бекlлибиубси бяхlличи чарухъес

Пагьмуртала урунж

Пагьмуртала урунж

Пагьмуртала урунж

Машгьурси дарган, Дагъистанна халкьла цаибил писатель ГIяхIмадхан Абу-Бакарли нешла мез мяхIкамдарес ва гьаладяхI ардукес багьандан мекелли халаси пай кабихьибси сай.

Ил акIубсири Дахадаевла районна ГIярбукIла шилизив. Илини Москвала М.Горькийла уличилси Литературный институт белчIун. Ил публицист, драматург, сценарист ва поэтра сай. Илала произведениеби хIясибли 12 фильм касибти сари дубурлантала дурхъати гIядатуни, диги, уркIецIи, бархьдеш ва адамдеш черяхIдарили, дагъистанлантала гIямру чедиахъути. Абу-Бакарла белкIани дунъяла 58 мезличи шурдатурти сари. БегI гьалав ил лукIес вехIихьибсири назмуртачивад. Илала творчество дигантас ишди назмурти гьаладирхьулра.

ВатIан

ВатIан! – бикIар адамти
Чумал ВатIан хIедирар.
Гьар жанна гьар адамла
Нешра чIянкIли ца рирар.
Хъалибаргла анкъиван,
Цашантала гумайван,
ВанабикIаб гьариллис
Сай вегIси дурхъал ВатIан.
Дакьибтигу адамта
ЦIумъала, шишимъала,
Батурли вегIла ВатIан,
«ВатIан» баргес къяйцIтала.
Дила жан, дурхъал ВатIан –
ЦIакьри хIезиб ахърира,
ВикIес «ну хIела сайра» -
Дагьрилизиб ахърира.
ВатIайчил ахIи хIуни
ТалихI чичил буртIида?
ВатIайчи ахIи гьуни
ХIуни чинад бургида?
Узи-уршбачил ахIи,
Шадлихъ шадси бирусив?
ДецI бутIес гIягIнихIели,
Чичи дугьаилзусив?
Дила жан, дурхъал ВатIан,
ХIу агарти майаб жан,
ТалихI биаб, дард биаб –
ХIечил дарх дуртIис гьаман.
Дунъя хIела юрт саби
БерхIила нураначиб
Сириван сирбухъунси,
Дунъя хIела юрт саби,
ХIу сунезив акIубси.
Адам – дагьрила мягIдан,
ХIезиб - ахъри, хIезиб – цIакь,
МяштIдара мицIирти жан,
Мабишаб анкъилаб цIа…
КъукъудикIаб ахъ зубри,
Забли ванза иркули,
Вава-кьарла ургуба
ЗурхIябта ухахъули.
Майаб рямкьяр ярагъла
Дудеш хIянирахъути,
Сирила мякьлаб нешла
Лайла кIибайбирути.
Пархдулхъаб цIа шурмазир
Забла лямцIли дяхъибти,
ЛямцIмадулхъаб хIулбазир
Симкьла нургъби кьутIкьути.
Адам – дагьрила мягIдан,
ХIезиб – ахъри, хIезиб – цIакь,
МяштIдара мицIирти жан,
Мабишаб анкъилаб цIа!

ГIяхIдеш

ГIяхIдеш бара, бирадли
ХIялалли, дяхI шалали,
Набра чарбиру или
Вахъ хIерли кахIейили.
Барибси гIяхIдеш, узи
БетхIейхъур гIямрулизиб,
ХIечи чархIебухъалли,
Зайбулхъан ил дурхIназиб.
ГIяхIдешла лерти сари
ХIячмира кьялубира,
Вавнадирхъути сари
ГIяхIдешла галгубира.
ГIяхIдеш бара, бирадли
ХIялалли, дяхI шалали,
Иличила гумайлав
Шантази гапхIейкIули.
Амма чили-биалра
Ил хIед баралли гIяхIдеш,
Хъуммартид, узи, бура,
Гапдарили адамдеш.
ГIяхIдешла кьялубачир
Дерхъили дашар цIедеш,
Шантала гIямрулизир
ИмцIадиру узидеш.

ХIела у

Урши, хIу акIубхIели
Разили хъатбикIули,
Шанти пишбяхъибтири,
Висуси ца хIу сайри.
Буца гIямрула ургьур,
Шантас гIяхIдеш бихули,
ХIела у – хIела мугьур
Дихен чихъли шалали.
Ахир гъамбиубхIели,
Пишяхъи, дяхI шалали,
ХIечи музабухъунти
Агьи или бисесли.
Жагьси нешла лайла
Дубуртала гIелабад
Бац саби гьаббакIили,
ДигIянни улкьайлабад
ХIечи саб хIербикIули.
Усен, дила ахIерси,
Усен бизиси гьанкIли:
Жита, хIела мякьлабси,
Сабну жявлил бусули.
Дусаи сар арцанти
Галгубачир пукьназир,
Ухули сар зубарти
ЛутIиагар заклизир.
ЦIуммайкIуд, дила урши,
Дудеш агарли хъулив,
Гьарахъси дазуличив
Сайну ил къарауйчив.
Усен, дила дурхъадеш,
Усен паргъатси гьанкIли,
Усули ахIен дудеш,
ХIу усахъес паргъатли. 

2026-02-01 (ШягIбан 1447 д.) №2.


Сагабарая буркьунза

Имам аль-Бухарила ва имам аль-Муслимла дурхъати хIядисунала дабзти жузазиб бегIлара гьалабси мерличибси хIядислизиб бурили саби: «Гьалжанализи хьурахIейру сунела тухумтачил бархбас къяббердахъибси». Тухумтачил бархбас хIебузахъни бусурман диннизиб халаси бунагьлизи халбирули саби....


Рамазан базла дурхъадеш

Нушала дурхъаси МухIяммад Идбагли ﷺ буриб: «Чи разивиаллира Рамазан баз бакIниличи, Аллагьли ﷻ илала кьаркьала цIализибад мяхIкамбиру». ГIуррара, Идбагли ﷺ буриб: «Рамазан базла цаибил дуги ЧевяхIси Аллагьли ﷻ иру: «Чи лева нуша дигахъуси, нушабра дигахъес? Чи лева нуша...


Янилизир пайдалати

Янилизир нуша бусягIят думсулра, гьанкI хIебиусин билзулра ва жявли зягIипдиркулра. Иличил барх иммунитет гIяшбиъниличибли цIакьагардирулра. Илгъуна аги витаминти хIедиъниличиблира бируси саби. ХIушаб гьаладирхьулра янилизир имцIали пайдалати цIедеш ва овощуни.   Апельсин – пергер...


Капусталичилси салат

ГIягIнидиркур: Капуста – 400 гр; Хияр – 2; помидор черри – 5; гIяргIяла диъ – 200 гр; шиниша хъарала тIакьа – 1; зе, исиут, кьар, майонез – бизидеш хIясибли. Балкьарахъни: Капуста бурсая ва зе какьурли кIантIибиахъес някъбани гъяжбарая. Гьалахили белхьи,...


Низигъарила чяй

Дерубти яра зярхIти низигъарила 1 халаси кьулса; Шин – 500-700 мл; Варъа – 3 чяйла кьулса; Лимон – 3 кесек. Ружери бакIахъибти шин низигъариличи кертIили, чяй 10 минутцадхIи кIапIдарили датирая. КертIили гIергъи ванати чяйлизи, бизидеш хIясибли, варъа ва лимон бархаая....