бекlлибиубси бяхlличи чарухъес

Пагьмуртала урунж

Пагьмуртала урунж

Пагьмуртала урунж

Машгьурси дарган, Дагъистанна халкьла цаибил писатель ГIяхIмадхан Абу-Бакарли нешла мез мяхIкамдарес ва гьаладяхI ардукес багьандан мекелли халаси пай кабихьибси сай.

Ил акIубсири Дахадаевла районна ГIярбукIла шилизив. Илини Москвала М.Горькийла уличилси Литературный институт белчIун. Ил публицист, драматург, сценарист ва поэтра сай. Илала произведениеби хIясибли 12 фильм касибти сари дубурлантала дурхъати гIядатуни, диги, уркIецIи, бархьдеш ва адамдеш черяхIдарили, дагъистанлантала гIямру чедиахъути. Абу-Бакарла белкIани дунъяла 58 мезличи шурдатурти сари. БегI гьалав ил лукIес вехIихьибсири назмуртачивад. Илала творчество дигантас ишди назмурти гьаладирхьулра.

ВатIан

ВатIан! – бикIар адамти
Чумал ВатIан хIедирар.
Гьар жанна гьар адамла
Нешра чIянкIли ца рирар.
Хъалибаргла анкъиван,
Цашантала гумайван,
ВанабикIаб гьариллис
Сай вегIси дурхъал ВатIан.
Дакьибтигу адамта
ЦIумъала, шишимъала,
Батурли вегIла ВатIан,
«ВатIан» баргес къяйцIтала.
Дила жан, дурхъал ВатIан –
ЦIакьри хIезиб ахърира,
ВикIес «ну хIела сайра» -
Дагьрилизиб ахърира.
ВатIайчил ахIи хIуни
ТалихI чичил буртIида?
ВатIайчи ахIи гьуни
ХIуни чинад бургида?
Узи-уршбачил ахIи,
Шадлихъ шадси бирусив?
ДецI бутIес гIягIнихIели,
Чичи дугьаилзусив?
Дила жан, дурхъал ВатIан,
ХIу агарти майаб жан,
ТалихI биаб, дард биаб –
ХIечил дарх дуртIис гьаман.
Дунъя хIела юрт саби
БерхIила нураначиб
Сириван сирбухъунси,
Дунъя хIела юрт саби,
ХIу сунезив акIубси.
Адам – дагьрила мягIдан,
ХIезиб - ахъри, хIезиб – цIакь,
МяштIдара мицIирти жан,
Мабишаб анкъилаб цIа…
КъукъудикIаб ахъ зубри,
Забли ванза иркули,
Вава-кьарла ургуба
ЗурхIябта ухахъули.
Майаб рямкьяр ярагъла
Дудеш хIянирахъути,
Сирила мякьлаб нешла
Лайла кIибайбирути.
Пархдулхъаб цIа шурмазир
Забла лямцIли дяхъибти,
ЛямцIмадулхъаб хIулбазир
Симкьла нургъби кьутIкьути.
Адам – дагьрила мягIдан,
ХIезиб – ахъри, хIезиб – цIакь,
МяштIдара мицIирти жан,
Мабишаб анкъилаб цIа!

ГIяхIдеш

ГIяхIдеш бара, бирадли
ХIялалли, дяхI шалали,
Набра чарбиру или
Вахъ хIерли кахIейили.
Барибси гIяхIдеш, узи
БетхIейхъур гIямрулизиб,
ХIечи чархIебухъалли,
Зайбулхъан ил дурхIназиб.
ГIяхIдешла лерти сари
ХIячмира кьялубира,
Вавнадирхъути сари
ГIяхIдешла галгубира.
ГIяхIдеш бара, бирадли
ХIялалли, дяхI шалали,
Иличила гумайлав
Шантази гапхIейкIули.
Амма чили-биалра
Ил хIед баралли гIяхIдеш,
Хъуммартид, узи, бура,
Гапдарили адамдеш.
ГIяхIдешла кьялубачир
Дерхъили дашар цIедеш,
Шантала гIямрулизир
ИмцIадиру узидеш.

ХIела у

Урши, хIу акIубхIели
Разили хъатбикIули,
Шанти пишбяхъибтири,
Висуси ца хIу сайри.
Буца гIямрула ургьур,
Шантас гIяхIдеш бихули,
ХIела у – хIела мугьур
Дихен чихъли шалали.
Ахир гъамбиубхIели,
Пишяхъи, дяхI шалали,
ХIечи музабухъунти
Агьи или бисесли.
Жагьси нешла лайла
Дубуртала гIелабад
Бац саби гьаббакIили,
ДигIянни улкьайлабад
ХIечи саб хIербикIули.
Усен, дила ахIерси,
Усен бизиси гьанкIли:
Жита, хIела мякьлабси,
Сабну жявлил бусули.
Дусаи сар арцанти
Галгубачир пукьназир,
Ухули сар зубарти
ЛутIиагар заклизир.
ЦIуммайкIуд, дила урши,
Дудеш агарли хъулив,
Гьарахъси дазуличив
Сайну ил къарауйчив.
Усен, дила дурхъадеш,
Усен паргъатси гьанкIли,
Усули ахIен дудеш,
ХIу усахъес паргъатли. 

2026-04-01 (Шавваль 1447 д.) №4.


Тулкни

Бисмиллагьи РяхIманир РяхIим АлхIямдулиЛлагь шукру, багьахъурил дин «Ислам»   Деза Аллагьлис биаб дин «Ислам» багьахъурси, Сай хIекьли марварили, иманра бухахъибси, Кьалубалализирад бусурманти дарибси. АлхIямдулиЛлагь шукру багьахъурси дин...


Компот

Далкьарахъни: ГIинцбала, хъярбала, дерубти курегала ва кякянтала цаца халати кьулса руржути 2 литрцад шиннизи кадихьили 5-10 минут делхьахъеная. Бизидешлис михикI вава ва апельсинна кам имцIабарая. Чакар хIейгутани варъаличил держес вирар.  Беркала ашагьаб!   Лаюса Юсуфова


Идбагли ﷺ дурибти ахират гъамбикIнила лишанти

Ахират гъамбикIниличила бурути дахъал лишанти лерти сари халатира диштIатира. Халати лишанти гьачамлис дагьардулхъес дехIдихьили ахIен. Амма иличила бурути диштIати лишанти хIясибдарес вирар.   ДиштIати лишанти: Дагьрила шайчирти цIябдеш имцIадикIули сари, багьудлуми (динна шайчирти)...


Шавваль базла дурхъадеш

Шавваль базла 6 бархIи дубдуцалли, лебил дус дуббуцибсилисгъуна кири бируси саби.   Нушала Идбаг ﷺ викIули сай: «Чи Рамазан базлизив дубуцили, гIур гIеларад 6 Шавваль базлизир дуцаллира, лебил дус дуббурцули калунсиван вирар». Иш хIядисра, чили ца гIяхIси бараллира, илис вецIал илдигъунти дирар...


Пайдалати

  Апельсин – пергер цIедеш саби, сунезибра халаси кьадарлизиб С, В кьукьяла витаминти, калий, магний, цинк, железо, фосфор ва кальций лерти ва иммунитет гIеббурцуси. Илизир кьаркьайзирти агъулати секIал дурайути антиоксидантуни лерти сари. Илини уркIила-тумала даража чIумабиру,...