бекlлибиубси бяхlличи чарухъес

Идрис Идбаг

Идрис Идбаг

Идрис Идбаг

Ил ахъси кьаркьа вегI, дягIути хъуцIрумар, жагати дяхI-сипатличилси, цIябти гъезла, цIябти лямцIдикIути хIулбала вегI сайри. Сабурчевли, ряхIятли ва паргъатли гъайикIуси, пикричевси ва камти гъай дируси сайри. Илала тIулекаличи белкIири: "Имайчил бархли сабурли чедибдеш сарху".

 

Идрисла гьарли-марси у Ахнун саби. Идрис ибси у бихьибсири илини Адам Идбагла ва Шис Идбагла дурхъати белкIани гьаман дучIухIели. ГIярабла мезлизиб бетаурси "дарс" ва "дирас" ибси девла "бучIни" ибси мягIна лебси саби. Ислам диннизив бегI гьалав дурхъаси калам белчIунси ил сайри.

Дурхъаси Кьуръайзиб Адамла ва НухIла ургав бегI гьалав гьануршуси Идрис Идбаг сай. Ил багьанданра имцIати хIялумцIанти-гIялимтала пикри хIясибли, Иракьлизиб ва Египетлизиб бегI гьалаб бусурман дин кабизахъурси ил сайри. Ил Вавилоннизивад Палестинализибси Хеврон (Халиль) шагьарлизи ваиб, сунечилра бахъал идбагунала гIямру дархдасунти. ГIур Синайла чIянкI авлахъличивад Египетлизи ваили, гьаннала Каирла мякьлабси Мемфис (Менфе) шагьарлизив тIашизур. 5 азир дус гьалаб ил Египетла тах шагьар бирусири.

Кьуръайзиб Идрисличила "сиддыкь" - бархьдешгIевси, бархьдеш диган белкIи саби. Кьуръайзиб хIяйнацун саби идбагуначил бархбасахъи "сиддыкь" дев гьанбушибси: Ибрагьим Идбаг , Юсуф Идбаг , Ирис Идбаг ва цацахIели Марьям (р.гI.) гьанбуршухIели.

 Идрисли гIяхIти баркьудлумицун дирусири, бархьдешчевси ва адабчевси адам сайри. Илини имцIаси манзил гIибадатлизиб буркIусири. ЧевяхIсилис булгахъес бегI гьалар мижитуни Идрисли тIашдатурсири ва илар ЧевяхIси Аллагьлис ﷻ дезни дирусири. Идрис Идбагла гIибадат Аллагьлис ﷻ лебил инсаниятла гIибадатличиб дурхъаси саби. Илала гIибадат чебаили малаикунира бархли хIяйранбирутири.

ЧевяхIсини Идрисличи 30 дурхъати белкI дархьибти сари. Идрис Идбагли халкь жибирутири дехIибала дирахъес, кадизахъурти бурхIназиб ва бузразиб дуббурцахъес, закат бедлугахъес, гушти, мискинти гIеббурцахъес. Илкьяйдали илини хъарбарибсири чархла умудеш бирахъес, эмхIела ва хяла диъ букахъес къадагъабариб, хасси тяхIярличил держла гьарил журабира къадагъадариб ва дусла духIнар дахъал байрумтала бурхIни кадизахъур. Илини сунела халкьлизи баянбариб сунес гIергъи бахъал идбагуни лябкьниличила ва бегIлара гIергъиси Идбаг МухIяммад ﷺ виъни ва илала дин.

Гьачам Идрис Идбагличи бебкIала малаик ИзрагIиль вакIиб. Илини замана сабаибхIели адамтала рухI айсути сари. Идрисла рухIли дунъя батурли гIергъи, Аллагьли ﷻ хъарбариб рухI чардарахъес ва Идрис мицIирвариб.

ГIур Идрисла тилади хIясибли ИзрагIиль малаикли илис Жагьаннаб чебаахъиб. Адамтачи сегъунти гIязабти хIерлил чедаили, Идрис аргъайзивад ухъун. ИзрагIилли ил ахъуцили хъули киб. ИлхIейчивад Идрисли хурег,шин, гьанкI хъумартурли, мурталра гIибадатлизив вирусири. Идрислис сунела ахир гъамбикIни гьанаурхIели, илини ЧевяхIсилизи тиладибариб Алжана чебаахъес. Алжанализи ацIили илис иларти лигIматуни чедаиб ва дигуцадхIи илаб бамсриахъиб.

ЧевяхIсини ил ахъдешличи ахъуциб, Идрис Идбаг гьаннара мицIирсилизи халируси сай ва ил 4 - ибил зубрачив Аллагьлис ﷻ гIибадатлизив сай. ЦацахIели ил Алжанала унхъразира вашар.

2026-02-01 (ШягIбан 1447 д.) №2.


ШягIбан базличила баянти

Ил базла хасдешуни: цаибил – ил баз нушала Идбагла ﷺ базлизи халбируси саби; кIиибил - ил базлизив дубурцни гIяхIил чебиули саби;  хIябъибил – ил базлизиб Бараатла дуги леб.   «Аллагьлиﷻ лерил Сунени акIахъубтала кьисматуни ШягIбан базла байхъайзибси дуги...


ТаравихIла дехIибала

ТаравихIла дехIибала дехIдирхьути сари дуббуцарла Рамазан базла цаибил бархIилис гьалабси дуги, тамандиру Хала БархIилис гьалабси дуги (Хала Дугилизир хIедиру ).   ТаравихIуни мижитлизир жамигIятличил дарни къулайси ва дебали дурхъаси саби, амма имкан агара биалли, хъулир даресра асубирар....


Урги-дергализивад иртан

Умурия гIяскуртани алавбуцибхIели, душмантала ургъан лацла хъарличи ацIили Аллагьал Расулла ﷺ шайчи децIагести гъайли угьули, вявкайкIулри. Иличиб децIагеси се лебси бусурмантас? Гьарил бусурман ургъаннис дигулри кавшес илгъуна увяхIси адам. Амма ил кавшес къияннири, сенкIун ил ахъси ва гьамадли...


МухIяммад Идбагла ﷺ баракатла хьунри

Жувайрият МухIяммад Идбагла ﷺ хьунул Жувайрият Бану Мусталакь кьамла бекI Харисла рурси сарри. Ил бану Мусталакь кьамличилси дергълис гIергъи ясирбуцибти-ургар лерсири. Илис Барра бикIусири. Ил сунела кьамлизивадси узикьар Мусафия бин Сафванна хьунул сарри, сайра ил дергълизив алхунси. Ил...


Гьарун Идбаг

Гьарун ГIимранна урши сай. Илала насаб Якьуб Идбагла урши Лавичи абиуси саби. Гьарунна идбагдеш илала узи Мусала идбагдешличил чIумали дархдасунтири.   Египетлизиб зубартас ва канчанас сужда бирути египетлантани бекIдеш дирес бехIбихьиб. Илди Израилла халкьличи мучлаагарли хIербикIутири ва...