бекlлибиубси бяхlличи чарухъес

Идрис Идбаг

Идрис Идбаг

Идрис Идбаг

Ил ахъси кьаркьа вегI, дягIути хъуцIрумар, жагати дяхI-сипатличилси, цIябти гъезла, цIябти лямцIдикIути хIулбала вегI сайри. Сабурчевли, ряхIятли ва паргъатли гъайикIуси, пикричевси ва камти гъай дируси сайри. Илала тIулекаличи белкIири: "Имайчил бархли сабурли чедибдеш сарху".

 

Идрисла гьарли-марси у Ахнун саби. Идрис ибси у бихьибсири илини Адам Идбагла ва Шис Идбагла дурхъати белкIани гьаман дучIухIели. ГIярабла мезлизиб бетаурси "дарс" ва "дирас" ибси девла "бучIни" ибси мягIна лебси саби. Ислам диннизив бегI гьалав дурхъаси калам белчIунси ил сайри.

Дурхъаси Кьуръайзиб Адамла ва НухIла ургав бегI гьалав гьануршуси Идрис Идбаг сай. Ил багьанданра имцIати хIялумцIанти-гIялимтала пикри хIясибли, Иракьлизиб ва Египетлизиб бегI гьалаб бусурман дин кабизахъурси ил сайри. Ил Вавилоннизивад Палестинализибси Хеврон (Халиль) шагьарлизи ваиб, сунечилра бахъал идбагунала гIямру дархдасунти. ГIур Синайла чIянкI авлахъличивад Египетлизи ваили, гьаннала Каирла мякьлабси Мемфис (Менфе) шагьарлизив тIашизур. 5 азир дус гьалаб ил Египетла тах шагьар бирусири.

Кьуръайзиб Идрисличила "сиддыкь" - бархьдешгIевси, бархьдеш диган белкIи саби. Кьуръайзиб хIяйнацун саби идбагуначил бархбасахъи "сиддыкь" дев гьанбушибси: Ибрагьим Идбаг , Юсуф Идбаг , Ирис Идбаг ва цацахIели Марьям (р.гI.) гьанбуршухIели.

 Идрисли гIяхIти баркьудлумицун дирусири, бархьдешчевси ва адабчевси адам сайри. Илини имцIаси манзил гIибадатлизиб буркIусири. ЧевяхIсилис булгахъес бегI гьалар мижитуни Идрисли тIашдатурсири ва илар ЧевяхIси Аллагьлис ﷻ дезни дирусири. Идрис Идбагла гIибадат Аллагьлис ﷻ лебил инсаниятла гIибадатличиб дурхъаси саби. Илала гIибадат чебаили малаикунира бархли хIяйранбирутири.

ЧевяхIсини Идрисличи 30 дурхъати белкI дархьибти сари. Идрис Идбагли халкь жибирутири дехIибала дирахъес, кадизахъурти бурхIназиб ва бузразиб дуббурцахъес, закат бедлугахъес, гушти, мискинти гIеббурцахъес. Илкьяйдали илини хъарбарибсири чархла умудеш бирахъес, эмхIела ва хяла диъ букахъес къадагъабариб, хасси тяхIярличил держла гьарил журабира къадагъадариб ва дусла духIнар дахъал байрумтала бурхIни кадизахъур. Илини сунела халкьлизи баянбариб сунес гIергъи бахъал идбагуни лябкьниличила ва бегIлара гIергъиси Идбаг МухIяммад ﷺ виъни ва илала дин.

Гьачам Идрис Идбагличи бебкIала малаик ИзрагIиль вакIиб. Илини замана сабаибхIели адамтала рухI айсути сари. Идрисла рухIли дунъя батурли гIергъи, Аллагьли ﷻ хъарбариб рухI чардарахъес ва Идрис мицIирвариб.

ГIур Идрисла тилади хIясибли ИзрагIиль малаикли илис Жагьаннаб чебаахъиб. Адамтачи сегъунти гIязабти хIерлил чедаили, Идрис аргъайзивад ухъун. ИзрагIилли ил ахъуцили хъули киб. ИлхIейчивад Идрисли хурег,шин, гьанкI хъумартурли, мурталра гIибадатлизив вирусири. Идрислис сунела ахир гъамбикIни гьанаурхIели, илини ЧевяхIсилизи тиладибариб Алжана чебаахъес. Алжанализи ацIили илис иларти лигIматуни чедаиб ва дигуцадхIи илаб бамсриахъиб.

ЧевяхIсини ил ахъдешличи ахъуциб, Идрис Идбаг гьаннара мицIирсилизи халируси сай ва ил 4 - ибил зубрачив Аллагьлис ﷻ гIибадатлизив сай. ЦацахIели ил Алжанала унхъразира вашар.

2026-08-01 (Сафар 1448 д.) №8.


Имам аль-Байгьакьи

Абубакр ГIяхIмад ибну аль-ХIусейн ибну ГIяли ибну ГIябдуллагь ибну Муса аль-Хусравжирди аль-Хурасани, аль-Байгьакьи кьяйда валуси, акIубсири гьижрала 384 ибил дусла шягIбан базлизив, аль-Байгьакь мерла Хусравжирди шилизив. Аль-Байгьакь Нисабур (Нишапур) шагьарличибад гьарахъли ахIи мерлабиубсири,...


Азгъинти дурхIначила

Муртрил сахаватси ва бузери дигуси хъубзара адам хIерирули уили сай. Илала азгъинти ва кьиркьирти дурхIни буили саби. ВебкIес гьалаб хъубзарли дурхIни сунечи жибарили сай ва пулан мерличибси хъуличиб кур буркъадалли, хазна бургидая или бурили сай. Хъубзара вебкIибмад, илала дурхIни ургубализи...


Се бируси?

– Адамли урхIла беткахъибси мицIираг баргили виалли се бируси?   – Эгер адамли шила яра шагьарла дураб урхIла мицIираг баргалли, илизиб ихтияр лебси саби ил сунечил барх арбукес, сунес батес ахIи, илала хужаим варгайчи мяхIкамбарес багьандан. Илкьяйдали илини къайгъибарес...


ГIяли ибн Абу ТIалибла мижит

Нушани гьалабра нушала белкIаназиб жIявхIелла мижитуначила бурибсири. Иш яргализиб гьанбушес дигулра ГIяли ибн Абу ТIалибла мижитличила. Илала сурат кабяхъили саби гьижрала 1271 ибил дуслизиб дураибси Афганиста 1000 афгани къурушлизиб. Илизиб нушани чебиулра халаси мижит, берхIила нуранани...


ГIурра гаджетунала асарличила

Гьалавван наб ца тяниш къаршиикиб. «Нуни дила дурхIнази телефон батахъес вирули ахIенра. Мурталра илизив хахамвикIули сай. Кебасасли, вяв-чIярлизи ихъули сай, ва вяхIес булан валилзули сай. Балули ахIенра се барес хIяжатлил», – викIи ил.   Марлира, гIергъити дусмазиб...