Суалтас жавабти хlядурдарибти сари имам Шафигlла мазгьаб хlясибли
- Асубирусив бухIнаб хIила берталичилти гидгури деркес? Илди делхьес гьалар дирцес гIягIнитив, иларти шин нястази халдирутив?
- ХIила бертаби духIнарти гидгури деркес асубируси саби, илди заядиубти хIедиалли, илди хIи умутази халдирути сари. Делхьес гьалар гидгури дирцес хIяжатдеш агара, илдачиб чебиуси нясдеш хIебиалли. Илди делхьунти шинра умутази халдирути сари. («ТухIфат аль – МухIтаж» имам ашШирванила субкомментариябачил).
- Асубирусив вегIла гIяхIти баркьудлумала кири мицIирси адамлис бедес?
- Бусурман адамли сегъуна-дигара гIяхIси баркьуди барес вируси сай (фарзла яра суннатла) илис биркуси кири цархIил бусурман адамлис, мицIирсилис яра вебкIибсилис бедес нигетра барили. Илкьяйдали илини гIяхIси баркьуди дураберкIили гIергъи, балга-дугIя барес вируси сай, ЧевяхIсини ил барибсилисгъуна кири цархIил адамлисра баахъес багьандан. Амма нигет гьалаб барили, балгара гьалаб баралли къулайси саби. («Кьальюби шархI Канз ар-Рагъибин», Кашшаф аль-Кина»).
- Сунела азгъиндешли дехIибала хIедируси бусурман адам вирххIерхуси ветарусив?
- Диннизирти шел дехIибайзирад цадехI диалра мархIедируси адам, авалра мазгьабла гIялимтала пикри хIясибли хIерхуси ветаруси сай. Адамли дехIибала мардирули хьалли, мисаллис, сунела азгъиндешли илди хIедирули виалли, ил хIерхутази халвируси ахIен, авалра мазгьабла гIялимтала пикри хIясибли. («ТухIфат аль-МухIтаж», «Радд альМухтар», «ХIашия ад-Дусукьи»).
- Асубирусив муруйс гьачам яра кIина хьунуйс тIалакь бедили гIергъи, гIиддала манзил таманбиайчи иличил хIервирес?
- Эгер муруй хьунуйс цайна яра кIина магьар кабушнила дугьби дурили виалли (тIалакь бедили), гIиддала манзил (чебаахъибси манзил кIинайс шери рукьес асубируси – хIяйна хIилариубли гIергъи), иличи хъарси саби хьунул хъулрачил, беркесичил ва палтар-кьяшличил гIерруцес. Амма илис асубируси ахIен иличи вашес, илав хIябэсил адам агарли, мисаллис, илала 6-7 дусла урши-рурси, цундеш асубирахъути.
Рахли мурул хьунуйчил декIарикили гIергъи, иличилцун, камси заманалис виалра калалли, яра усес калхьалли (гьамдеш агарли биалра), илхIейчибад гIиддала манзил тIашбилзуси саби, илкьяйдали чумал дус ардукьялра. Амма ил тяхIярли гIиддала манзил арбукьялли (хIяйна хIилариубли умуриъни), илини ил чаррарес вируси ахIен сагали магьар дихьайчи. Илини ил хъулрачил гIерруцес чебиркур, беркесиличил ва палтар-кьяшличил биалли, хъарси ахIен. Багьес чебиркур, ил замана илдазивад ца вебкIалли, цархIил илала лебдешла букьурли виэс вируси ахIен. Муруй илис гIуррара ца гьатIи тIалакь бедалли, илра халбируси саби. ГIиддала манзил даимбируси саби, мурул чедиб бурибси кьяйдали хьунуйчил варх хIерхIейранвиубхIейчибад ва ил тяхIярличи чархIевхъес нигет барибхIели.
(«ТухIфат аль-МухIтаж»).
- Асубирусив сегъуналра багьана агарли тIашли жихI кабалтес?
- ТIашли жихI кабалтни, иличи сегъуналра багьана агарли хIярамсилизи халбируси саби, эгер адамли балули виалли нажасли нясвирни. Нажас сунечи къячбилкниличи тамай бирхауди хIебиалли, тIашли жихI кабалтни хIейгеси (карагьатси) баркьудилизи халбируси саби. («ТухIфат аль-МухIтаж»).
- Секьяйда ва чинаб бедлугуси закат (садакьа) вегIла лебдешличила, ил цархIил шагьарлизив хIерирусилис чеблалис бедили биалли?
- Илала вегIли сунела лебдешлизибад, ил чис-биалра чеблалис бедили биалра, закат бедес чараагарли хъарси саби. Чеблалис бедибси адам цархIил шагьарлизив виалли, закат бедлугуси саби ил лебдеш лебси мер-мусаличиб, закат чебаахъибти адамтас. («Нигьаят аль-МухIтаж», «Аль-Фатава арРамли»).
- Усуси адам фарзла дехIиба замана сабаибхIели, чараагарли валхIахъес гIягIнисив?
- ГIе, чараагарси саби усуси адам дехIибайчи айзахъес, хIушани балули диадалли, ил дехIиба замана сабаибхIели усаъниличила ва илдала замана таманбиайчи усули калниличила. ЦархIил тяхIярлизиб усуси адам дехIибайчи алзахъес дигеси (желательно) анцIбукьлизи халбируси саби. Чедиб бурибси 7 дус биубти дурхIначира къячбилкан, сенахIенну илди дусмачибад бехIбихьили, илди дехIибайчи бурсибарес хъарси саби. («Нигьаят аль-МухIтаж» имам ашШабрамаллисила субкомментариябачил).