БегIтала авараагардеш
БегIтала авараагардеш
ДурхIни – нушала челябкьла саби. Нушазибад бахъалгъунти чула дурхIя акIалри или пикрибикIули бирар. ДурхIя акIубтани ЧевяхIсилис шукрубиру, ил разиси анцIбукьлис багъишлабарили байрам дурабуркIу.
ДурхIни руркънила шайчибси масъала халаси ва дахъал шалубарси саби, ил багьандан нушани ил нушала газетала бяхIяназиб зумали ахъбурцули дирехIе. ХIушаб дагаладиэсти насихIятуни даргес дирниличи дирхехIе… ЦацабехI бегIтани чула дурхIнас бедлугуси бяркъличила пикриухъалли, гьанбиркули бирар, дурхIни илдани ити хIязлис, илди агарти хIебиэс багьандан биркьути саби или. Сен? СенахIенну илдани чула дурхIни биштIахIейчибадал чус дигута биркьахъули, «агара», «ахIен» ибси девла мягIна хIебагьахъурли, хIербирули саби. Илдигъунти дурхIназибад саби халабаибхIели наркомантира, держлукьунира бетарути… Асубирусив илкьяйдали дурхIни бяркъес? Гьайгьайра хIебирар, сенахIенну биштIати илди нушази заманалис аманатлис бихIяхъес гибти, хъарбаркьгъунти саби, илди нуша дегIти ваяхI, секIал ахIен, илди адамти саби. Илдас дигуси ахIен бегIтали барес гIягIнисину, пайдаласи ибси саби.
ЦацахIели дурхIначи дигили хIулби дигьунти бегIти илдала бяркъличи авараагарбирули бирар. ИмцIатигъунти хъалибаргуназиб бегIти дурхIни абикьес, палтарла бегIбарес, илди гашали хIебебкIахъес, дунъяла лигIматуначил гIеббуцес ибси кьасличил бархIиахъайчи хIянчилаб, арц дарес или бузули бирар. Бамсурли хIянчилабад чарбухъунти бегIтани чула биштIати сели биркьулил, илди чичил гьалмагъбикилил хIисаблизи кахIейсу. ХIера, илхIели бекIлибиубсиличила хъумуртули саби бегIтани.
ИшбархIила дурхIнала бяркъличила аргъес багьандан, илдани челгьути палтарличи, дурути дугьбачи, хIял-тIабигIятличи хIеризалли баибси саби. ДурхIнала бяркъ дебали убяхIси даражаличиб саби ишбархIи. ДурхIни хIеруди агарли сабилцун хъулиб батес асубируси ахIен. Илдачи мурталра сегъуна-биалра хIянчи барахъес хъарбируси саби. ПасихIкарти бикIули саби: «ХIушала хъулиб бареси хIебиалли, дурхIни хIянчи агарли хIебатес багьандан, унрубас кумекбарахъес бархьая» или.
ДурхIнала бяркълис декIарбарес гIягIниси замана селис харжбирулрал пикридухъеная гьари. Нешличи ва дудешличи хъарти секIал лерти сари. ИмцIасигъуна замана бегIтани бекIахъудила шайчирти хIяжатуназиб буркIули саби: виштIаси вахес, палтарла вегIварес, илала арадешличи хIеруди барес. ГIур виштIаси белкI-белчIличи, суратвикIахъес ва цархIилти секIайчи бурсивирули саби. Гьаннала замана дурхIнала юртанази, школабази бедес гьала дурхIни бучIахъес ва лукIахъес бурсибарни модализиб саби.
ХIейгеси биалра, дурхIнас рухIлашалси, адаблашалси бяркъ бедлугни ишбархIи модализиб ахIен. Бахъалгъунти бегIтани дурхIялис ил шайчибси бяркъ бедлугни гIурла заманаличи арбихули саби. ДурхIнас бяркъ бедлугнилизиб бекIлибиубси хьулчи биалли, илди биштIали лебай кабирхьуси саби. БиштIатала психологунани буруливан, дурхIни 6 дус биайчи саби бяркъла шайчибси бекIлибиубсигъуна хьулчи кабирхьуси, гIур биалли ил кабихьибси хьулчили, цархIилван буралли, бегIунси бухъалани цIедеш луга. Къугънас ахIен, «Се бегIадра, ил сархид» бикIути.
БегIтали виштIаси бегI гьалав цаибти гунзри кацIахъес бурсивирули кьяйда, «гIямру» ибси гьуйчи ил дураэс багьандан, дахъал секIайчи бурсиварес хIяжатбиркур.
Авараагардешла хIячми…
Заядиубти ва дерхIибти цIедеш лугути авараагардешла мякьи чинартив? ИмцIаливан илди мякьи бегIтала пикрумазир дигIяндикили дирар, сабира ишкьяйда пикрибикIути: «Нуша, гIяхIси бяркъ касибти, бусурман дин бузахъути бегIтала вайси дурхIя ветаэс вирара, нушани селра вайси бирули ахIенра, иличи вайси асар бареси?» Амма гIямрулизир гьар секIал нушаб гьандиркуливан детхIераргу, илдигъунти бегIталара вайти дурхIни бетарули бирар. Чула мякьлаб лебалцадхIи гIяхIтиван кабизурли хьалли дурхIни, чина-биалра дурабухъалли илди чус дигута биркьур. Или бетхIеахъес багьандан, ахIерти бегIти дурхIназир халауркIдешла, сунес сай ваибдешла къиликъуни ахIедикьес къайгъибарая. ВегIлис гIергъи гIелаб батурти гIяхIти дурхIначиб иш дунъяличиб гьатIи чебяхIси селра хIебирар. ГIяхIси дурхIя айкьни – ил вегIлис гIергъи сабухъчерти духълуми лугуси галга гIелаббатнигъуна саби.
Бяркъ бедлугантала хIянчи
ДурхIнас рухIла ва адаблашалси бяркъ бедлугнилис декIарбарибси замана, цархIилти хIянчилизирван белгити мурадуни, бяхIчибизуни диэс гIягIнити сари. Нушани гьалабра гьанбушиливан, дурхIялис бяркъ бедлугнила хIянчи, ил канилав левай бехIбирхьуси саби. ВиштIаси нешла канилав левай, неш иличил малхIямли гъайрикIес, гIяхIти ибти секIал дурес, илис Кьуръа аятуни дучIес балли чебиркур. СенахIенну виштIаси жявли села-биалра асарлиу виркур, гьамадли секIал гIебису. ВиштIасила уркIи умуси дяхIимцайчи мешуси саби – илаб се белкIадра, илини ил чебиахъу. Ил багьандан дурхIнас бяркъ бедлугути бегIтас бехIбихьудлизиб чIумаси ва рухIлашал араси хьулчи кабихьни саби бегIлара мягIничебси. ХIушала хъулир, хIуша-алав кадиркути анцIбукьуназир, гьар секIайзир дурхIнас гIяхIти шалуби гьаргдиреная, хIушани хIебурили, илдани аргъес хIебирар. ГIямрулизибси биштIаси анцIбукьлизибадра илдас дарс кабирхьеная. Гьар секIал мисалти кили бурес, чебиахъес гIягIниси саби. Илкьяйдали вяшдикIадалли, хIушани дурхIни дунъяличи «рухIлашалти гIячкибазибад» хIербикIахъес бурсибиридая.
ДурхIни халабикIуцад илдази се-биалра аргъахъес багьандан хIушаб халаси сабур ва цIакьани хIяжатдиркур, илди биштIахIели гIяшли бурес вируси секIал халабаибхIели, ахъли, чIярикIули бурес чевкъар… ДурхIнас бяркъ бедлугнила шайчирти авараагардеш сари бегIлара вайти.
ДурхIни «мурити» секIал саби, илди халаси адамлис бегIлара чебяхIси разидешли бирар. Нушала илдачил дархдасунти дахъал пикруми, умутуни дирар. Гьарил виштIаси ухIнавадли жагаси сай, ил гIяхIси, гьар шайчивад гьалавяхI арякьунси адам ветарниличи бирхули бирар бегIти. УргIебли бетарар или гьаналра хIебирку чисалра, амма цацахIели илкьяйдали бетарар. Адуцалачебси наслу – ил Аллагьла ﷻ уркIецIи саби, ил багьандан пергерси наслу гIелаб калахъес багьандан бегIтани бируси балгала халаси кьадри бирар. РухIлашал ва кьаркьайзиб араси наслу кьадарбараб лебтасалра Аллагьли ﷻ!