибси у бихьибсири илини Адам Идбагла ва Шис Идбагла дурхъати белкIани гьаман дучIухIели. ГIярабла мезлизиб бетаурси "дарс" ва "дирас" ибси девла "бучIни" ибси мягIна лебси саби. Ислам диннизив бегI гьалав дурхъаси калам белчIунси ил сайри.

Дурхъаси Кьуръайзиб Адамла ва НухIла ургав бегI гьалав гьануршуси Идрис Идбаг сай. Ил багьанданра имцIати хIялумцIанти-гIялимтала пикри хIясибли, Иракьлизиб ва Египетлизиб бегI гьалаб бусурман дин кабизахъурси ил сайри. Ил Вавилоннизивад Палестинализибси Хеврон (Халиль) шагьарлизи ваиб, сунечилра бахъал идбагунала гIямру дархдасунти. ГIур Синайла чIянкI авлахъличивад Египетлизи ваили, гьаннала Каирла мякьлабси Мемфис (Менфе) шагьарлизив тIашизур. 5 азир дус гьалаб ил Египетла тах шагьар бирусири.

Кьуръайзиб Идрисличила "сиддыкь" - бархьдешгIевси, бархьдеш диган белкIи саби. Кьуръайзиб хIяйнацун саби идбагуначил бархбасахъи "сиддыкь" дев гьанбушибси: Ибрагьим Идбаг , Юсуф Идбаг , Ирис Идбаг ва цацахIели Марьям (р.гI.) гьанбуршухIели.

 Идрисли гIяхIти баркьудлумицун дирусири, бархьдешчевси ва адабчевси адам сайри. Илини имцIаси манзил гIибадатлизиб буркIусири. ЧевяхIсилис булгахъес бегI гьалар мижитуни Идрисли тIашдатурсири ва илар ЧевяхIси Аллагьлис ﷻ дезни дирусири. Идрис Идбагла гIибадат Аллагьлис ﷻ лебил инсаниятла гIибадатличиб дурхъаси саби. Илала гIибадат чебаили малаикунира бархли хIяйранбирутири.

ЧевяхIсини Идрисличи 30 дурхъати белкI дархьибти сари. Идрис Идбагли халкь жибирутири дехIибала дирахъес, кадизахъурти бурхIназиб ва бузразиб дуббурцахъес, закат бедлугахъес, гушти, мискинти гIеббурцахъес. Илкьяйдали илини хъарбарибсири чархла умудеш бирахъес, эмхIела ва хяла диъ букахъес къадагъабариб, хасси тяхIярличил держла гьарил журабира къадагъадариб ва дусла духIнар дахъал байрумтала бурхIни кадизахъур. Илини сунела халкьлизи баянбариб сунес гIергъи бахъал идбагуни лябкьниличила ва бегIлара гIергъиси Идбаг МухIяммад ﷺ виъни ва илала дин.

Гьачам Идрис Идбагличи бебкIала малаик ИзрагIиль вакIиб. Илини замана сабаибхIели адамтала рухI айсути сари. Идрисла рухIли дунъя батурли гIергъи, Аллагьли ﷻ хъарбариб рухI чардарахъес ва Идрис мицIирвариб.

ГIур Идрисла тилади хIясибли ИзрагIиль малаикли илис Жагьаннаб чебаахъиб. Адамтачи сегъунти гIязабти хIерлил чедаили, Идрис аргъайзивад ухъун. ИзрагIилли ил ахъуцили хъули киб. ИлхIейчивад Идрисли хурег,шин, гьанкI хъумартурли, мурталра гIибадатлизив вирусири. Идрислис сунела ахир гъамбикIни гьанаурхIели, илини ЧевяхIсилизи тиладибариб Алжана чебаахъес. Алжанализи ацIили илис иларти лигIматуни чедаиб ва дигуцадхIи илаб бамсриахъиб.

ЧевяхIсини ил ахъдешличи ахъуциб, Идрис Идбаг гьаннара мицIирсилизи халируси сай ва ил 4 - ибил зубрачив Аллагьлис ﷻ гIибадатлизив сай. ЦацахIели ил Алжанала унхъразира вашар.

2026-06-01 (Зуль-ХIижжа 1447 д.) №6.


Юсуф Идбаг

Иш дунъяла жагадеш Зулайхас цIябкабиуб, Хурегла тIягIям агу, я хIулбас гьанкI агара: Аррякьи ил туснакъла къапулигIи тIашризур, УркIилизиб дардличил хIулбазир бисаличил, Руржуси тIамаличил Юсуфлизи гъайрухъун: - Туснакълав сайра или вари хIед гьанмабикаб, Иш дунъяла туснакъра, цIябдешра наб...


Давла бурчан

Дубурла гьарахъси шилизи башуси дахъал кьячIикIуначилси гьунчиб дугила кьанси замана машина бикуси Мухтар ускаири, ва сунела бархкьябачил бехIемцIлизи викилри. Кункси машиналичибти шел адамлизибадли хIябал алхири, кIел декIли дяхъурбази бикили, аргъала деткахъилри.   ШаладиркухIели вачарличи...


Тулкни

Ибрагьим Халилли урши гахъес тиладибариб Аллагь ﷻ! Аллагь ﷻ! Я Раббанна я Аллагь ﷻ(3-йна) Игъфирлана зунубана я Аллагь ﷻ.   Ибрагьим Халилли урши тиладивариб, Аллагьличил ﷻ сунени вягIда бариб БегIлара дигуси кьурбайс лугьас иб, Наб Аллагьли ﷻ урши кьадарваралли.   Илис урши...


Чумиздагла пайдаличила

Дурхъаси Кьуръайзиб чумиздагличила чуйнара гьанбушили саби. МухIяммад Идбагли ﷺ бурибсири илдани кьаркьа арадешлис бируси халаси пайдаличила. Сунесра илди дебали дигахъи, хаслира «гIажва» журала. Идбагли ﷺ бурни хIясибли, савли илди 7 чумиздаг деркунсилис я агъули, я сихIрули зарал...


МухIяммад Идбагла ﷺ суннатуни сегъунти сари?

ХIядислизиб бурули саби: «Чили мицIирбаралра дила сегъуна-биалра суннат, илини шабагъат кайсу, сабира ЧевяхIсила гьунчиб алхунти даршал адамлис бедлугусигъуна».   Ишар нушани цацадехIти суннатуни хIушаб гьаладирхьехIе, сарира гьар бархIи дирес гьамадти.  ЖамигIятла дехIибайчи...