бекlлибиубси бяхlличи чарухъес

Пикридухъи декIарбиреная

Пикридухъи декIарбиреная

Арцлизибад сабира адам разили ва гьар секIайчи кьабулли виъни дигахъуси? Бахълизи ил суал хьарбаэс дигулра. Се саби разидеш ва се сари арц?

 

Дархдасунти мягIнуби сарив илди, ахIи декIартив? Вирару ил суайчил цахIнабси жаваб гес? Бархьаначи буралли, хIейрар. Ил шайчир гьарилтала пикруми цаван хIедирар. Нуни хьарбиуси суал хIясибли лебилра халкь кIел кьукьяличи буртIули саби: арцли разидеш бихути ва арцлизиб ахIен разидеш бикIути. ЦабехIла разидеш арцлизибад дигахъуси биалли, цархIилтани илди бекIлил хIисабхIедирутиван дирар. Арцли разидеш бихес бирар, мисаллис, кьацIла къидикъалра беркес агарсили гьунчир илди даргили, ва кани белкъеси секIал асес виубли виалли, иличи ургIебли, мурталра сунес дигутали виркьусини арц чедаили виалли, илис илдани халаси разидеш хIеху. АнцIбукьуни декIар-декIарти дирар, амма иличибли чIянкIли арцлизиб саби адамла разидеш или бурес къиянбулхъан. Ил кьацIла къидикъ асес имкан акIубсилара разидеш бахъхIи бухъянхIебилтIан, амма ил анцIбукь декIарси саби, сенахIенну лерил секIал лерти цацабехIти адамтира арц агарли разидешра агара или пикрибикIули сабину. ИмцIаливан илдигъунтачила сари дила гъай. Арадеш, хъалибаргла балгундеш, уркIецIи, диги, гIяхIдеш – хIера, ишди лерилра арцлис асес хIейрути лишанти сари, арц хIедиалра, чули разидеш бихути. Се гIяхIдеша, илди лерхIели бурсикадиубли, нушани илдачи сегъуналра пикри бяхIчииули ахIенра, зягIипдикибси манзил биалли сагъвиаслири, гIур селра гIягIнили ахIенри или пикридикIулра. Урусунала буралализиб кьяйда, «Лебсила кьадри-кьимат хIебалули, ил беткахъибхIели – дисулра» («Что имеем - не храним, потерявши – плачем») бетарули саби. Яра цархIил бурала гьанбикахъахIелли, «давлачебтира бисути саби» или сен бикIути, рахли арцлизиб саби адамла разидеш дикIули диадалли? СенахIенну лерилра дирцути секIал асес бирули биалра, лебил дунъяла хазна чузиб биалра, адамдеш, адабчердеш, уркIила хIялани, арадеш асес вируси ахIен, тяп цацадехIти секIал дицесра хIейрули кьяйда - децI, пикруми-шишимти, гIямру духъяндитIахъес, селра адамлис гIягIниси секIал барес вирули ахIен илди лерли хьалли. ЧIянкIли хIериэс гьамаддешцун саби илдани алкIахъуси. Ил багьандан тIама-гьамали виркьули, арц диалли лерилра дирар, или жалта виркьес гIягIнидеш агара. Лебси арадешра мяхIкамбарили, хъалибаргличил даршули хIерирули, вегIлис гIягIниси секIал асес виэсли арцра дирули, лебдешличи шукрувикIули кайили виалли, иличивра гIур разиси адам дунъяла къакъличивра ахIелкIан. Амма давлаличи гIергъивикили, «цархIилла лебси дила сен агарси» или кьисматличил варсирхъялли, гIур иличивра хумарсира хIейрар. ВегIлис насибли хIебиалли, къияйчил касес вируси ахIен, вегIлис белкIунси биалли - шалгIеббухъахъес. Лерилра гIямру давлаличи гьалакли деркIалра, давлали велкъунси чилра левси ахIен, адамлис арц сецад диаллира, гIуррара гьатIира дахъал хIяжатли сари. Ил секIалра гIяхIси саби викIес хIейрар, сунела тIабигIят хIясибли адам илгъуна виаллира. Ил багьандан гьарил адамла разидешра декIар-декIарти секIултазиб бирнира тамаша ахIен. БегIлара машгьурси дунъяла хIякимлара, бегIлара мискинси пякьирлара ахирличиб ца гьуни саби, цагъуна хIяб, хIяблар цагъунти суалти.

Дила белкIличил наб бурес дигуси арцличи гьалакмайкIуд ибси ахIен, нуни ишаб буруси гIямрулизир цаибил мерличи давла-мас кадирхьути ахIен ибси саби. Арц агарли диалли, разидешра агара викIес гIягIнили ахIен. Къайгъира бажардира лерли диалли, арцра дирар. Адамдеш агара диалли, сецад арц диалра, илдани кумекхIебиру. МяхIкамдарая асес хIейрути къиликъуни, гьарахъбарая арцлис асес вирути адамти. Илдигъунти адамтани гIямрулизи разидеш хIеху, иличи къаршили хIушала лебдешра арху, хIушара чучи мешутили детарахъурая. Заябиубси цIедешли – арасира бухIехъу. Пикридухъи декIарбиреная юлдаш-тянишуни.

 

Анжела Мутазова

2026-07-01 (МухIяррам 1448 д) №7.


Дурхъати дугьби

Савлила суннатла кIел ракагIятла дехIибайс гIергъи балуй шайчи кайхьи кьиблаличи дяхIчили белчIес гIяхIси саби: «Алагьумма рабба ЖабрагIиля ва МикагIиля ва Исрафиля ва ГIизраиля, ва МухIяммадин ﷺ аджирни мина ннари» - 3-йна.   МягIна: «Я Аллагь ﷻ, Аллагьли ﷻ вируси...


Таяммум

Таяммум – шин агархIели яра илди чедетаахъили, гIягIниси тяхIярли дарес биркIантас зарал бетарухIели, шинна мерлар гIянжи дузахъни саби. Таяммум дарес хIяжатбиркур (чеббирар):   1.Дазала дарес шин агархIели (алав-гьалав сунени вявъибхIели тIама бакьеси мерлаб, 200 метрла радиусличир...


НасихIятла тулкне

Дещалла гIялимталли Чибагал гьана бите Гьештив ирар инсанте Ккурттала макру чевте.   Гьаналла гIялимталли Чибагал гунев бите Гьештикьал бусурманте Малайкунай мешуте.   Мискин ила къагъдехь Гъарив ила авдалдехь Беккавв Аллагьли ﷻ пагьму Бусурман халкьла...


ВегIла улка багьандан цIахли саби

ИшбархIи дила белкIлизиб нуни ахъбурцисра, дила бекIлизибцун ахIи, бахъал цархIилтала бургазибра алкIуси суал. Абдал ахIенси, гIядатла адам иличила пикрихIейкIес хIейрар. Ил суал жура-журала зягIипдешуназибад биштIати арабарес или арц учидяхъес кьасли телевидениелизирад чедиахъути передачабачила...


Имам Абу ХIамид аль-Гъазали

Имам Абу ХIамид МухIяммад аль-Гъазалини вебкIес гьалаб белкIунси кагъар гьалабирхьулра   «Бурая бисути дила юлдашунази, ну вебкIили чеибти, бурая децIбикIути дила исламла узбази ва рузбази: «Гьанмабиркахъидая, ну гьарли-марли вебкIибси или. Аллагь ﷻ багьандан мадикIудая ил бебкIа...