бекlлибиубси бяхlличи чарухъес

Пикридухъи декIарбиреная

Пикридухъи декIарбиреная

Арцлизибад сабира адам разили ва гьар секIайчи кьабулли виъни дигахъуси? Бахълизи ил суал хьарбаэс дигулра. Се саби разидеш ва се сари арц?

 

Дархдасунти мягIнуби сарив илди, ахIи декIартив? Вирару ил суайчил цахIнабси жаваб гес? Бархьаначи буралли, хIейрар. Ил шайчир гьарилтала пикруми цаван хIедирар. Нуни хьарбиуси суал хIясибли лебилра халкь кIел кьукьяличи буртIули саби: арцли разидеш бихути ва арцлизиб ахIен разидеш бикIути. ЦабехIла разидеш арцлизибад дигахъуси биалли, цархIилтани илди бекIлил хIисабхIедирутиван дирар. Арцли разидеш бихес бирар, мисаллис, кьацIла къидикъалра беркес агарсили гьунчир илди даргили, ва кани белкъеси секIал асес виубли виалли, иличи ургIебли, мурталра сунес дигутали виркьусини арц чедаили виалли, илис илдани халаси разидеш хIеху. АнцIбукьуни декIар-декIарти дирар, амма иличибли чIянкIли арцлизиб саби адамла разидеш или бурес къиянбулхъан. Ил кьацIла къидикъ асес имкан акIубсилара разидеш бахъхIи бухъянхIебилтIан, амма ил анцIбукь декIарси саби, сенахIенну лерил секIал лерти цацабехIти адамтира арц агарли разидешра агара или пикрибикIули сабину. ИмцIаливан илдигъунтачила сари дила гъай. Арадеш, хъалибаргла балгундеш, уркIецIи, диги, гIяхIдеш – хIера, ишди лерилра арцлис асес хIейрути лишанти сари, арц хIедиалра, чули разидеш бихути. Се гIяхIдеша, илди лерхIели бурсикадиубли, нушани илдачи сегъуналра пикри бяхIчииули ахIенра, зягIипдикибси манзил биалли сагъвиаслири, гIур селра гIягIнили ахIенри или пикридикIулра. Урусунала буралализиб кьяйда, «Лебсила кьадри-кьимат хIебалули, ил беткахъибхIели – дисулра» («Что имеем - не храним, потерявши – плачем») бетарули саби. Яра цархIил бурала гьанбикахъахIелли, «давлачебтира бисути саби» или сен бикIути, рахли арцлизиб саби адамла разидеш дикIули диадалли? СенахIенну лерилра дирцути секIал асес бирули биалра, лебил дунъяла хазна чузиб биалра, адамдеш, адабчердеш, уркIила хIялани, арадеш асес вируси ахIен, тяп цацадехIти секIал дицесра хIейрули кьяйда - децI, пикруми-шишимти, гIямру духъяндитIахъес, селра адамлис гIягIниси секIал барес вирули ахIен илди лерли хьалли. ЧIянкIли хIериэс гьамаддешцун саби илдани алкIахъуси. Ил багьандан тIама-гьамали виркьули, арц диалли лерилра дирар, или жалта виркьес гIягIнидеш агара. Лебси арадешра мяхIкамбарили, хъалибаргличил даршули хIерирули, вегIлис гIягIниси секIал асес виэсли арцра дирули, лебдешличи шукрувикIули кайили виалли, иличивра гIур разиси адам дунъяла къакъличивра ахIелкIан. Амма давлаличи гIергъивикили, «цархIилла лебси дила сен агарси» или кьисматличил варсирхъялли, гIур иличивра хумарсира хIейрар. ВегIлис насибли хIебиалли, къияйчил касес вируси ахIен, вегIлис белкIунси биалли - шалгIеббухъахъес. Лерилра гIямру давлаличи гьалакли деркIалра, давлали велкъунси чилра левси ахIен, адамлис арц сецад диаллира, гIуррара гьатIира дахъал хIяжатли сари. Ил секIалра гIяхIси саби викIес хIейрар, сунела тIабигIят хIясибли адам илгъуна виаллира. Ил багьандан гьарил адамла разидешра декIар-декIарти секIултазиб бирнира тамаша ахIен. БегIлара машгьурси дунъяла хIякимлара, бегIлара мискинси пякьирлара ахирличиб ца гьуни саби, цагъуна хIяб, хIяблар цагъунти суалти.

Дила белкIличил наб бурес дигуси арцличи гьалакмайкIуд ибси ахIен, нуни ишаб буруси гIямрулизир цаибил мерличи давла-мас кадирхьути ахIен ибси саби. Арц агарли диалли, разидешра агара викIес гIягIнили ахIен. Къайгъира бажардира лерли диалли, арцра дирар. Адамдеш агара диалли, сецад арц диалра, илдани кумекхIебиру. МяхIкамдарая асес хIейрути къиликъуни, гьарахъбарая арцлис асес вирути адамти. Илдигъунти адамтани гIямрулизи разидеш хIеху, иличи къаршили хIушала лебдешра арху, хIушара чучи мешутили детарахъурая. Заябиубси цIедешли – арасира бухIехъу. Пикридухъи декIарбиреная юлдаш-тянишуни.

 

Анжела Мутазова

2026-08-01 (Сафар 1448 д.) №8.


ДехIибайс ужра

Дархьли, дурусли, чедетаахъили, кьабулдаресли дарибти дехIибайс Аллагьли ﷻ гIеббиахъуси халаси ужраличила бурути дахъал хIядисуни лерти сари. Илди гьаладирхьулра:   «МухIяммадлира ﷺ илала умматлира дарибти савлила дехIиба 2 ракагIят багьандан ил бархIилара ил дугилара бунагьуначивад...


Имам Абу ХIамид аль-Гъазали

УчIанничи кагъар Урши, насихIят бурес гьамадси саби, амма ил кьабулбарес къиянбулхъан, сенахIенну ил кьутIкьусин кабилзан сунела хьуланас гьуни бедлугусилис, уркIилис къадагъаласи дигухIели. Хаслира багьуди касили хьалли нафслис гIелавад вашуси ва дунъялизи вархибси. Илала пикри хIясибли,...


Республикализивра цаибси

Дила белкIла игитгъуна адамличила макьала белкIес цазаманализиб къияннира бирар, гьамадлира. Мурхьти багьудлумачилси гIялимличила белкIес, хаслира ил академик виалли, лайикьси тяхIярли бетхIерар или гьанбиркули бирар. ГIялимличил ца даражаличир ихтилатдикIес, гIилмулашал мурхьти илала багьудлумачи...


Имам аль-Байгьакьи

Абубакр ГIяхIмад ибну аль-ХIусейн ибну ГIяли ибну ГIябдуллагь ибну Муса аль-Хусравжирди аль-Хурасани, аль-Байгьакьи кьяйда валуси, акIубсири гьижрала 384 ибил дусла шягIбан базлизив, аль-Байгьакь мерла Хусравжирди шилизив. Аль-Байгьакь Нисабур (Нишапур) шагьарличибад гьарахъли ахIи мерлабиубсири,...


Се бируси?

– Адамли урхIла беткахъибси мицIираг баргили виалли се бируси?   – Эгер адамли шила яра шагьарла дураб урхIла мицIираг баргалли, илизиб ихтияр лебси саби ил сунечил барх арбукес, сунес батес ахIи, илала хужаим варгайчи мяхIкамбарес багьандан. Илкьяйдали илини къайгъибарес...