бекlлибиубси бяхlличи чарухъес

ДурхIни берцахъес...

ДурхIни берцахъес...

ДурхIни берцахъес...

Сергокъалала районна имамтала Советла председатель Динислам КазимяхIяммадовла насихIят.

Бисмиллагь, алхIямдулиллагь ва ссалату ва ссаламу гIяла Расулиллагь. Ассаламу гIялайкум ва ряхIматуллагь!

Дагъистанна Муфтиятли жагьилтас хасдарибти дахъал далдуцуни дурадуркIули сари. Илдачил дарх нушанира школабазир вузаназир ва спортзалтазир наркотикуназибад, держлизибад, танбакулизибад ва цархIилтира аргъала бумкьахъути секIайзибад нушала дурхIни мяхIкамбирнила далдуцуни дурадуркIулра. БегI гьалабси яргализиб ишгъуна хабар гьанбушес дигулра. ЧевяхIси Кьудратла ВегIли Адам Идбаг u акIахъубхIели, илис хIябал жавгьар духури гьаладихьили, ца декIарбарахъес бурибсири. Илди сарри «Бирхауди», «ГIякьлу» ва «ИнсапхIяя». Илини декIарбариб гIякьлу.

ИлхIели ЖабрагIил малаикли калунтази Алжанализи чардухъахъес тиладибариб. Бирхаудила жавгьар духурили буриб саби гIякьлулизибад декIархIебикахъес хъарбарниличила, инсап-хIяяла духури биалли, саби бирхаудилизибад декIарбикес асухIебирниличила буриб. Ил тяхIярли, Адам Идбаглис u хIябалра жавгьар духури калунтири ва илди къиликъуначилси ветаурсири. Ил анцIбукьли чебиахъули саби Аллагьли ﷻ адамлис бедибси бегIлара дурхъаси лигIмат ва хазна - гIякьлу биъниличила. Адамла гIякьлу-дагьри деткахъалли, иличил дарх илала цархIилти къиликъунира деткайхъур. Нушани илгъуна тяхIяр чебиулра кепкайубси, бержили яра аргъала бумкьахъути цархIил секIал пайдаладарибси адамла. Илала дагьриличил дарх вирхнира инсап-хIяяра деткайхъули сари. Ил сегъуна-дигара такьсир баресра гIелумилзули ахIен, дагьричевси манзил сунени хIебареси. Илбисли балуси саби ил адамлис бедибси бегIлара дурхъаси лигIматличила, ва гьар мурталра ил чеввалкIахъес бузуси саби.

ХIушани бакьили диэсра асубирар А.Даллесла планничила, сабира 1945 ибил дуслизиб хIядурбарибси. Ил хIясибли, адамтала дагьри дамкьахъес, илди абдалбарес, держлизи, наркотикунази абархахъес кьас сабри. Ил дураберкIес бусягIятра гьар шайчибад бузули саби: кинофильмаби, Интернет-сетани, илабти блогерти ва цархIилтира. КIиибилгъуна – уркIецIиагарти, вершаби, хиянатчиби, ламартчиби ва хIярамзадаби абикьес кумекбирни. ХIябъибилгъуна - адаб-хIяя, адуцалачебдеш, яхI-ламус ва рухIлашалти цархIилтира къиликъуни деткахъахъили, жагьилтазир илди агардарес. Наслулис гIергъи наслу хIясибли илди бехъес ва гIяхIти къиликъуназибад мяхIрумбарес.

Ил план 10 дуслацун ахIен, гьарил сагаси наслуличил илкьяйдали бузули, адаб-хIяяла къиликъуни тамай деткайхъахъули сари. Динничибад ва адабдешличибад жагьилти гьарахъбиркахъули саби. КъантIли буралли, нушала жагьилтазир адамдешла къиликъуни агардирниличила сари ишар гъай. ЦабехIтани бурули бирар, наркотикуни кункти ва декIси асарбирути лерти сари или. Илгъуна пикри балкIси саби, сенкIун, кункти наркотикуни сари или пайдаладирусини, сунес дигухIели бархьбатес вирус или гьанбиркули хьалли, ил хатIа саби. Илданира декIардеш агарли жявли адамлизиб бурсидеш алкIахъуси саби. Илди шинкIати диаб, зе дархаили дарибти яра цархIилти диаб, илди пайдаладирусилис багьес чебиркур, ахир хайрила хIебиъни. Илданира адамла чархра дагьрира тIутIукадирути сари.

Наркотикла хIябал асар лерти сари: дагьри дамкьахъурли кепирахъни, аргъала бирхахъни; бекIла мехIе ва кьаркьала тIутIукабирни; бурсидеш, мусаллатдеш алкIахъни. Держлара илгъуна асар лебни нушани чебиулра, сенкIун держли ужуси адамли, илди дархьдатес хIейрули, сайра сунела хъалибаргра инжитбирули, заяли гIямру дуркIу. Цалра урши-рурси биштIахIели наркоман ветарус или пикрихIебикIар, гьарилтала декIардекIарти сабабти дирар. Гьанна хIердилзехIе наркотикуни пайдаладирнила сабабтачи: а)дурхIнас бегIтала диги диъхIедиъни, илдачи пикри бяхIчихIейъни, ил сабабли, хъалибаргли пикрила дураб батурти дурхIни къяйцIли саби илди хIялани чинар-биалра даргес; Нушани балехIе Идбаглис ﷺ биштIати сецадла дигахъутирил.

Ил илдачил хIязтали виркьусири, барх замана буркIусири, гьарил илдачи челукьуси бибгIян-хъяшси секIайчира пикри бяхIчииусири, хъябруцбурцутири, сунени балусиличи бурсибирутири. Нушачира илини тяп илкьяйдали дирахъес хъарбариб. б) се сабил багьес, сегъуна асар бирарал халбарес дигни; амма гьачам халбарибхIейчибад тухтуртинаркологунани бурни хIясибли, илдазиб мусаллатдеш алкIули саби. в) чула хIялани аргъахъес хIебални, зилантачил, цархIилти адамтачил бархбас кабизахъес ва бархбасес хIебални, гIяхIти хIялани я касес, я дедес хIейгни; Ил багьандан нушала дурхIни чула гIяхIти хIялани чедиахъес бурсибирес чебиркур. ДурхIнази аргъахъес гIягIнибиркур сегъуна ахир хIерлил илдачи наркотикунази бархалли. Ишаб насвай, шпак бикIуси наркотикличилара гьанбуршехIе. Ил дургIеси биънили бахъал школализи башути гIулухъабани пайдалабирули саби. Ил барибси саби гIяргIяла яра валрила дек, танбаку, сугъат ва илдала жяргаси гягI агарбарес гIявадешра цархIилти секIалра дархаили. ХIера, ил гъудурмай пайдалабарили, адамли сай сецад увяхIирулил.

Насвайли мухIлила, сурскьакьарла, чимхъала ва цархIилти биркIанталара демдрила (ракла) изала алкIахъуси саби. Илкьяйдали бурсидеш акIахъубли, илини гIулухъабала бекIла мехIеличи вайси, дебали халаси асар бируси саби. Дагьри думкьахъули, илди тамай мусаллатдешлизира биркахъули саби. ЦархIил журала заралласи секIалра ишбархIила замана дебали тIинтIбиубли саби жагьилти-ургаб, ил саби – вейп бикIуси электронный журала папрус. Вейплизибра чедир гьандушибтазиб кьяйда никотин – агъуласи секIал лебниличибли, цархIилти излумала дурабадра илини илкьяйдали бекIла мехIе кьутIадирахъути сари. СенахIенну вейплизибси шинкIадеш игухIели формальдегид ва цархIилти агъулати секIал дурадулхъути сари, папрус супIбарибхIели хургьразир кавлути ва адам агъулавирути.

Якьинти баянти хIясибли держ дужнила асуртазибад 400 азир, наркотикунала - 70 азир ва папрус битIикIнила асуртазибад 500 азир адам гьар дус Россиялизиб бубкIули саби. Цугбуцалли, Хиросималичи ва Нагасакиличи бомба игьубхIели, ил дебали кахси анцIбукьлизиб алхунтири 260 азир адам. Пикрибарая хIушани, гьар дус нушала улкализиб илди агъула секIайзибад миллионцад адам агарбирули саби. Се сари держ, наркотикуни ва парус – илди сари нушала халкь тIутIу-кьякьябирнила ярагъ. Нушани арц дедили илди агъу исулра нуша дебкIахъес багьандан, чинаба гIякьлу?

ХIисаббарая, миллион гьар дус бубкIули биалли, чум «бомба» кадиркулил нушала улкала шагьуртази илдицад адамти къирбирули. ЧевяхIсини нушачи се-биалра хъарбирухIели, нушала кьаркьа арадешлис ва нушаб гIяхIдешлис саби. Илини Кьуръайзиб буриб (мягIна): «Ва Набчи дирхути, гьарли-марли кепирахъути секIал, цIакьси иштяхI алкIахъути хIязани, пал кабуршни ва къанчани бегIлара жяргати, уряхIти шайтIа баркьудлумазирадти сари. ХIуша илдазирад мяхIкамли диреная, илхIели хIуша дерцили дирудая».

Цараван буралли, нушала жамигIят-ургар илди балагьуни тIинтIхIедиахъес багьандан, мяхIкамдеш барили, илди секIайчи къячхIедилкес гIягIниси саби, илхIели нушала уммат гьалабяхI башусили, берхъибсили, ва илала челябкьла шаласили бирар. Нушанира гьар бархIила гIямрулизиб якьинни чебиулра, сецад балагьуни дихулил нушаб илди диннизир къадагъадарибти секIултани. Держли ужуси яра наркотикуни пайдаладирусини багьлали сунени сай каршули сай. Пикриухъалли, адамли балу-балули сай убкIахъути секIал пайдаладирули сай. Иличила тухтуртани, гъамтани бурули хьалли, агъу кьабулбирули сай. Аллагьли ﷻ бурули сай: «ХIушани хIуша кадмадуршидая, ЧевяхIси Аллагь ﷻ хIушачи уркIецIичевси сай».

Нушани дурхIни илди агъулати секIайзибад мяхIкамбарес багьандан, илдачи се челукьулил багьурли, гIеббуцес чебиркур. Нуша ЧевяхIсиличи дугьадизахIелли, нуша дархьхIедалтара ва уркIецIиличил гIердурцура, Иличи хъарахъили, нушачи хъарси бирахIелли. Ишаб ца сунезивад сай вебкIес дигули, гумиличивад тIяхIухъи верцибсила хабар гьанбушес дигулра. Илини бурни хIясибли, гумиличивад тIяхIухъи каркухIели, лерилра масъулти ва къияндешуни арзес вирни якьинбиуб ца ахIенси, хIу тIяхIкавхъи каркулри…

Иш дунъяла лерилра масъулти арзес вируси сай ЧевяхIсила кумекличил, ил багьандан я держла, я наркотикунала, я папрусунала кумекличил илди арзибси агара, тIяхIкалхъесра хIяжатдеш агара. Аллагьлис ﷻ дигуси сай гIяхIти баркьудлуми дирути, цали цалис кумекбирути, цали ца гIеббурцути ва динна кьанунти дузахъути. ИлхIели адамлизиб иман ва бирхауди имцIабикIар, илала уркIира чебирцIур, или биалли, илис агъулати секIал гьеч хIяжатхIедиркур. Тиладибирулра ЧевяхIсилизи илкьяйдали биахъес ва нушала иман цIакьбиахъес. Амин!

ХIЯДУРБАРИБСИ - НАИДА ГЪУРУЕВА

2026-02-01 (ШягIбан 1447 д.) №2.


Урги-дергализивад иртан

Умурия гIяскуртани алавбуцибхIели, душмантала ургъан лацла хъарличи ацIили Аллагьал Расулла ﷺ шайчи децIагести гъайли угьули, вявкайкIулри. Иличиб децIагеси се лебси бусурмантас? Гьарил бусурман ургъаннис дигулри кавшес илгъуна увяхIси адам. Амма ил кавшес къияннири, сенкIун ил ахъси ва гьамадли...


Гьарун Идбаг

Гьарун ГIимранна урши сай. Илала насаб Якьуб Идбагла урши Лавичи абиуси саби. Гьарунна идбагдеш илала узи Мусала идбагдешличил чIумали дархдасунтири.   Египетлизиб зубартас ва канчанас сужда бирути египетлантани бекIдеш дирес бехIбихьиб. Илди Израилла халкьличи мучлаагарли хIербикIутири ва...


Рамазан базла дурхъадеш

Нушала дурхъаси МухIяммад Идбагли ﷺ буриб: «Чи разивиаллира Рамазан баз бакIниличи, Аллагьли ﷻ илала кьаркьала цIализибад мяхIкамбиру». ГIуррара, Идбагли ﷺ буриб: «Рамазан базла цаибил дуги ЧевяхIси Аллагьли ﷻ иру: «Чи лева нуша дигахъуси, нушабра дигахъес? Чи лева нуша...


Суалти-жавабти

- Хьунул адамла держли ужуси мурул виалли ва илис ва иличи башути юлдашунас къуллукъбирули риалли илис бунагь биусив? Ил хьунул адамли хIяж баралли хIяж кьабулбирусив? - Муруйс къуллукъбиралли хьунуйс халаси кири биуси саби. ДекIарси анцIбукь саби мурул держли ужули виалли, илхIели сабур барили,...


Сагабарая буркьунза

Имам аль-Бухарила ва имам аль-Муслимла дурхъати хIядисунала дабзти жузазиб бегIлара гьалабси мерличибси хIядислизиб бурили саби: «Гьалжанализи хьурахIейру сунела тухумтачил бархбас къяббердахъибси». Тухумтачил бархбас хIебузахъни бусурман диннизиб халаси бунагьлизи халбирули саби....