бекlлибиубси бяхlличи чарухъес

ДехIибала – Алжанала умхьу

ДехIибала – Алжанала умхьу

ДехIибала – Алжанала умхьу

ДехIиба шуртIри шел сари:

  1. Чархла умудеш (гъуслю) ва дазала диъни.
  2. Чарх, палтар, дехIибала дируси мер нажасализирад умули диъни.
  3. ДехIиба замана баъни.
  4. Кьиблаличи вяхIчили кайзни.
  5. ГIяврат кIапIли биъни.

ДехIибала детхIерар:

  1. ДехIиба шелра шартIлизибад цалра буалли.
  2. ДехIиба цалра аркан ургаббаталли, балу-балули аркан (бутIа) имцIабаралли (ца ракагIятлизир кIел рукугI дарни, ца суждализиб бекI ахъбуцили, итил шайчи кабихьни…)
  3. ДехIиба аркантала гьабгIергъидеш буъни.
  4. ДехIиба ахIенти дугьби яра хIурпри дурни: мягIна лебси ца яра кIел хIярпла тIама дураъни, балубалули гъайикIни. Амма хабарагарли шел дев дуралли, дехIибала хIеделхъан.
  5. ДехIибайс хасти ахIенти шикьатIала дарни: хIяйна бекI гьакIбарни (гьаб-гIергъили), хIябал ганз кацIни гьаб-гIергъили.
  6. Масхара барни: мякьла кайибсила ахIейзахъес палтарличи кьяш кацIни, лезми чебаахъни ва цархIилтира.
  7. ДехIибайчив виъни балули, се-биалра кьяраъни: хIиличил гъудурдиубти, кофели ранг дарсдарибти шутри, дурабушес имкан лебли цулби-урга барцбикибси кьяраъни (дурабушес хIейалли дехIибала хIедулъан).
  8. ДехIибала къябаэс (урдатес) кьас акIни, яра иличила васвасухъни: «Чи-биалра ацIалли, дехIибала къябиис», - или.
  9. Имамличил варх дехIибайзи керхни.
  10. Кьиблаличи къакъгьавли яра шалигьавли шурухъни. Амма хъумартурли шурухъи, бусягIят чариалли, дехIибала хIедулъан.
  11. Ахъти дукелцIили.
  12. «Аль-ФатихIя» ункъли бучIуси, ил гъарацIли бучIусилис гIергъи маъмум виубли кайзалли.
  13. ЖамигIятла дехIибайчив гIузру агарли имамлис кIел рукнула гьалаухъалли яра гIелакавхъалли.
  14. Капур ветаалли.
  15. ДехIибайчиб вегIла мезли зикру, дугIя, сура белчIалли ва цархIилтира.

ДехIибайчиб карагьат

ДехIибайчир ишдигъунти хIейгести баркьудлуми (карагьатуни) хIедиахъесчебиркур:

бекI алавчарли ласбикIахъни;

зубрази хIерикIни;

дехIибайчир хIевала дулгъуби гIегIдергни;

зараллизивад уруххIекуси мерлар хIулби кьяпIдарни;

дехIибайчиб чизи-биалра сегъуна-биалра лишанбарни;

палтарлизив хахамикIни;

гъез хIяршдарни;

се-биалра убасни;

дебали гьанкIикIули дехIибала дарни;

дехIибайчиб някъли мухIли кIапIбарни (гьагьикIухIели асубирар); анда ушкни;

дехIибайу убуршан суждализиб балбирни;

кьакьаварибхIели хIяжатханализи хIякьи, дехIибайчи кайзни;

дехIибайчиб палтар балбирни;

хурег хIядурли лебхIели, гушли яра милигли дехIибайчи кайзни;

дехIибайчив туикIни (мижитлаб бунагь саби);

дехIибайчир кьяшми цаличи ца чедетаахъни яра дебали тяйдидарни (ца хъяшчIимла ахIи);

рукугIлизиб бекI дебали гIяшбуцни;

рукугIлизиб яра суждализиб селра хIебелчIни;

хIябъибилра авъибилра ракагIятуназир «Аль-ФатихIялис» гIергъи Кьуръа цархIилти сураби делчIни, (жамигIятла дехIиба цаибилра кIиэсилра ракагIятуначи кьаниубсини илди сураби хIябъибиллизирра авэсиллизирра дучIа);

гьагьикIни;

ахъли бучIуси гIяшли (сунела сунес) белчIни ва ургIебли;

дехIибайчив алавчар, улкьайлавад, суратличи яра сягIятличи хIерилзни;

рукугIлизив дебалим къухIилзни;

суждализир ванзаличи гьала-гьала някъби кагахъни, (гIузру - изала биалли асубирар;

суждализир газа някъби ванзаличи кагахъни;

костюм хъуцIрумачи чебуцни;

дехIибайчир шалбарла кьялуби лаг зуздирни;

«Аль-ФатихIя» бучIухIели, някъби гIягIниси мерла (михъирла уди къидала чеди) мерлахIедарни;

дехIибайчив ца шайчи зузиъни;

тIулби, кIент, лезми вяшдарни;

хIямамлизир, хIябразир (илар дахъал шайтIунти дирар), базарличир, киласализир, мицIираг цаладиркуйхIир, адамти башуси гьунила дублар, гъятIбиънила урехи лебихIир, вегIла вяхIличи хIерикIусиличивяхI кайзурли дехIибала дарни;

дехIибайчив ца кьяшличи тIашизни;

ца кьяш итилла гьала кабатни;

гьанкIли гужбарибхIели;

хясачебси анда суркбарни;

чедирти агарли, удирти палтарчерли дехIибала дарни;

имамличил варх дехIибайзи керхни.

2026-04-01 (Шавваль 1447 д.) №4.


Сулайбан Идбаг

Сулайбан сунела дудеш Давуд Идбаг кьяйдали Аллагьла ﷻ жура-журала нигIматуначи лайикьикибсири. Давуд Идбагла 19 урши лебтири. Сулайбайс дудешла пачалихъ ва идбагдеш букьурли даибтири. Илала Аллагьли ﷻ дедибти мугIжизатуни лертири: ил арцантачил гъайикIусири, жиндрази сунела пачалихъ тIашбалтнилизиб...


Чебла

Иш анцIбукь Мисрилизиб бетаурси саби. Ца мискинни пулан адамлизирад 500 динар чеблалис сасиб. ВягIда хIясибли, илди чардарес замана баибхIели, арцла вегIли илди тIалабдариб. Амма мискинна чардарес арц агни багьандан, илини илис чардарес вачрукьязирад сасили дедиб. Илра вягIдала замана...


Тулкни

Бисмиллагьи РяхIманир РяхIим АлхIямдулиЛлагь шукру, багьахъурил дин «Ислам»   Деза Аллагьлис биаб дин «Ислам» багьахъурси, Сай хIекьли марварили, иманра бухахъибси, Кьалубалализирад бусурманти дарибси. АлхIямдулиЛлагь шукру багьахъурси дин...


Нясдеш — сен?

Нуни ишбархIи дила белкIлизиб ишгъуна масъала ахъбуцес дигулра. Ил нушала республикализиб дебали челукьусира саби. ХIердизирая алавчарли кьакьурбази — дахъалгъунтазир нясдешуни, жярга-зекъ сари. Илди жярга-зекъ лайдикIути тIакьнази диахъули ахIенну, чус гьамадси мерличи лайдикIули...


Нушазирад дигахъути сари…

Нуша хIердируси улка урхIмешуахIенси саби. Селизиба илала урхIмешуахIендеш или хьарбаадалли, Россия бегIлара дахъал миллатунар ва динанар улка саби. Даршдусмадли илаб бахъал миллатунала халкь цаличил ца уржили, цабалги хIеркабирутири. Нуша лерилра цагъунти ахIенра, гьарил миллатла саби-бегIти мез,...