бекlлибиубси бяхlличи чарухъес

Палтар челгьнила адабуни

Палтар челгьнила адабуни

Кьуръайзиб бурули саби (мягIна): «Ва адамти, Нушани хIушаб палтар дарира, хIушала кIапIли диэс гIягIнити мерани чехIедаахъес багьандан ва адабдешла палтарра дарира (гIяхIти хIял-тIабигIят), сарира гьатIира гIяхIти» (Кьуръан, 7:26).

 

Иш дурхъаси аятли нушази гIеббурули саби палтар кьаркьала кIапIбарахъес ва адамла тIабигIят ункъбиахъес дарибти диъни.

  1. Бусурман адамла палтар мурталра умутили диэс гIягIнити сари. Ат-Тирмизини баахъибси хIядислизиб бурули саби: «Умудеш – динна байхъала саби».
  2. Адамла палтар гьарзатили, кьаркьайчи цIапхIекyнтили, кьаркьала гъяжхIебирутили диахъес чебиркур. Хаслира хьунул адамтани кьаркьа къалип чехIебаэсли, гьарзати ва шала дурахIейути палтар дихес чебси саби. Хьунул адамла палтар илала лебилра кьаркьала кIапIбирутили диэс чебиркур, дяхIра някъбира (хъат някъби) ахIенси. Илдани илкьяйдали мурул адамла палтарличи мешути дихесра асухIебирар.

ГIяхIсилизи халбируси саби цIубаси ранг. Дебали духъянти палтар дихахъесра маслигIятбируси ахIен. Муслимли нушачи баахъибси дирхалачебси хIядислизиб бурили саби, Кьиямала бархIи гъамбикIуцад, кIел журала адамти багьарбирар чучибра жагьаннабла мугьур лебти – мурул адамти кья къуйрукъличи мешуси гIярчимагличил адамтас дирхъути; ва хьунул адамти палтарличил биалра, гьаргли башути, мурул адамтала чучи хIяздулхъахъули ва саби илдачи битIикIути, илдала бургачир музагъунти прическаби дирар валрила къухъличи мешути. Илдигъунти хьунул адамтани Алжанала тIемра хIебала, хIятта ил гьар шайчибяхI тIинтIбиубси биалра. Гьаргли башути ибсила мягIна саби, шала дурайути ва кьаркьайчи цIапакунти палтар челгьни, кьаркьа къалип чебиахъули. Ил багьандан хIушанира хIушала хьунри, рурсби, рузби мяхIкамбарая илгъуна кьисматлизибад. Илкьяйдали давла чебиахъули, уктемдешли духъяна палтар дихесра асухIебирар.

  1. Мурул адамтас архIяла чIянкIилизирад дирбубти палтар дихахъес къадагъабарибси саби, хьунул адамлис биалли, илди дихес асубирар.
  2. Палтар адам хIерируси мер-мусаличиртазирад ва вегIла гIядатуназирад декIархIедухъести дихути сари.

Мурул адамтас хьунул адамталайчи мешути ва хьунул адамтас мурул адамталайчи мешути палтар дихахъес къадагъабарибси саби. Идбагли ﷺ илдигъунтачи лягIнатбушибси саби.

  1. Палтар шуртIрачи ва аги-кьяйдаличи далдикибтили диэс гIягIнити сари. Нушала Идбагли ﷺ палтарла чедибад, лебил кьаркьала кIапIбируси бухъянси плащгъуна халат бихусири. Ил гIярабунала гIядат саби ва Идбагла ﷺ суннат.
  2. БегIлара гIяхIсилизи халбируси саби цIуба палтар челгьни. ХIядис хIясибли, илди бегIлара гIяхIтази халдирути сари.
  3. ДехIибала дирухIели жагати палтар челгьни суннат саби, хаслира жумягIла ва байрамла дехIибайчи.
  4. Палтар челгьес ва чердалтес адамтани чехIейуси мерличир чебиркур, гIяврат чехIебаахъес багьандан.
  5. Палтар чегьес гьалар илди пях1дарили, умударили чегьес чебиркур.
  6. Сагати палтар челгьухIели бучIуси саби:

«Аллагьумма лякаль хIамду, анта касавтанигьи асъалука хайрагьу ва хайра ма сунигIалягьу, ва агIузубика мин шарригьи ва шарри ма сунигIалягьу». МягIна: «Я Аллагь , ХIед деза, ХIуни набчи ил чегьурри. Нуни ХIези тиладибирулра илала багаладеш ва ил се кьасличил барибсил илала гIяхIдеш. Илкьяйдали ХIези тиладибирулра вайсилизибад мяхIкамдеш ва ил се кьасличил барибсил илала вайдешлизибад берцуди».

  1. Сагати палтар асибхIели, дуркьа палтар садакьалис дедлугахъес маслигIятбирули саби, илдачи хIяжатдеш лебсилис.
  2. Палтар челгьухIели бучIуси саби: «Аллагьумма инни асъалука мин хайригьи ва хайри ма сунигIалягьу, ва агIузубика мин шарригьи ва шарри ма гьува лягьу».

МягIна: «Я Аллагь , Нуни ХIези тиладибирулра илала гIяхIдеш ва ил се кьасличил барибсил илала гIяхIдеш. Илкьяйдали ХIези тиладибирулра илала вайдешлизибад ва ил се багьaндан барибсил илала вайдешлизибадра верцахъес».

Палтар чердалтухIели бучIуси саби: «БисмиЛлагьи ллязи ля илягьа илля гьува». МягIна: «Аллагьла уличил, Ил ахIенси цархIил агара гIибадат барес лайикьси».

  1. Палтар челгьес балуй шайчивад вехIихьни, чердалтес - алгъай шайчивад суннат саби. Илкьяйда бирусири Идбагли ﷺ. Палтар челгьухIели илини бурусири: «АльхIамду лиЛлягьи ллязи касани ма увари бигьи гIаврати ва атажаммалу бигьи байна-ннаси».

МягIна: «Деза биаб Аллагьлис , дила гIяврат кIапIбарахъес адамтала ургав наб палтар гибси, ну илдани жагаварилра».

ГIергъиси манзил бусурмантани хаслира жагьил уршбани ва рурсбани западла мода хIясибли палтар челгьули саби. Модала палтарлис гIеларад мадашудая, илди бусурмантас лайикьти ахIен. Мода барсбикIуси саби, амма палтарличи тIалабуни мурталра кавлути сари. Бусурмантала пикруми ва баркьудлуми хIебирхуталайчир ахъли диэс гIягIнити сари, ва илдас дигуси бирули, илдачи мешутили диэс асухIебирар. ХIядислизиб бурили саби: «Адамли цархIил халкьла се-биалра гIяхIбизурли илдачи мешуиркули виалли, ил илдазивадсили ветаруси сай». Западла бирххIерутачи мешудиркес нушаб гьеч асухIебирар.

Гьарил бусурмай чула хьунрази, рурсбази ва рузбази шала дурабиркахъути, кьаркьайчи чеакунти, гьаргти ва кьаркьала чебиахъути палтар дихахъес къадагъабарес гIягIнибиркур. Пикри бяхIчиаая илди секIайчи.

 

«Исламла этика» жузлизибад шурбатурси

2026-06-01 (Зуль-ХIижжа 1447 д.) №6.


Буралаби

Адамличи адамла диги – дишес хIейрути цIа сари. ВегIлис хIейгуси цархIиллисра хIебиру. Вайси хабар жявли тIинтIбирар, гIяхIси хабар – кьанни. Вавни дерхъалли бирар мирхъили варъа бируси. МалхIямси гъайлира адам шадвиру. Някъбани вайси баралли, бекIли жаваб луга. Пикриагардеш...


Мура гьаларти хьуна чеблуми

Хьунуй мура гьалар халати жавабкардеш дихути сари ва иличир дахъал чеблуми лерти сари:   Хьунул хъали-цIализир муруйс тамай мутIигIли рирес чебиркур. Илис мурул вигахъес чебиркур ва иличил мурталра малхIямли рирес гIягIнибиркур, ил кьабулли калахъес риубси бирес илала чебла саби. Эгер илини...


Ванза нушала хъали саби

«Умудеш - Аллагьличи вирхнила байхъала саби», - дурхъаси хIядис Акьути бурхIназир шагьар батурли шилизи рашес дигахъулра, имцIаливан жагати хIебла бурхIназир. Бамсриахъили Уркарахъирад чаррирухIели гьунила дублар мер-мерличир лайкадакIили дицIибти гавлагуни чедиулри. Илди цара кIелра...


Аджапсандали

ГIягIнидиркур: Баклажан – 1 кг; помидор – 600 гр; муриси перец – 500 гр; набадари – 500 гр; базилик – 50 гр; кинза – 50 гр; петрушка – 50 гр; жерши – 2 бекI; итан жерши – 5 цула; кориандр – 1 ч.кьулса; уцхо-сунели –...


Юсуф Идбаг

Иш дунъяла жагадеш Зулайхас цIябкабиуб, Хурегла тIягIям агу, я хIулбас гьанкI агара: Аррякьи ил туснакъла къапулигIи тIашризур, УркIилизиб дардличил хIулбазир бисаличил, Руржуси тIамаличил Юсуфлизи гъайрухъун: - Туснакълав сайра или вари хIед гьанмабикаб, Иш дунъяла туснакъра, цIябдешра наб...