бекlлибиубси бяхlличи чарухъес

ДУРХIНАЛА БЯХI

ДУРХIНАЛА БЯХI

ДУРХIНАЛА БЯХI

Хъа вегI

Ца гIяриф хIяжлизи ваэс хIядурикIулри. Илала виштIаси урши леври. Илини дудешлизи хьарбаиб ил чина хIядурикIусил. Дудешли жаваб бедиб: «Аллагьла ﷻ хъули». ИлхIели уршилис гьанбикиб, ил хъали чебаибсини, хъа вегIра чейуси сай или.

Илини дудешлизи хьарбаиб: «Дудеш! Сен хIуни нура хIечил варх хIекусира?» Дудеш викIар: «Урши, хIу гьачамлис виштIали левалри. ХIу ила укьес вирхIейруд». Амма урши вахъхIи висули, дудешлизи тиладивикIулри. Дудешли баресил хIебалули, кьасбариб илра варх укес. Микьатлизи сабаили, илди ихIрамлизи абацIиб ва тальбия бучIес бехIбихьиб. Илис гIергъи Идбагла ﷺ мижитла баиб. КягIба чебаили, дурхIя хIяйраниубли кайкиб ва левси мерлав вебкIиб. Дудеш чебаибсиличи хIякизурли, тIашхIейзурли тикрарбирулри: «Се бетаура дила уршилис?»

ИлхIели КягIбала ца гIямзилабад тIама чехиб: «ХIед хъали (КягIба) чебаэс дигухIели, ил чебаири. ХIела уршилис биалли, дигулри хъа ВегI чеваэс, илалара мурад бетерхур». ГIур уршила кьаркьала илабад кIунбацIиб, ва тIама бикIар: «Ил хIяблизив ахIен, я ванзаличив ахIен. Амма ил Алжанализивра ахIен. Ил ЧевяхIси Кьудратла ВегIла хIекьси бархьдешла тахличив сай. РухIуль-Байан, 6/28 НасихIят: ЧевяхIси Аллагь ﷻ илгъуна сай, Иличила адам секьяйда пикриикIулил. ХIядисуль-кьудсилизиб бурили саби: «Ну дила лагъ Набчила севан пикривикIулил, илгъуна сайра».

Иш хабар белчIи гIергъи, уршили КягIбализив Аллагь ﷻ чеваибси сай или гьанмабиркахъидая. ЧевяхIси Аллагьли ﷻ виштIаси уршила умуси уркIилизибси мурад бетерхахъурли, ил Сунечи арукиб. «Иш дунъяла гIямрулизив Аллагь ﷻ чеваэс вируси ахIен. Аллагь ﷻ чеваира или викIуси адам, ил къунбани угьуси сай, ва бугьтан чебуршуси сай, сунени чеваибси Аллагьлизи ﷻ халварили». (Имам Раббани, 3/17)

ЖумягI бархIила суннатуни

  1. ЖумягI бархIи – дебали баракатла бархIи саби лебил бусурмантас.
  2. ЖумягI бархIила хIурматбирес ва ил сабаахъес хIерли дирес гIягIниси саби.
  3. ЖумягI бархIиличи хIядурдиирая: суннат хIясибли, кьаркьа умудеш барая; кьаркьайчирти гъез урасая; умути палтар чегьая; сивак пайдалабарая; никуби кьицIдарая; миск пайдалабарая.
  4. Палтар цIуба рангла диалли, гIяхIси саби.
  5. Мурул адамти мижитлизи жявли букьни.
  6. ВягIзала замана гъаймадикIудая, телефонти дишахъеная.
  7. ЖумягI бархIи имцIали салаватуни дучIеная. Идбаг ﷺ викIар: «ЖумягI бархIи набчи дахъал салаватуни диреная. Иларти малаикунани илди набчи диахъути сарину». Малаикунани салават белчIунтала уми ахъили бурути саби Идбагла ﷺ гьалаб.
  8. Илкьяйдали ил бархIи сура «Кахф» бучIес гIягIниси саби. Ил барахIелли, нушала арбякьунси жумягI бархIиличирад дарибти диштIати бунагьуни урисути сари ва гIергъиси жумягI бархIи сабаайчи нур ва баракат лугуси саби.
  9. ЖумягI бархIи Аллагьлизи ﷻ сецад дигара дугIябачил дугьаизес вируси сай, хаслира гIасрла (дакьала) ва магърибла(маркIачIила) ургаб.
  10. Илкьяйдали Аллагьличи ﷻ дугьадизес дирудая кIелра вягIзала ургар. Имамли ца вягIза белчIи багьлабарибхIели, царал белчIес вехIихьайчи, пикрумазиб къантIси дугIя бируси саби, сенкIун илхIели ил Аллагьли ﷻ кьабулбирули сай.

Хала нешла насихIят

ВиштIаси дурхIя хIязтали виркьулри, урга-ургади ил хала нешли секьяйда кагъар лукIулил хIерикIулри.

- ХIуни набчила лукIулрив? - хьарбаиб илини. Хала нешли кьалам кабихьиб, пишряхъили рикIар: - ГIе, нуни хIечила лукIулра. Амма мягIна нуни лукIусилизиб ахIенну, селичил лукIулрал илизиб саби. Наб дигахъаси, халаваибхIели хIура иш кьаламличи мешувикили… ДурхIя кьаламличи хIерикIули хьалли, илизиб селра тамашабизеси чехIебаиб.

- Илра цархIилти кьалумтигъуна саби!

- Иш кьаламла шел даража лер, илди хIедра манпагIятдирар, эгер хIу иш дунъяличил цавалги хIериэс дигадли. Цаибилгъуна: хIу халаси пагьмула вегI ветаэсра вируд, амма хIу илгъуна ветарахъуси ЧевяхIсила цIакьличила хъумартес асухIебирар. КIиэсилгъуна: лукIес багьандан, кьаламлис изиарули биалра бугабирес чебиркур, илис гIергъи кьалам гьатIира жагали лукIесбирхIур.

ХIебиалли, хIунира се-биалра челукьуси, изуси биалра сабурбирес бален, къияндешунани адаблашалти къиликъуназив ункъвируд. ХIябъибилгъуна: кьаламли лукIухIели, хатIавикадли, мурталра дулъахъан пайдалабарес вирар. Хъуммартид, вегIла хатIаби дархьдирни – ил вайси ахIен. Илкьяйдалицун вирар вархьси гьунчив калес.

Авъибилгъуна: кьалам сегъуна урцуйзибад барибсил ахIен бекIлибиубси, я илала куц ахIен. БегIлара мягIничебси саби кьаламла бухIнала. Ил багьандан мурталра хIела бухIнабси дунъяличи хIерикIен. Шуибилгъунара: кьаламли мурталра гIелар къел далтули дирар. ХIунира къел датес чебси саби хIела баркьудлумачибли, ил багьандан гьарил бируси секIал къелгIеббикен.

Палтар хIясибли кьиматламайрид

Шайх ГIяли ат-Тантавичила гьанбикуназибад

БелчIуди хъараахъурли гIергъи, шайх ГIяли Багъдадла университетлизи литературала мугIяллимли вархьиб. Сунела бузерила цаибил бархIи, илини Багъдадла кьакьурбикад къунзухъес кьасбариб, ва, университетлизи кьанирули, сунечирти дуркьдиубти палтар дарсхIедарили, хIянчиличи вакIиб.

Аудиториялизи ацIибхIели, илаб лекция бучIуси профессор ил студентлизи халварили викIар: «Эй, эмхIе! Сен лекцияличи кьанирусири?» Шайх ГIялини чевверхни тиладибарили, студентуначил кайиб. Профессор студентуначи дугьаизур: «ХIушаб дурсри кадирхьес вахъхIи агарли, машгьурси писатель лявкьян. Илала гьалав ну цIахмайрабая». Илини илдала багьудлуми ахтардидарес, суалти дедлугес вехIихьиб.

Шайх ГIялини студентли кьяйда лерилра суалтас жавабти лугулри. Профессорли илизи гIярабла поэтуни Аль-Бахтари ва Абу Таммамла творчество цугбуцили, анализ дураберкIахъес хъарбариб. Шайх ГIялини гьар секIал чедетаахъили гьаладихьиб. Иличи разивиубли профессор викIар: «Дила пикрили, хIу гIяхIси, къайгъичевси студент сайри, чи бикIара хIед?» Шайхли жаваб бедиб: «ГIяли ат-Тантави». Ил жаваб бакьибси профессор хIилхIи калун аргъайзивад улхъули.

БЯХI ХIЯДУРБАРИБСИ-ГI.РАБАДАНОВ

2026-02-01 (ШягIбан 1447 д.) №2.


Низигъарила чяй

Дерубти яра зярхIти низигъарила 1 халаси кьулса; Шин – 500-700 мл; Варъа – 3 чяйла кьулса; Лимон – 3 кесек. Ружери бакIахъибти шин низигъариличи кертIили, чяй 10 минутцадхIи кIапIдарили датирая. КертIили гIергъи ванати чяйлизи, бизидеш хIясибли, варъа ва лимон бархаая....


Дурхъаси Лайлатуль Кьадрила дуги

Бусурмантала умматлис Лайлатуль Кьадрила дуги хасси тяхIярла шабагъат саби, чусра УркIецIила ВегI Аллагьли ﷻ пешкешбарибси. Кьуръайзиб бурули саби: «Лайлатуль Кьадрила дуги азир базличиб дурхъаси саби» или. Илала мягIна – 1000 баз, чузибра Лайлатуль кьадрила дуги агарти. Ил дуги...


Урги-дергализивад иртан

Умурия гIяскуртани алавбуцибхIели, душмантала ургъан лацла хъарличи ацIили Аллагьал Расулла ﷺ шайчи децIагести гъайли угьули, вявкайкIулри. Иличиб децIагеси се лебси бусурмантас? Гьарил бусурман ургъаннис дигулри кавшес илгъуна увяхIси адам. Амма ил кавшес къияннири, сенкIун ил ахъси ва гьамадли...


ТаравихIла дехIибала

ТаравихIла дехIибала дехIдирхьути сари дуббуцарла Рамазан базла цаибил бархIилис гьалабси дуги, тамандиру Хала БархIилис гьалабси дуги (Хала Дугилизир хIедиру ).   ТаравихIуни мижитлизир жамигIятличил дарни къулайси ва дебали дурхъаси саби, амма имкан агара биалли, хъулир даресра асубирар....


Бархьдеш

ЦархIил тяхIярли биэсра хIебирар…   Гьалабван нуни Интернетлизиб ца ролик чебаира. Илав профессорли гьалабси парталичи кариибси студенткази «дурарухъен аудиториялизирад ва гьаннала гIергъи хIу чераэс хIейги дила лекциябачир» или дуракаиб. Рурси дебали уркIрухъун, селра эс...