бекlлибиубси бяхlличи чарухъес

ХIУРА РУХЪНАРИУД

ХIУРА РУХЪНАРИУД

 

 

АлхIят бархIи сабри. Мурулра нура урхьу дублабси парклизир къунздикIулри. Янила аргъ сабри, дяхIила пусли дяхIличи чейгулри ва гилдидикIулри. Наб илгъуна аргълизир къунзрикIес дигахъис. Чили сабрил дила у ахъиб. Ну ласряхъира. Институтлизир набчил рарх ручIули калунси Гулишат рагьурра. Ил набчиряхI ратрихьиб. КьячIа ахъти дабрили, марлира, асфальт тIякьиусигъунари. Гьалли хIулбала гьалар кегIебси кабизличилси Гулишат тIашли сари. ЦIударли дакибти хIулбала чIимичIулала ургарад цIудара хIулби пархдалки сари. БиштIаси кIанала удирад хIунтIенни дакибти гъез гьардакIили сари. Гъез, бекIличиб ца гьатIи бекI лебсиван, тIашкадизурли сари. Ил набчи хъябруцрикиб, кьуватти някъбази алавруцили, разити тIамри дурадикахъиб:

 

– Чинад рагьарриубсири xIy ишар, яра ну хатIариркули хIерииша?!

РучIухIелила юлдаш нуни муруйчил тянишрарира.

– Чум дус ардякьи нуша цали ца чехIедаили? Ишаб паркла мякьлаб саби нушала квартира, Гулишатли сари хIеррируси юрт чебиахъули, чебатур:

– Гьалабван дила муруйс кIел хъалила бегI секция бедиб. Раши, раши набчи. Дила някъ батхIеили, илини ну сари аркьуйхIиряхIли зузрарира.

Наб муруй ихтияр гиб шадир рукьяхъес, сай биалли хъайгIи арякьун. ДацI някъбачил гIяхIладли рукьес асухIебирар или, ну мякьлабси тукеннизи гьарракIира…Гулишатли тIама-гьамаличил унза абхьиб, унзала гIела дабри чердатур. Нунира илини кьяйда барира.

– ГIялихIяжи, гIяхIяйс гьуниваи. ХIеризи нуни карукибси чи сарил.

Кухняла унзала гьалавад ургарти гIямрула, кани циила халабаибси мурул адам вагьариуб. Иличи хьуна тIама-гьамали сегъунсилра асархIебариб,къалабахIейкIули, гъамиубли наб някъ гьабатур.

– Карии, ПатIимат, багьлабара, – иб Гулишатли диванничиб мер чебиахъули.

– ХIяжи, гIяхIяйс анцIмабулкьахъид. Нуни биалли хинкIи дирис, диъ белхьи саби. Гулишат кухнялизи аррякьун. Илала гIялим мурул гъярцIа кьяшмачилси креслоличи кайиб. Илис дигулри набзи чули гIяшла дегIти сагати жинсла мазала мас алкIахъниличила бурес. Кухнялизирад чедихути тIама-гьамали цацахIели, илини бурусира къябиахъулри. Хъа регIли тIалхIяна зянкъярдикIахъулри ва гIяшси тIамаличил далайла макьам бехIбурцулри. Камси заманала рухIнар Гулишат дила хIулбала гьалар рагьарриуб. Ил гъярцIа шалбар чегьесра бажардириублири. ХIязтали риркьухIели кьяйда, кьаркьа биркIантира вяшдикIахъули, тIамадариб:

 – Столличи гъамдиъни тиладибирулра. Столла чедир итан жершира хинкIира дагьардиуб. ЦIедеш, салатуни ва цархIилти берклумани стол жагабариб. Ил замана унзализи кьутIдяхъиб. Гулишат унза абхьес ретухъун. Гьести гIямрула хьунул адам рагьарриуб. Палтарла регIриъни ва кьаркьа кабиз хIясибли, ил гIядатла дубурлан хьунул адам сарри. Разили пишряхъили, илини хъа регIлис някъ гьабуциб.

– ХIяжи, неш ракIили сари, гьуниваи! – тIамадариб муруйзи. Илала кабизлизиб ва гъайлизиб хъубеш неш ракIниличи кьабулхIерикни хIясиббареслири.

ГIялихIяжила нешли кIел халати тавра ванзаличи кадихьиб, цIуцIриили дабри чердатур. Урши гъамиубхIели, ил кIелра някъра ахъдуцили, хъябруцрикес ралризур. Амма уршили гьабатурси някъ чебаибхIели, сунела, чурхдиубти някъбази илала някь цIацIабариб, дяхIлизи ванали хIеррикIули, шипIиррухъун. ГIур илини уршилизи бергараг бедиб, илала духIнар арц лертигъунтири. Хьунул адам хьархъарраэс нура иличи гъамриубра. Нуша тянишдиубра, ил суалрикIескарииб. Ил, тамашариубли, алавчар хIеррикIулри. Илис хъулирти лерилра гIягIниахълуми дебали жагадизур, тамашариуб. Уршиличира хIеррикIули, «вяхI|», «вяхI» ибти тIамри дурадиркахъулри.

– ХинкIи диргIули сари, кIинайсра рирар илини гIягIниахълуми чедаэс, къалабадикирая.

– ГIяйшат аба, хIу бегI гьалар саррив шагьарлизи ракIибси?–ира нуни.

– АхIенра. Арбякьунси дуслизирра ракIибсири. Иш сагаси хъали биалли бегI гьалаб саби чебиуси.

– Ишарти лерилра секIалра илини бегI гьалар сари чедиути, нуни гьаларла гIягIниахълумазибад сагати хъулрази селра кабухибси ахIен.

Уршили нешлис ута кабихьиб. Уршила хьунуйчи дугьаризурли, Пяйшат рикIар:

– Наб хинкIи камархьид, дила рурси. Ца камти нергъ кертIадли диур.

Уршила хьунуй кьямлизи нергъ кертIиб ва чумал кьацIла кесекличил хъубеш нешла гьала кайхьиб. Нуша лехIкахъили дукулри. ГIяйшатла нергъ касес гьабалтуси някъ хIясиббаресли руржулри, нергъла кIантI столличи кахIебикахъес кьулсалис алгъай някъ удибурцулри. Гулишатлис, разити дяхI кадуцес дигули хьалли, селра бетарули ахIенри. Илала хъябшдуцибти дяхIли ва бяргIибси хIерли цархIилтачира вайси асар бирулри. ХIяжира къаркъализивад варибсигъунари. ДусцадхIи чехIераибси нешличи пикрира бяхIчииули ахIенри. Бархьаначи бурасли, мурул- хьунул илкьяйда кабизурли гIергъи, нуни я хинкIала я цархIилти берклумала тIягIям балули ахIенри.

– ГIяйшат аба, диъ ца гIяхIил белхьи саби. Нуни биштIаси сукурализи диъла кесек кабихьили, илала гьала кабихьира.

– Диъличи-декIар иштяхI агара, дила рурси, баркалла хIед.

Ил диъличи къячхIерикун, хIейгу хIейгули нергълара бержили, Пяйшатли столличи кайкибти кьацIла хъимхъри цаладяхъили, кьакла кайхьиб.

– Гашила дус хIебиэсгу, – хъутурдариб уршила хьунуй ва хъубеш нешличи бяргIибси xlep лямцIаиб.

 Неш, чуйна бурибсив хIези илкьяйда хIебирахъес, – иб ХIяжинира.

– Бикибси хасият уббатес къиянси саби, дила урши. Гьачам уршиличи, гьачам уршила хьунуйчи хIеррикIули, Пяйшатли пишряхъили жаваб бедиб.

– Се вайси чебиулрая хIушани нешла баркьудилизиб? – дугьаризурра ну илдачи. Амма цалилра жаваб чархIебариб.

– ХIушани ил секьяйда иргъули диадалра, – даимриубра ну, илкьяйда бирахъес дила хала нешра махрикIусири. Нушара гуштазирадти ахIенри, кьацIла хIурматбирес гьарилличиб чебси саби. Ризкьи дакIахъес хъубзара адамли дирути хIянчира, кертIуси майара гьандушили, хала нешли нушази дахъал насихIятуни дури.

– ХIела хала неш гIяхIси зяхIматчи рурги, дила рурси, илини балули рурги сецад халаси къияйчил бургусирил итхIели ризкьила кьякь, Нура кьацIла багьа балутазирад сарра, – иб Пяйшатли. Ил дила гъайличи разириубсигъунари.

– Жалтани хIедиркьехIе. Амма столла мякьла укес кайибхIели, секьяйда вяшикIес гIягIнисил балес хIяжатси саби, – иб Гулишатли ва циила хIякризурли чебатур: гьанна нуни столла чедила умубарайчи ва кьямани дирцайчи гIяхIли хьурабируси хъули дукьеная.

 Хъа вегI баягъи сай гьалавра кайибси креслоличи кайиб. Ну диванничи кариира, Пяйшат биалли сунечибси ванаси кIана убушили, чIябарличи карииб. Уршили нешлизи шиличила, шантачила чумал суал хьардаиб. Пяйшат иштяхIличил гъайрикIулри, саламти дархьибтала, хъайчи кабиибтала, халаси доход касибтала, дурхIни акIубтала уми гьандуршулри. Амма урши сунечи лехIхIейхъули, газетали учIули чеибхIели, илини гъай къантIдариб. КIинайс биалли, хIулбира кьяпIдарили, ванати батареябала мякьла ритIакIиб.

ХIери гIергъи биулри, улкьайтази дягI кьутIбикIулри,

– Сен гIяхIлил, – шипIиррикIулри рухъна. ЦIа агара, гав агара, палда агара, амма сецад-дигара ванадеш леб. Пяйшат уршиличи дигиличил хIерризур.

ХIяжини селра хIеиб, газетара ца шайчи кабихьили, зуз-чIикьиуб ва кухнялизивяхI ватихьиб.

– Аллагьлизи шукру биаб. Гьанна дила уркIи паргъатли саби. Урши халаси адам ветаурли сай. Ил багьандан сай ил гIяхIил хIерирусира. – Пяйшат алавчарли хIерризур. Амма сепайда, ишди нуни чейути секIал илала дудешли чехIеили гIергъи. Дудеш фронтлизи аркьухIели ХIяжи вецIал баз виублири. Къиянти дус-бархIи сарри, хIятта илдачила гьанбикахъесра балли хIейгахъис. Шилизиб бухънабира, биштIати дурхIнира, хьунул адамтира сабри калунти. БархIи ахъайчи дузутири. Кьулачил хъуми далцутири. Беркесиличила яра палтарличила пикривикIуси азирлизивра къаршихIерки. Лерилра нушала пикруми ва шишимти бургъантачила, фронтличила дирутири. Дила мурулра чархIевхъун. Xlepa, гьанна ца уршила дяхIличи хIеррикIан риублира. Дявти тамандиубли гIергъира яшав къулайси ахIенри. ХIяжи учIахъес вархьира. Набчила хъумкартурли, илис риубсигъуна кумек барира. Xlepa, гьанна ил гIялим ветаурли сай. ИмцIати гъай-мез хIейгахъу, сунела дудешгъуна кабизла адам сай.

 

(ахир бирар)

 

ПатIимат ВяхIидова

 

 

2026-02-01 (ШягIбан 1447 д.) №2.


ТаравихIла дехIибала

ТаравихIла дехIибала дехIдирхьути сари дуббуцарла Рамазан базла цаибил бархIилис гьалабси дуги, тамандиру Хала БархIилис гьалабси дуги (Хала Дугилизир хIедиру ).   ТаравихIуни мижитлизир жамигIятличил дарни къулайси ва дебали дурхъаси саби, амма имкан агара биалли, хъулир даресра асубирар....


Низигъарила чяй

Дерубти яра зярхIти низигъарила 1 халаси кьулса; Шин – 500-700 мл; Варъа – 3 чяйла кьулса; Лимон – 3 кесек. Ружери бакIахъибти шин низигъариличи кертIили, чяй 10 минутцадхIи кIапIдарили датирая. КертIили гIергъи ванати чяйлизи, бизидеш хIясибли, варъа ва лимон бархаая....


МухIяммад Идбагла ﷺ баракатла хьунри

Жувайрият МухIяммад Идбагла ﷺ хьунул Жувайрият Бану Мусталакь кьамла бекI Харисла рурси сарри. Ил бану Мусталакь кьамличилси дергълис гIергъи ясирбуцибти-ургар лерсири. Илис Барра бикIусири. Ил сунела кьамлизивадси узикьар Мусафия бин Сафванна хьунул сарри, сайра ил дергълизив алхунси. Ил...


Урги-дергализивад иртан

Умурия гIяскуртани алавбуцибхIели, душмантала ургъан лацла хъарличи ацIили Аллагьал Расулла ﷺ шайчи децIагести гъайли угьули, вявкайкIулри. Иличиб децIагеси се лебси бусурмантас? Гьарил бусурман ургъаннис дигулри кавшес илгъуна увяхIси адам. Амма ил кавшес къияннири, сенкIун ил ахъси ва гьамадли...


Сагабарая буркьунза

Имам аль-Бухарила ва имам аль-Муслимла дурхъати хIядисунала дабзти жузазиб бегIлара гьалабси мерличибси хIядислизиб бурили саби: «Гьалжанализи хьурахIейру сунела тухумтачил бархбас къяббердахъибси». Тухумтачил бархбас хIебузахъни бусурман диннизиб халаси бунагьлизи халбирули саби....